Cà phê Việt có lợi thế trước sức ép tiêu chuẩn mới từ thị trường châu Âu

Các quy định về chống phá rừng, lao động cưỡng bức và bao bì của Liên minh châu Âu đang đặt ra thêm yêu cầu đối với chuỗi cung ứng cà phê Việt Nam.
Dù được xếp vào nhóm quốc gia có rủi ro thấp về phá rừng, doanh nghiệp xuất khẩu cà phê vẫn phải chuẩn bị dữ liệu truy xuất nguồn gốc và chứng minh khả năng tuân thủ.
Đây cũng là chủ đề được nhiều chuyên gia quốc tế trao đổi tại phiên thảo luận các thành tựu thương mại, quy định mới nổi và cơ hội thị trường, trong khuôn khổ Hội nghị Cà phê Quốc tế Việt Nam 2026 - Vietnam International Coffee Outlook 2026 (VICO 2026) do Hiệp hội Cà phê - Cacao Việt Nam (VICOFA) tổ chức chiều 16-11.
Sẽ truy xuất từng lô cà phê, hàng loạt quy định mới tại EU
Phát biểu tại Hội nghị quốc tế ngành cà phê Việt Nam 2026, bà Eileen Gordon, Tổng thư ký Liên đoàn Cà phê châu Âu (ECF), cho biết Việt Nam hiện là nguồn cung cà phê xanh lớn thứ hai của thị trường châu Âu, chiếm khoảng 20% lượng nhập khẩu của khu vực này.
Đáng chú ý, trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 9-2026, lượng cà phê nhập khẩu từ Việt Nam vào Liên minh châu Âu (EU) tăng 26% so với cùng kỳ. Theo bà Gordon, mức tăng này một phần xuất phát từ nhu cầu bổ sung tồn kho của các nhà nhập khẩu châu Âu sau giai đoạn dự trữ ở mức thấp.
"Trong 5 năm qua, giá trị cà phê Việt Nam xuất khẩu sang EU đã tăng từ khoảng 1 tỉ USD lên 3 tỉ USD. Đức là thị trường nhập khẩu lớn nhất, chiếm 37% lượng cà phê nhập khẩu trực tiếp từ Việt Nam vào EU, tiếp theo là Pháp và Tây Ban Nha", bà Eileen thông tin.
Tuy nhiên, cơ hội gia tăng thị phần cũng đi cùng những yêu cầu ngày càng chặt chẽ về môi trường và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng.
Theo bà Gordon, quy định chống phá rừng của EU (EUDR) dự kiến được áp dụng đối với cà phê từ cuối năm 2026 theo lộ trình dành cho các doanh nghiệp lớn. Các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ có thêm 6 tháng để đáp ứng, trong khi cà phê hòa tan có thời hạn đến cuối tháng 12-2027.
Một trong những yêu cầu quan trọng của EUDR là doanh nghiệp phải cung cấp tọa độ địa lý của vùng trồng, chứng minh cà phê không có nguồn gốc từ đất bị phá rừng sau ngày 30-12-2020, đồng thời đáp ứng các quy định pháp luật tại nước sản xuất.
"Việt Nam có lợi thế khi được EU xếp vào nhóm quốc gia có rủi ro thấp về phá rừng. Theo đó, cà phê nhập khẩu từ Việt Nam vẫn phải đáp ứng các yêu cầu về dữ liệu và truy xuất nguồn gốc, nhưng tỉ lệ kiểm tra dự kiến chỉ ở mức 1%.
Doanh nghiệp nhập khẩu cũng không phải thực hiện đánh giá rủi ro chuyên sâu như đối với nhóm quốc gia có mức rủi ro cao", bà nói thêm.
Ngoài EUDR, từ tháng 8-2026, quy định về bao bì và chất thải bao bì của EU (PPWR) cũng đã bắt đầu được áp dụng. Các loại bao bì tiếp xúc với cà phê trong quá trình vận chuyển như bao đay, bao lớn và lớp lót container đều thuộc phạm vi điều chỉnh.
Doanh nghiệp xuất khẩu cần yêu cầu nhà sản xuất bao bì cung cấp thông số kỹ thuật và tài liệu chứng minh sự phù hợp, đặc biệt liên quan đến các hóa chất có nguy cơ tồn dư.
Quy định về lao động cưỡng bức của EU cũng dự kiến bắt đầu áp dụng từ cuối tháng 12-2027, yêu cầu doanh nghiệp chứng minh sản phẩm không được sản xuất bằng lao động cưỡng bức, bao gồm cả lao động trẻ em.
Tăng giá trị thay vì chỉ dựa vào sản lượng
Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), cho biết niên vụ 2025-2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,8 triệu tấn cà phê, tăng 21% so với niên vụ trước, với kim ngạch hơn 8,6 tỉ USD, mức cao nhất từ trước đến nay.
Tuy nhiên, khối lượng xuất khẩu tăng khoảng 21% trong khi kim ngạch chỉ tăng gần 1%. Giá xuất khẩu bình quân giảm khoảng 16,5% so với niên vụ trước. Khoảng 90% lượng cà phê xuất khẩu vẫn là cà phê nhân, cho thấy dư địa phát triển chế biến sâu và nâng cao giá trị gia tăng còn lớn.
Theo lãnh đạo VICOFA, ngành cà phê cần đẩy mạnh tái canh, ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển vùng nguyên liệu thích ứng biến đổi khí hậu, đồng thời hoàn thiện hệ thống dữ liệu và truy xuất nguồn gốc để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Dương Đức Huy cũng cho biết trong 10 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cà phê Việt Nam đạt trên 1,56 triệu tấn, với kim ngạch hơn 7,08 tỉ USD.
Ngành cà phê cần chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp, tập trung nâng cao năng suất, chất lượng, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu. Đây được xem là hướng đi quan trọng để cà phê Việt Nam không chỉ duy trì vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu mà còn nâng cao giá trị thu được từ mỗi đơn vị sản phẩm.
Theo dõi Nông Dân Việt trên Facebook
Nhận giá cà phê, hồ tiêu, sầu riêng và tin thị trường mới mỗi ngày.