OCOP gắn với du lịch làng nghề mở rộng sinh kế cho người dân

Phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Đình Hoa, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội để làm rõ hơn định hướng, giải pháp cũng như kỳ vọng của thành phố. Thưa ông, Hà Nội đang thúc đẩy phát triển sản phẩm OCOP gắn với làng nghề và du lịch. Ông có thể chia sẻ rõ hơn về mục tiêu của định hướng này? Phát triển sản phẩm OCOP gắn với làng nghề và du lịch không phải là hướng đi mới hoàn toàn, nhưng trong giai đoạn hiện nay, TP Hà Nội xác định đây là giải pháp mang tính chiến lược. Mục tiêu lớn nhất là nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm nông thôn, đồng thời tạo sinh kế bền vững cho người dân. TP Hà Nội có hệ thống làng nghề truyền thống phong phú với hàng nghìn làng nghề mang đậm dấu ấn văn hóa riêng. Tuy nhiên, trong thời gian dài, nhiều làng nghề vẫn phát triển theo quy mô nhỏ lẻ, thiếu liên kết thị trường và chưa khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch. Việc kết hợp chương trình OCOP với du lịch trải nghiệm không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn lan tỏa những câu chuyện văn hóa, lịch sử và tinh hoa nghề truyền thống gắn với từng địa phương. Định hướng này nhằm chuyển từ tư duy sản xuất đơn thuần sang phát triển kinh tế đa giá trị, trong đó người dân vừa là chủ thể sản xuất, vừa là người cung cấp dịch vụ du lịch. Vậy theo ông, điểm khác biệt của mô hình OCOP gắn với làng nghề và du lịch so với cách làm truyền thống là gì? Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở chuỗi giá trị. Trước đây, sản phẩm làng nghề chủ yếu tiêu thụ qua thương lái hoặc thị trường truyền thống, giá trị gia tăng chưa cao. Khi áp dụng mô hình OCOP, sản phẩm được chuẩn hóa về chất lượng, bao bì, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Khi gắn với du lịch, chuỗi giá trị được mở rộng. Du khách đến không chỉ mua sản phẩm mà còn tham quan quy trình sản xuất, trải nghiệm làm nghề, thưởng thức văn hóa địa phương. Điều này giúp gia tăng thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách. Quan trọng hơn, mô hình này tạo ra nhiều việc làm mới như hướng dẫn viên tại chỗ, dịch vụ lưu trú, ẩm thực, vận chuyển… Qua đó, thu nhập của người dân không chỉ phụ thuộc vào sản xuất mà còn đến từ dịch vụ. Hà Nội đã và đang triển khai những giải pháp cụ thể nào để hiện thực hóa mục tiêu này? TP Hà Nội đang triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp. Trước hết là hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ, trong đó có việc ban hành kế hoạch phát triển ngành nghề nông thôn, khuyến khích các địa phương xây dựng mô hình OCOP gắn với du lịch. Nhiều làng nghề trước đây gặp hạn chế về giao thông, bãi đỗ xe, khu trưng bày sản phẩm… nên khó thu hút du khách. Thành phố từng bước cải thiện điều kiện này. Thành phố cũng hỗ trợ nâng cao chất lượng sản phẩm, hướng dẫn các chủ thể OCOP áp dụng tiêu chuẩn sản xuất, cải tiến mẫu mã, đăng ký sở hữu trí tuệ, xây dựng thương hiệu. Đây là yếu tố then chốt để sản phẩm có thể cạnh tranh trên thị trường. Đồng thời, Hà Nội chú trọng đào tạo nguồn nhân lực, người làm nghề không chỉ cần giỏi kỹ thuật mà còn phải có kỹ năng giao tiếp, phục vụ khách du lịch, hiểu biết về thị trường. Ngoài ra, ứng dụng công nghệ số được đẩy mạnh, từ quảng bá sản phẩm đến bán hàng trực tuyến, góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ. Trong quá trình triển khai, đâu là những khó khăn lớn nhất mà Hà Nội đang gặp phải? Thành phố có giải pháp gì để khắc phục, thưa ông? Khó khăn lớn nhất hiện nay là nhận thức và thói quen sản xuất của một bộ phận người dân. Không ít hộ vẫn quen với cách làm cũ, chưa sẵn sàng thay đổi để đáp ứng yêu cầu của thị trường hiện đại. Quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết. Việc hình thành chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ vẫn chưa đồng bộ ở nhiều nơi. Một vấn đề khác là môi trường làng nghề, một số địa phương còn tồn tại tình trạng ô nhiễm, ảnh hưởng đến hình ảnh du lịch. Nếu không xử lý tốt, sẽ khó thu hút du khách trong dài hạn. Ngoài ra, nguồn nhân lực phục vụ du lịch tại chỗ còn hạn chế. Không phải làng nghề nào cũng có đội ngũ đủ kỹ năng để phát triển dịch vụ chuyên nghiệp. Về giải pháp, Hà Nội xác định phải giải quyết nhiều vấn đề, đầu tiên sẽ tăng cường tuyên truyền, tập huấn để người dân hiểu rõ lợi ích của việc tham gia chuỗi OCOP và du lịch. Đối với, tổ chức sản xuất, thành phố khuyến khích hình thành các hợp tác xã, tổ hợp tác để liên kết các hộ sản xuất, tạo quy mô đủ lớn, nâng cao năng lực cạnh tranh. Hà Nội cũng đang đầu tư các giải pháp xử lý nước thải, chất thải tại làng nghề; đồng thời yêu cầu các cơ sở sản xuất tuân thủ nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường. Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các đơn vị, địa phương đào tạo tổ chức các khóa bồi dưỡng kỹ năng cho người dân, từ đón tiếp khách đến quản lý dịch vụ. Đặc biệt, thành phố sẽ tiếp tục hoàn thiện các trung tâm thiết kế sáng tạo, nơi hỗ trợ làng nghề Sở có kỳ vọng gì về phát triển sản phẩm OCOP gắn với làng nghề và du lịch đối với kinh tế nông thôn Hà Nội? Chương trình được kỳ vọng sẽ tạo ra sự chuyển biến rõ nét, trước hết là nâng cao thu nhập cho người dân, thu hẹp khoảng cách giữa khu vực nông thôn và đô thị. Bên cạnh đó, việc phát triển sản phẩm OCOP gắn với làng nghề hỗ trợ bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, mang lại thu nhập ổn định, người dân sẽ có động lực gìn giữ và phát triển. Ngoài ra, chương trình còn góp phần xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu, song song với bảo vệ môi trường và giữ gìn bản sắc. Về lâu dài, đây sẽ là nền tảng để Hà Nội phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững, đa giá trị và hội nhập. Xin cảm ơn ông!