Gửi nông sản đi tỉnh: 7 lưu ý giúp hạn chế hư hỏng trong quá trình vận chuyển

Nông sản Việt ngày càng có cơ hội tiếp cận người tiêu dùng ngoài khu vực sản xuất nhờ thương mại điện tử, mạng xã hội và các kênh bán hàng trực tuyến. Tuy nhiên, với những mặt hàng tươi sống như rau củ, trái cây hay đặc sản địa phương, hành trình từ nơi sản xuất đến tay người mua vẫn đặt ra bài toán về đóng gói, thời gian và lựa chọn hình thức gửi hàng đi tỉnh phù hợp. Đây không phải vấn đề nhỏ. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), khoảng 13,3% lượng thực phẩm trên toàn cầu bị thất thoát sau thu hoạch trong các khâu từ sản xuất, vận chuyển, lưu kho, bán buôn đến chế biến sơ cấp vào năm 2023. Đáng chú ý, trái cây và rau củ có tỷ lệ thất thoát cao nhất, khoảng 25,4%, do đặc tính dễ hư hỏng và yêu cầu cao trong quá trình xử lý. Tại Việt Nam, vấn đề này cũng đáng được quan tâm. Theo thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, sản lượng rau của Việt Nam năm 2024 đạt trên 19 triệu tấn. Tuy nhiên, khoảng 79,5% rau quả xuất khẩu vẫn ở dạng tươi hoặc sơ chế, và tổn thất sau thu hoạch có thể lên tới 20%. Những con số này không đồng nghĩa rằng 20–25% các kiện nông sản gửi đi tỉnh đều bị hư hỏng. Tuy nhiên, chúng cho thấy rau quả là nhóm hàng nhạy cảm, đòi hỏi người bán phải chú ý nhiều hơn đến quá trình bảo quản, đóng gói và vận chuyển. 1. Hiểu đặc tính hàng trước khi gửi Không phải tất cả nông sản đều có yêu cầu vận chuyển giống nhau. Các sản phẩm khô như cà phê, tiêu, hạt điều hay nông sản đã qua sơ chế thường có thời gian bảo quản dài hơn. Ngược lại, rau củ, trái cây chín, thực phẩm tươi hoặc một số đặc sản địa phương có thời hạn sử dụng ngắn và dễ bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ, độ ẩm cũng như va đập trong quá trình di chuyển. Vì vậy, trước khi gửi nông sản đi tỉnh, người bán nên xác định rõ sản phẩm thuộc nhóm dễ hư hỏng hay có thể bảo quản dài ngày. Đây là cơ sở để quyết định cách đóng gói và thời gian vận chuyển phù hợp. 2. Đóng gói phù hợp giúp giảm rủi ro Đối với trái cây, một trong những rủi ro thường gặp là va đập trong quá trình bốc xếp và vận chuyển. Người gửi nên sử dụng bao bì có độ cứng phù hợp, hạn chế để sản phẩm dịch chuyển quá nhiều bên trong kiện hàng và sử dụng vật liệu chèn khi cần thiết. Những loại trái cây dễ dập nên được phân loại trước, tránh đóng chung sản phẩm đã quá chín với sản phẩm còn cứng. Đối với nông sản khô, bao bì cần hạn chế độ ẩm từ môi trường. Với sản phẩm đóng chai, lọ hoặc các loại đặc sản dễ vỡ, lớp bảo vệ bên ngoài cần được gia cố kỹ hơn. Bao bì phù hợp không chỉ bảo vệ sản phẩm mà còn giúp quá trình xếp dỡ và vận chuyển nông sản thuận tiện hơn. 3. Thời gian là yếu tố đặc biệt quan trọng với hàng tươi FAO cho rằng tỷ lệ thất thoát của trái cây và rau củ cao hơn các nhóm thực phẩm khác một phần do tính dễ hư hỏng và yêu cầu xử lý đặc thù. Điều đó có nghĩa là với hàng tươi, người gửi không nên chỉ quan tâm đến giá cước. Trước khi lựa chọn hình thức vận chuyển, người bán có thể cân nhắc một số câu hỏi: sản phẩm có thể bảo quản trong bao lâu, hành trình dự kiến mất bao nhiêu thời gian, người nhận có thể nhận hàng ngay khi hàng tới nơi hay không, và sản phẩm có cần ưu tiên tốc độ vận chuyển hay không. Đối với hàng khô hoặc sản phẩm có thời gian bảo quản dài, người gửi có thể