Cần chính sách tài chính hỗ trợ xuất khẩu nông sản
Cần chính sách tài chính hỗ trợ xuất khẩu nông sản
Với không gian phát triển rộng hơn, hội tụ nhiều lợi thế về đất đai, tỉnh có vùng nguyên liệu, hệ thống sông ngòi, logistics đường thủy và ngành hàng nông sản chủ lực như: lúa gạo, dừa, cây ăn trái, thủy sản và chăn nuôi.
Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển xuất khẩu nông sản, vừa đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới chính sách tài chính theo hướng đồng hành cùng doanh nghiệp (DN), thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.
| | Sơ chế bưởi da xanh xuất khẩu tại xã Giao Long. |
Nhiều lợi thế xuất khẩu
Đến nay, tỉnh đã hình thành nhiều vùng sản xuất tập trung đối với lúa chất lượng cao, cây ăn trái đặc sản, dừa hữu cơ và thủy sản. Các chuỗi liên kết sản xuất- tiêu thụ từng bước mở rộng; đẩy mạnh áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ và tăng cường truy xuất nguồn gốc. Đặc biệt, việc triển khai Đề án Phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp đạt trên 8,224 ngàn ha, vượt kế hoạch đề ra, tạo tiền đề quan trọng để tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng nông sản bền vững.
Công nghiệp chế biến nông sản tiếp tục được mở rộng. Hiện toàn tỉnh có khoảng 450 DN hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp và chế biến nông sản. Ngành chế biến chiếm khoảng 20-25% giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh. Mức cơ giới hóa trong bảo quản, chế biến đạt khoảng 70-80%, góp phần giảm tổn thất sau thu hoạch và nâng cao giá trị gia tăng của nông sản.
Thông tin từ Sở Công Thương, hoạt động xuất khẩu nông sản đạt nhiều kết quả tích cực. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu nông, thủy sản đạt 433,67 triệu USD, tăng 12,09% so với năm 2024. Trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt 233,96 triệu USD, tăng 16,18% so với cùng kỳ năm 2025. Tỉnh đặt mục tiêu phấn đấu cả năm 2026 đạt khoảng 483 triệu USD.
Các mặt hàng như: sầu riêng, dừa uống nước, bưởi và thủy sản tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng khá; thị trường xuất khẩu ngày càng đa dạng, đặc biệt tại châu Âu, châu Đại Dương và thị trường có yêu cầu cao nhờ tận dụng hiệu quả hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.
Để tạo động lực cho phát triển nông nghiệp và xuất khẩu, tỉnh đã ban hành nhiều chính sách tài chính quan trọng như: ưu đãi miễn tiền thuê đất, hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, hỗ trợ liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản, hỗ trợ dự án phát triển sản xuất. Đồng thời, tỉnh cũng đã triển khai chính sách khuyến khích DN đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn theo quy định của Trung ương.
Đặc biệt, tỉnh đang triển khai kế hoạch hỗ trợ DN chuyển đổi số đến năm 2030, với mục tiêu hỗ trợ ít nhất 5 ngàn DN; trong đó, có khoảng 3 ngàn DN ứng dụng nền tảng số và trí tuệ nhân tạo trong quản trị, sản xuất và kinh doanh. Đây được xem là một trong những nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của DN xuất khẩu trong giai đoạn tới.
Các khó khăn cần tháo gỡ
Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn phát triển cho thấy, nhiều vấn đề mới đặt ra đối với hệ thống chính sách tài chính. Đa số DN chế biến và xuất khẩu nông sản trên địa bàn là DN nhỏ và vừa; năng lực tài chính còn hạn chế, khó tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn để đầu tư công nghệ, chế biến sâu và mở rộng thị trường.
Vấn đề nữa là việc triển khai chính sách hỗ trợ DN đầu tư vào nông nghiệp theo Nghị định số 57/2018/NĐ-CP còn gặp khó khăn do chưa được bố trí nguồn kinh phí từ ngân sách trung ương, làm giảm hiệu quả của chính sách và chưa tạo được động lực đủ mạnh để thu hút DN đầu tư vào khu vực nông nghiệp, nông thôn.
