Chủ tịch AVR hiến kế nâng tầm nông sản Đồng Tháp, mở rộng thị trường xuất khẩu

Sở hữu nhiều nông sản chủ lực cùng lợi thế vùng nguyên liệu, Đồng Tháp vẫn đối mặt những “nút thắt” về quy mô sản xuất, chất lượng, chế biến, logistics và khả năng tiếp cận thị trường. Theo Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam, để mở rộng đầu ra, địa phương cần chuyển từ kết nối tiêu thụ theo thời điểm sang xây dựng chuỗi liên kết ổn định, lấy nhu cầu thị trường làm định hướng sản xuất.

Ngày 22/10, tại tỉnh Đồng Tháp, Sở Công Thương tỉnh Đồng Tháp phối hợp cùng Hiệp hội các nhà bán lẻ (AVR) và Câu lạc bộ Doanh nghiệp Nông nghiệp Nhiệt đới (COTAB) tổ chức: Hội nghị kết nối sản xuất tiêu thụ sản phẩm nông sản, thực phẩm chế biến với các doanh nghiệp xuất khẩu và hệ thống bán lẻ hiện đại.

Nút thắt từ sản xuất nhỏ đến chế biến, logistics

Tại hội nghị, bà Trần Thị Phương Lan, Chủ tịch AVR nhận định Đồng Tháp có nhiều lợi thế trong phát triển nông nghiệp nhờ vùng nguyên liệu, điều kiện tự nhiên và kinh nghiệm sản xuất của người dân.

Tỉnh hiện xác định 5 nhóm ngành chủ lực gồm lúa gạo, xoài, hoa kiểng, cá tra và sen; đồng thời có 12 loại nông sản chủ lực với nhiều sản phẩm như lúa gạo, xoài, sen, nhãn, ớt, khoai lang, chanh, mít, quýt, hoa kiểng, vịt...

Tuy nhiên, lợi thế của Đồng Tháp không chỉ nằm ở sản lượng. Dư địa lớn hơn nằm ở khả năng hình thành chuỗi giá trị từ vùng nguyên liệu, sơ chế, chế biến, bảo quản, logistics đến phân phối và xây dựng thương hiệu.

Đối với hệ thống bán lẻ hiện đại, những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, chất lượng ổn định, bảo đảm an toàn thực phẩm, quy cách phù hợp và khả năng cung ứng thường xuyên sẽ có nhiều cơ hội tiếp cận siêu thị, chuỗi cửa hàng thực phẩm và thương mại điện tử.

Trong khi đó, muốn đi vào thị trường xuất khẩu, sản phẩm phải đáp ứng tiêu chuẩn riêng của từng thị trường, duy trì chất lượng đồng đều, bảo đảm truy xuất nguồn gốc và từng bước xây dựng thương hiệu.

Dù có lợi thế về nông sản, quá trình đưa hàng hóa vào các kênh phân phối hiện đại và thị trường xuất khẩu vẫn đối diện không ít khó khăn.

Theo Chủ tịch AVR, quy mô sản xuất của nhiều cơ sở, hộ kinh doanh và hợp tác xã còn nhỏ; chất lượng giữa các lô hàng chưa đồng đều. Năng lực sơ chế, bảo quản, chế biến sâu và logistics tại một số khâu còn hạn chế.

Một bộ phận doanh nghiệp cũng chưa thực sự chú trọng nghiên cứu thị trường, thiết kế bao bì, xây dựng thương hiệu và phát triển sản phẩm phù hợp với nhu cầu của từng nhóm khách hàng.

Ở chiều ngược lại, mối liên kết giữa đơn vị sản xuất và hệ thống phân phối cũng chưa thực sự chặt chẽ. Các bên đôi khi chưa tìm được tiếng nói chung về sản lượng, giá cả, thời gian giao hàng, tiêu chuẩn chất lượng, phương thức thanh toán cũng như cơ chế chia sẻ rủi ro.

Do đó, yêu cầu đặt ra không đơn thuần là tổ chức thêm các chương trình kết nối để tìm hợp đồng tiêu thụ. Điều quan trọng hơn là thiết lập được cơ chế hợp tác dài hạn giữa người sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu và nhà phân phối.

Từ thực tế hoạt động của ngành bán lẻ, Chủ tịch AVR đề xuất 7 nhóm giải pháp nhằm nâng giá trị và mở rộng đầu ra cho nông sản Đồng Tháp.