ưu tiên phương án tiết kiệm chi phí hơn. Ngược lại, nông sản dễ hư hỏng có thể cần hình thức giao nhận phù hợp hơn với yêu cầu về thời gian. 4. Gửi hàng đi tỉnh cần lựa chọn mạng lưới vận chuyển phù hợp Khi thị trường của người bán không còn giới hạn trong một địa phương, khả năng kết nối giữa các tỉnh, thành trở thành một yếu tố đáng cân nhắc. Hiện nay có nhiều doanh nghiệp cung cấp dịch vụ chuyển phát liên tỉnh. Người bán nên xem xét phạm vi phục vụ, loại hàng được chấp nhận, thời gian dự kiến, hình thức giao nhận và khả năng tra cứu đơn trước khi lựa chọn. Một trong những đơn vị người gửi có thể tham khảo thêm tại FUTA Express: https://futaexpress.vn/ . Theo thông tin công khai của doanh nghiệp, FUTA Express nhận vận chuyển nhiều nhóm hàng, trong đó có nông sản và thực phẩm, đồng thời sử dụng hệ thống phương tiện gồm xe van, xe tuyến và xe tải để phục vụ nhu cầu vận chuyển. FUTA Express cũng công bố dịch vụ chuyển phát tiết kiệm dành cho hàng hóa đường dài hoặc số lượng lớn, bao gồm thực phẩm và nông sản. Với các mặt hàng yêu cầu cao hơn về thời gian, dịch vụ chuyển hỏa tốc của doanh nghiệp cũng liệt kê thực phẩm, hải sản và nông sản trong nhóm hàng phù hợp với hình thức này. Dù lựa chọn đơn vị nào, người gửi vẫn nên kiểm tra điều kiện cụ thể của từng loại hàng và từng tuyến trước khi gửi, đặc biệt với hàng tươi hoặc sản phẩm có yêu cầu bảo quản riêng. 5. Không nên lựa chọn dịch vụ chỉ dựa trên giá cước Với người bán nông sản thường xuyên, chi phí vận chuyển chắc chắn ảnh hưởng đến lợi nhuận. Tuy nhiên, phương án có mức giá thấp nhất chưa chắc là phương án phù hợp nhất. Một đơn hàng nên được cân nhắc đồng thời trên nhiều tiêu chí: chi phí – thời gian vận chuyển – loại hàng được nhận – phạm vi tuyến – hình thức giao nhận – khả năng theo dõi đơn. Chẳng hạn, với nông sản khô, người bán có thể chấp nhận thời gian vận chuyển dài hơn để tối ưu chi phí. Nhưng với trái cây chín hoặc thực phẩm tươi, việc kéo dài thời gian thêm một vài ngày có thể làm tăng nguy cơ giảm chất lượng sản phẩm. 6. Chủ động theo dõi đơn hàng Với những kiện hàng phải di chuyển qua nhiều tỉnh, việc theo dõi trạng thái vận chuyển giúp người bán chủ động hơn. Người gửi nên lưu mã vận đơn, kiểm tra tiến trình giao hàng và thông báo trước cho người nhận khi kiện hàng sắp tới. Điều này đặc biệt hữu ích với nông sản tươi, bởi việc hàng đã đến nơi nhưng người nhận chưa thể nhận ngay cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Với hộ kinh doanh hoặc người bán online có nhiều đơn, việc quản lý thông tin vận đơn còn giúp đối soát đơn hàng và xử lý các trường hợp phát sinh thuận tiện hơn. 7. Từ sản vật địa phương đến khách hàng ở nhiều tỉnh thành Nông sản Việt đang có ngày càng nhiều cơ hội tiếp cận thị trường rộng hơn. Chỉ riêng năm 2024, giá trị xuất khẩu rau quả của Việt Nam đạt 7,12 tỷ USD, tăng 27,1% so với năm trước. Tuy vậy, để một sản phẩm từ vườn, trang trại hay cơ sở sản xuất địa phương đến tay khách hàng trong trạng thái tốt, vận chuyển là một mắt xích không thể xem nhẹ. Người bán cần kết hợp từ khâu lựa chọn sản phẩm, đóng gói, xác định thời gian bảo quản đến lựa chọn dịch vụ gửi hàng đi tỉnh phù hợp. Với các sản phẩm dễ hư hỏng, tối ưu vận chuyển không chỉ giúp giảm rủi ro về hàng hóa mà còn góp phần bảo vệ trải nghiệm của khách hàng và uy tín của người bán.