Chi phí logistics, kho lạnh, bảo quản sau thu hoạch vẫn còn cao. Kết cấu hạ tầng phục vụ xuất khẩu chưa đáp ứng yêu cầu phát triển chuỗi cung ứng quy mô lớn, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của hàng hóa.
| | Thu hoạch sầu riêng tại HTX Nông nghiệp Tân Phú (xã Tân Phú). |
Đồng thời, tỉnh nhận thấy rõ các thị trường nhập khẩu ngày càng áp dụng tiêu chuẩn khắt khe về truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững, giảm phát thải, kinh tế tuần hoàn và trách nhiệm môi trường. Trong khi đó, DN phải bỏ ra chi phí đầu tư lớn nhưng chưa có chính sách tín dụng xanh đủ mạnh để hỗ trợ.
Biến động giá nguyên liệu đầu vào và thị trường thế giới làm gia tăng rủi ro đối với sản xuất, chế biến và xuất khẩu, tạo áp lực lớn lên dòng vốn của DN và HTX.
Là một trong những đơn vị sản xuất và xuất khẩu thực phẩm và đồ uống từ dừa hàng đầu tại tỉnh, với quy mô 3 nhà máy, 8 dây chuyền sản xuất, tổng diện tích trên 4ha đất, Công ty CP Đầu tư Dừa Bến Tre cũng là DN gặp khó trong việc tiếp cận nguồn vốn tín chấp, mắt xích nhỏ hơn trong chuỗi giá trị như HTX cũng đang rơi vào thế thiếu vốn.
Ông Trần Văn Đức- Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư Dừa Bến Tre, Chủ tịch Hội DN Vĩnh Long chia sẻ: “Hiện nay, chúng ta vẫn nặng về thế chấp hơn là tín chấp. HTX rất hạn chế nguồn lực, đất đai của họ đa số là đất nông nghiệp, khi muốn chuyển sang đất sản xuất kinh doanh để huy động tài chính thì vướng thủ tục rất nhiều. Nếu không tháo gỡ được vốn cho các “mắt xích” này, DN đầu chuỗi sẽ rất khó phát huy năng lực”.
Theo đồng chí Trần Quốc Tuấn- Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Công Thương, từ thực tiễn trên cho thấy, chính sách tài chính trong giai đoạn tới cần chuyển mạnh từ tư duy hỗ trợ sản xuất sang hỗ trợ phát triển chuỗi giá trị; từ hỗ trợ dàn trải sang tập trung vào lĩnh vực tạo sức lan tỏa như: đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, tín dụng xanh, logistics và xây dựng thương hiệu.
Theo đó, chính sách tài chính giai đoạn tới cần thực hiện 4 chuyển đổi: Chuyển đổi từ tài trợ từng chủ thể sang tài trợ cả chuỗi giá trị. Chuyển đổi từ đánh giá chủ yếu bằng tài sản thế chấp sang đánh giá bằng dòng tiền, hợp đồng, dữ liệu, bảo hiểm và hàng hóa hình thành. Chuyển đổi từ hỗ trợ phân tán theo từng năm sang tài chính đa năm, phối hợp vốn ngân sách- tín dụng- DN. Chuyển đổi từ hỗ trợ đầu vào sang đặt hàng theo kết quả đo được.
“Kết quả đó phải được đo bằng số tiền đã giải ngân, thu nhập của nông dân tăng bao nhiêu, tỷ lệ chế biến sâu tăng thế nào, chi phí logistics giảm ra sao, thị trường nào được mở và lượng phát thải được cắt giảm tỷ lệ bao nhiêu phần trăm...”, Giám đốc Sở Công Thương- Trần Quốc Tuấn nhấn mạnh.
“Để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, tỉnh xác định nhiệm vụ trọng tâm là tập trung hỗ trợ phát triển cộng đồng 13 ngàn DN của tỉnh; trong đó, có hơn 450 DN đang hoạt động trong lĩnh vực nông sản, khẳng định đây chính là trụ cột kinh tế của địa phương. Cộng đồng DN nông nghiệp ngày càng đóng góp đáng kể vào sự phát triển chung”, ông Nguyễn Trúc Sơn- Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết.
Bài, ảnh: CẨM TRÚC