Cà Mau nhân rộng mô hình sinh kế gắn với năng lượng xanh

Lan tỏa mô hình sinh kế xanh từ cộng đồng

Nhằm đánh giá hiệu quả các mô hình, đồng thời rút kinh nghiệm phục vụ triển khai Dự án K1 giai đoạn 2026 - 2029, đoàn công tác tỉnh Cà Mau vừa tổ chức tham quan, học tập tại một số địa phương. Qua khảo sát, nhiều mô hình ứng dụng năng lượng tái tạo, xử lý chất thải và phát triển sinh kế cộng đồng cho thấy hiệu quả thiết thực, có khả năng nhân rộng.

Chương trình do Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị tỉnh Cà Mau phối hợp với Ban Quản lý Dự án K1 và các đơn vị liên quan tổ chức.

Trong khuôn khổ chương trình, đoàn khảo sát tại phường Khánh Hòa (TP Cần Thơ), xã Long Điền và xã Gành Hào (tỉnh Cà Mau). Đây là những địa bàn có các mô hình được Dự án K1 hỗ trợ, hướng đến cải thiện sinh kế, sử dụng năng lượng sạch và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng.

Tại phường Khánh Hòa, đoàn tham quan mô hình hầm biogas xử lý chất thải trong hoạt động nuôi trồng thủy sản. Các đại biểu tìm hiểu quy trình thu gom, xử lý chất thải và chuyển hóa thành khí sinh học phục vụ sản xuất, sinh hoạt. Giải pháp này không chỉ tận dụng nguồn năng lượng tái tạo mà còn góp phần hạn chế nguy cơ ô nhiễm môi trường.

Chị Đoàn Kiều Diễm, Giám đốc Hợp tác xã Nuôi trồng thủy sản Thành Phát (phường Khánh Hòa) cho biết, Dự án K1 hỗ trợ 90% kinh phí xây dựng hầm biogas. Nhờ có nguồn khí sinh học phục vụ sinh hoạt và sản xuất, gia đình, hợp tác xã giảm đáng kể chi phí năng lượng. Đồng thời, chất thải được xử lý tốt hơn, góp phần cải thiện vệ sinh môi trường khu vực nuôi trồng, hạn chế nguy cơ phát sinh dịch bệnh.

Tại ấp Đầu Lá, xã Long Điền, mô hình hầm biogas của gia đình chị Nguyễn Bích Chuyền cũng mang lại hiệu quả rõ nét. Được Dự án K1 hỗ trợ, vợ chồng chị duy trì trang trại chăn nuôi với 3 con heo nái và hàng chục con heo giống.

Hệ thống biogas giúp gia đình có nguồn khí đốt phục vụ đun nấu, đồng thời tận dụng chất thải sau xử lý làm phân bón hữu cơ cho cây trồng. Nhờ đó, gia đình tiết kiệm gần 2 triệu đồng mỗi tháng. Đáng chú ý, môi trường sống xung quanh được cải thiện, hạn chế mùi hôi và tình trạng ô nhiễm từ hoạt động chăn nuôi.

Từ hiệu quả thực tế, gia đình chị Chuyền tích cực chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn các hộ dân trong ấp tìm hiểu, áp dụng mô hình. Qua đó góp phần lan tỏa cách chăn nuôi gắn với xử lý chất thải và bảo vệ môi trường nông thôn.

Bên cạnh các mô hình biogas, đoàn công tác còn trao đổi với thành viên Hợp tác xã về quy trình sản xuất, liên kết chuỗi giá trị, kỹ thuật chế biến và kinh nghiệm duy trì sinh kế cộng đồng. Đây là những nội dung quan trọng để các địa phương tham khảo, vận dụng phù hợp với điều kiện thực tế.

Một mô hình đáng chú ý khác là Tổ hợp tác phụ nữ ấp Lập Điền, xã Gành Hào. Thành lập gần 2 năm, Tổ hợp tác có 20 thành viên, được Dự án K1 hỗ trợ 2 đợt với tổng kinh phí khoảng 100 triệu đồng. Nguồn hỗ trợ được đầu tư máy sấy sử dụng năng lượng mặt trời và tủ đông phục vụ chế biến thủy sản.

