Chủ động thích ứng, kiến tạo tương lai cho Đồng bằng sông Cửu Long

Thực hiện Kết luận số 26-KL/TW của Bộ Chính trị về phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán và xâm nhập mặn vùng ĐBSCL giai đoạn 2026-2035, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang tập trung nguồn lực đầu tư nhiều công trình thủy lợi trọng điểm. Đây là bước chuyển quan trọng từ tư duy “ứng phó bị động” sang “chủ động thích ứng”, phù hợp định hướng phát triển bền vững của vùng trước những tác động ngày càng gia tăng của biến đổi khí hậu.

Kết luận 26-KL/TW xác định rõ quan điểm phát triển dựa trên nguyên tắc tôn trọng quy luật tự nhiên, bảo đảm liên kết vùng, đa mục tiêu và lấy người dân làm trung tâm. Từ định hướng đó, nhiều dự án chiến lược đang được triển khai nhằm nâng cao năng lực kiểm soát nguồn nước, bảo vệ sản xuất và đời sống dân sinh trên toàn vùng ĐBSCL.

Trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ này, Ban Quản lý Đầu tư và Xây dựng Thủy lợi 10 được giao quản lý nhiều công trình quan trọng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững cho khu vực.

Nổi bật là Dự án Quản lý nước Bến Tre sử dụng vốn vay Chính phủ Nhật Bản (JICA3) với tổng mức đầu tư hơn 7.500 tỷ đồng. Công trình đang được tập trung triển khai nhằm hoàn thiện, khép kín hệ thống thủy lợi Bắc Bến Tre và một phần hệ thống thủy lợi Nam Bến Tre. Khi hoàn thành, dự án sẽ nâng cao khả năng kiểm soát nguồn nước, hạn chế tác động của xâm nhập mặn và bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất, sinh hoạt cho người dân.

Tại tỉnh Cà Mau, Dự án Hệ thống công trình điều tiết, bổ sung nước phục vụ nuôi trồng thủy sản vùng phía Nam Quốc lộ 1A đang được đẩy nhanh tiến độ. Dự án giúp điều tiết nguồn nước ngọt phục vụ khoảng 13.000 ha nuôi trồng thủy sản mùa khô, hỗ trợ chuyển đổi mô hình lúa - tôm trên diện tích khoảng 5.000 ha, đồng thời giảm ngập úng do triều cường và bảo vệ hạ tầng đô thị trong vùng dự án.

Song song đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang chuẩn bị đầu tư Dự án xây dựng đồng bộ hệ thống kiểm soát nguồn nước khu vực Nam Bến Tre với tổng mức đầu tư khoảng 1.500 tỷ đồng. Công trình sẽ bảo đảm nguồn nước tưới ổn định cho khoảng 24.000 ha cây ăn trái và hoa kiểng, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và hỗ trợ chuyển đổi cơ cấu cây trồng thích ứng với điều kiện mới.

Đối với khu vực ven biển ĐBSCL, Dự án xây dựng, củng cố và nâng cấp hệ thống đê biển Đông, đê biển Tây có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 6.700 tỷ đồng giai đoạn 2026-2030, dự án sẽ tạo “lá chắn” bảo vệ sản xuất, hạ tầng và khu dân cư trước tác động của nước biển dâng, triều cường và sạt lở bờ biển, đồng thời góp phần phục hồi hệ sinh thái rừng ngập mặn ven biển.

Tại khu vực hạ lưu sông Hậu, Bộ đang chuẩn bị đầu tư Dự án Công trình kiểm soát nguồn nước bờ Nam sông Hậu giai đoạn 2 nhằm hoàn thiện hệ thống điều tiết nguồn nước cho vùng có diện tích khoảng 70.000 ha thuộc thành phố Cần Thơ. Dự án sẽ góp phần giảm ngập úng, bảo vệ hạ tầng, cải thiện môi trường và tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội cho địa phương.

Điểm chung của các dự án do Ban Quản lý Đầu tư và Xây dựng Thủy lợi 10 thực hiện là đều hướng đến mục tiêu đa lợi ích. Không chỉ kiểm soát nguồn nước, phòng chống hạn hán, xâm nhập mặn, ngập úng và sạt lở, các công trình còn góp phần bảo vệ môi trường, phát triển sinh kế và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, những công trình thủy lợi trọng điểm đang trở thành nền tảng quan trọng giúp ĐBSCL nâng cao khả năng chống chịu, chủ động thích ứng với thiên tai và kiến tạo tương lai phát triển bền vững cho toàn vùng.