Cà phê Khe Sanh: 100 năm từ vùng đất lịch sử đến khát vọng vươn tầm quốc tế

Tối 24/10, tỉnh Quảng Trị khai mạc chuỗi hoạt động “Theo dấu chân 100 năm Cà phê Khe Sanh”, mở ra hành trình nhìn lại một thế kỷ hình thành, phát triển của vùng cà phê Arabica, đồng thời khơi dậy khát vọng xây dựng thương hiệu cà phê đặc sản gắn với du lịch và giá trị hòa bình.

Một thế kỷ cà phê trên đất Khe Sanh

Tại Nhà văn hóa Vân Kiều - Pa Kô, xã Khe Sanh, tỉnh Quảng Trị, Lễ khai mạc các hoạt động “Theo dấu chân 100 năm Cà phê Khe Sanh” và Chương trình chính luận nghệ thuật “Cà phê Khe Sanh – Hương vị hòa bình” diễn ra trong không khí trang trọng, thu hút đông đảo đại biểu, người dân và du khách tham dự.

Dự buổi lễ có Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng; Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam Cao Xuân Thu Vân. Về phía tỉnh Quảng Trị có Bí thư Tỉnh ủy Vương Quốc Tuấn; Chủ tịch UBND tỉnh Bùi Hoàng Phương; Chủ tịch HĐND tỉnh Nguyễn Đăng Quang; Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Nguyễn Chiến Thắng cùng đại diện các sở, ban, ngành, địa phương, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế.

Trong khuôn khổ chương trình, lãnh đạo tỉnh trao quà cho 30 hộ nghèo, gia đình chính sách; tặng bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh cho 3 tập thể và 5 cá nhân có đóng góp trong phát triển ngành hàng cà phê đặc sản. Ban tổ chức cũng trao hoa tri ân các nhà tài trợ đã đồng hành cùng chuỗi hoạt động.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch UBND tỉnh Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh những lợi thế riêng có của Khe Sanh trong phát triển kinh tế, thương mại và du lịch. Đây là vùng đất gắn với những trang sử chiến tranh khốc liệt, từng thu hút sự quan tâm đặc biệt của truyền thông quốc tế. Ngày nay, địa danh này còn được biết đến với khí hậu mát mẻ, cảnh quan cao nguyên đặc sắc và những vùng trồng cà phê có tiềm năng phát triển.

Không chỉ sở hữu điều kiện tự nhiên thuận lợi, Khe Sanh còn nằm trên tuyến Quốc lộ 9, thuộc Hành lang kinh tế Đông Tây, gần Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, tạo lợi thế kết nối giao thương với Lào, Thái Lan và Myanmar.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh, những tiềm năng đó cần được khai thác hiệu quả để chuyển hóa giá trị lịch sử thành động lực phát triển. Khe Sanh không chỉ là địa danh của ký ức chiến tranh mà còn có thể trở thành điểm đến của hòa bình, giao thương và thịnh vượng.

Trong hành trình ấy, cà phê Khe Sanh mang ý nghĩa vượt ra ngoài giá trị của một sản phẩm nông nghiệp. Hương vị cà phê là kết tinh của điều kiện tự nhiên, sự cần cù của người trồng và công sức của nhiều thế hệ; đồng thời là biểu tượng cho quá trình hồi sinh, xây dựng cuộc sống mới trên vùng đất từng chịu nhiều mất mát do chiến tranh.

Dấu mốc 100 năm vì thế không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường đã qua mà còn đặt ra yêu cầu về hướng phát triển mới, nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và đưa thương hiệu cà phê Khe Sanh đến gần hơn với thị trường trong nước, quốc tế.

Lấy chất lượng làm nền tảng phát triển

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Quảng Trị xác định ba định hướng trọng tâm đối với ngành hàng cà phê Khe Sanh trong thời gian tới.

Trước hết, tỉnh đặt chất lượng làm nền tảng, bản sắc làm lợi thế cạnh tranh, từng bước xây dựng thương hiệu cà phê Khe Sanh có vị thế trên thị trường quốc tế. Việc phát triển thương hiệu cần gắn với chất lượng sản phẩm, đặc trưng vùng trồng và khả năng đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

Cùng với đó, người trồng và người chế biến phải được đặt ở vị trí trung tâm của chuỗi giá trị. Tỉnh định hướng thúc đẩy liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp; tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ, phát triển chế biến sâu và truy xuất nguồn gốc. Đây là những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao giá trị gia tăng, cải thiện hiệu quả sản xuất và tạo đầu ra ổn định hơn cho sản phẩm cà phê.

Một hướng đi khác được chú trọng là kết hợp phát triển cà phê với văn hóa, lịch sử và du lịch. Những đồi cà phê, cánh đồng điện gió, bản làng của đồng bào Vân Kiều, Pa Kô cùng hệ thống di tích lịch sử trên tuyến Đường 9 có thể hình thành các hành trình trải nghiệm đặc sắc, tạo thêm sản phẩm du lịch cho địa phương.

Khi được tổ chức bài bản, các tour trải nghiệm cà phê không chỉ giúp du khách tìm hiểu quy trình trồng, chăm sóc, chế biến và thưởng thức cà phê mà còn mở ra cơ hội quảng bá văn hóa bản địa, lịch sử và con người Khe Sanh. Qua đó, giá trị của sản phẩm được mở rộng, tạo sự kết nối giữa nông nghiệp, dịch vụ và du lịch.

Chủ tịch UBND tỉnh Bùi Hoàng Phương khẳng định, Quảng Trị sẽ tiếp tục đồng hành, cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ và tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp, nhà khoa học, đối tác quốc tế tham gia phát triển vùng đất này. Lãnh đạo tỉnh cũng kỳ vọng thế hệ trẻ tiếp nối thành quả của các thế hệ đi trước, góp phần đưa cà phê quê hương vươn xa trên bản đồ thế giới.

Tiếp nối lễ khai mạc, Chương trình chính luận nghệ thuật “Cà phê Khe Sanh – Hương vị hòa bình” tái hiện hành trình một thế kỷ của ngành cà phê địa phương thông qua âm nhạc, nghệ thuật, hình ảnh và phim tư liệu.

Từ dấu mốc khởi nguồn năm 1926, những năm tháng chiến tranh khốc liệt đến quá trình hồi sinh, xây dựng và hình thành vùng chuyên canh cà phê Arabica ngày nay, mỗi chặng đường được tái hiện sinh động, gợi nhắc những biến chuyển của vùng đất Khe Sanh qua thời gian.

Chuỗi hoạt động “Theo dấu chân 100 năm Cà phê Khe Sanh” diễn ra từ ngày 24 đến 26/10/2026, với nhiều chương trình như trưng bày sản phẩm cà phê, nông sản; triển lãm tranh; giới thiệu phim tư liệu về 100 năm cà phê Khe Sanh; hội thi nhà nông đua tài và trải nghiệm Khe Sanh Coffee Tour với thông điệp “Make coffee not war” (Hãy làm cà phê, đừng làm chiến tranh).

Thông qua chuỗi hoạt động, Quảng Trị hướng tới quảng bá giá trị cà phê đặc sản, kết nối các chủ thể trong ngành hàng và khai thác tiềm năng du lịch của Khe Sanh. Từ dấu ấn lịch sử 100 năm, cà phê Khe Sanh được kỳ vọng trở thành một sản phẩm mang bản sắc riêng, góp phần thúc đẩy sinh kế cho người dân và tạo động lực phát triển kinh tế địa phương.

Lê Quyết