Nhờ được trang bị thiết bị, hoạt động sản xuất của Tổ hợp tác từng bước đi vào nền nếp, giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Vào thời điểm cao điểm, các thành viên làm việc hơn 12 giờ/ngày, chế biến khoảng 700kg cá tươi thành các sản phẩm như cá khô, chả cá và mắm truyền thống.

Chị Thái Thị Tuyết Ngân, Tổ trưởng Tổ hợp tác phụ nữ ấp Lập Điền cho biết, việc ứng dụng thiết bị sử dụng năng lượng mặt trời giúp Tổ hợp tác giảm đáng kể chi phí điện so với phương pháp chế biến truyền thống. Năng suất lao động được nâng lên, sản phẩm có điều kiện bảo quản và chế biến tốt hơn. Hiện thu nhập tối thiểu của thành viên đạt khoảng 4 triệu đồng/người/tháng.

Theo chị Ngân, nguồn hỗ trợ về thiết bị và kỹ thuật không chỉ giúp phụ nữ nông thôn có thêm việc làm, thu nhập mà còn tạo điều kiện để chị em phát huy vai trò trong phát triển kinh tế gia đình, từng bước chủ động hơn về tài chính.

Hoàn thiện giải pháp, nâng cao hiệu quả Dự án K1

Sau khi khảo sát các mô hình, đoàn công tác đã làm việc với phường Khánh Hòa (TP Cần Thơ) và xã Long Điền (tỉnh Cà Mau) nhằm đánh giá kết quả triển khai Dự án K1 giai đoạn 2024 - 2026, đồng thời thảo luận định hướng thực hiện giai đoạn 2026 - 2029.

Đại diện các địa phương thụ hưởng dự án đã báo cáo kết quả đạt được, những hoạt động nổi bật cũng như khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai. Các đại biểu tập trung đánh giá hiệu quả của từng mô hình, khả năng vận hành thiết bị, công tác quản lý chất thải và duy trì hoạt động sau khi kết thúc hỗ trợ.

Nhiều ý kiến đề xuất cần tiếp tục hoàn thiện phương thức hỗ trợ theo hướng sát với nhu cầu và điều kiện sản xuất từng địa phương. Trong đó, ông Tô Thanh Nhị - Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Khánh Hòa đề xuất nhân rộng những giải pháp đã được kiểm chứng về hiệu quả, đồng thời tiếp tục hỗ trợ nguồn lực và kỹ thuật để nâng cao năng lực bảo vệ môi trường trong cộng đồng.

Ông Trần Sử Đạt, chuyên viên Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư TP Cần Thơ cho rằng mức hỗ trợ đầu tư cần được phân bổ phù hợp với quy mô sản xuất và điều kiện của từng đối tượng thụ hưởng, tránh áp dụng đồng đều giữa các mô hình.

Trong khi đó, ông Nguyễn Thanh Nhanh, chuyên viên Phòng Kế hoạch - Tài chính, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau nhấn mạnh sự cần thiết phải đánh giá cụ thể tác động môi trường của từng mô hình. Qua đó xác định rõ hiệu quả xử lý chất thải, khả năng tiết kiệm năng lượng và mức độ cải thiện sinh kế để có cơ sở lựa chọn, nhân rộng những mô hình phù hợp.

Một trong những nội dung được quan tâm là phát huy vai trò của phụ nữ, thanh niên và nông dân trong quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và tham gia quyết định các vấn đề tại cộng đồng. Việc nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi và tăng cường sự tham gia của người dân được xem là yếu tố quan trọng để duy trì hiệu quả các mô hình sau khi dự án kết thúc hỗ trợ.

Ông Phù Quang Kích, Phó Chủ tịch Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị tỉnh Cà Mau - Phó Trưởng ban Quản lý Dự án K1 đánh giá cao những kết quả ghi nhận qua khảo sát thực tế. Đồng thời nhấn mạnh trong giai đoạn tiếp theo cần chú trọng nhân rộng các mô hình hiệu quả, bảo đảm phù hợp với điều kiện từng địa bàn và khả năng duy trì lâu dài của cộng đồng.

Qua đó hướng đến phát triển sinh kế bền vững, thúc đẩy sử dụng năng lượng tái tạo, tăng cường quản lý chất thải và bảo vệ môi trường, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân nông thôn.