Trước hết, địa phương cần chuyển từ kết nối mang tính thời điểm sang liên kết theo chuỗi giá trị, có kế hoạch và cam kết cụ thể giữa các bên.

Trong mô hình này, hệ thống bán lẻ cần chủ động cung cấp cho nhà sản xuất thông tin về nhu cầu thị trường, nhóm khách hàng mục tiêu, tiêu chuẩn chất lượng, quy cách đóng gói, sản lượng dự kiến, mức giá phù hợp và kế hoạch tiêu thụ theo mùa vụ.

Từ dữ liệu thị trường, doanh nghiệp và hợp tác xã có thể chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, thu hoạch, sơ chế và chế biến, từng bước chuyển từ sản xuất rồi mới tìm đầu ra sang cung ứng theo đơn hàng và nhu cầu thực tế.

AVR cũng đề xuất Đồng Tháp xây dựng danh mục các sản phẩm nông sản, thực phẩm chế biến chủ lực có tiềm năng đi vào hệ thống bán lẻ hiện đại và xuất khẩu.

Mỗi sản phẩm cần có bộ thông tin tương đối đầy đủ về vùng nguyên liệu, năng lực cung ứng, mùa vụ, tiêu chuẩn chất lượng, chứng nhận, giá bán, quy cách sản phẩm và đầu mối doanh nghiệp. Đây sẽ là cơ sở để các nhà phân phối lựa chọn đối tác và rút ngắn thời gian đưa hàng hóa ra thị trường.

Cùng với đầu ra, chất lượng được xác định là yếu tố cốt lõi. Doanh nghiệp cần kiểm soát chất lượng ngay từ vùng trồng, vùng nuôi và khâu thu mua nguyên liệu; thực hiện quy trình sản xuất an toàn, kiểm soát dư lượng hóa chất, điều kiện vệ sinh, bảo quản, vận chuyển và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc.

Đối với thực phẩm chế biến, những yếu tố như điều kiện sản xuất, hạn sử dụng, thành phần, thông tin dinh dưỡng, nhãn hàng hóa và bao bì cũng cần được hoàn thiện.

Theo AVR, chuẩn hóa không nên chỉ dừng lại ở việc hoàn thiện giấy tờ, chứng nhận. Điều quan trọng là hình thành “văn hóa chất lượng” trong toàn bộ chuỗi cung ứng để sản phẩm khi giao cho đối tác luôn đáp ứng đúng những cam kết đã thống nhất.

Giảm bán nguyên liệu thô, tăng giá trị từ chế biến sâu

Một hướng đi khác được đề xuất là đẩy mạnh chế biến sâu nhằm giảm phụ thuộc vào tiêu thụ nông sản dưới dạng nguyên liệu và hạn chế tổn thất sau thu hoạch.

Doanh nghiệp có thể nghiên cứu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu tiêu dùng mới như thực phẩm sơ chế tiện lợi, sản phẩm chế biến sẵn, hàng có thời gian bảo quản dài, đóng gói theo khẩu phần gia đình, thực phẩm phục vụ xu hướng ăn uống lành mạnh hoặc quà tặng đặc sản địa phương. Với từng dòng sản phẩm, doanh nghiệp cần xác định rõ khách hàng mục tiêu, thị trường, lợi thế cạnh tranh và kênh phân phối.

Bao bì và thương hiệu cũng là những yếu tố cần đầu tư song hành với chất lượng. Bao bì vừa phải đáp ứng yêu cầu bảo quản, cung cấp thông tin minh bạch, thuận tiện khi sử dụng, vừa có khả năng thể hiện bản sắc và câu chuyện của nông sản Đồng Tháp.

Đối với đầu ra, AVR cho rằng các doanh nghiệp địa phương cần chủ động làm việc trực tiếp với siêu thị, trung tâm thương mại, chuỗi cửa hàng thực phẩm và đơn vị phân phối trực tuyến.

Trước khi tiếp cận nhà phân phối, doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ giới thiệu, mẫu hàng, bảng giá, năng lực cung ứng, phương án giao hàng, hồ sơ chất lượng và các điều kiện thương mại.

Ở chiều ngược lại, hệ thống phân phối cần hướng dẫn rõ yêu cầu đầu vào, tạo cơ hội thử nghiệm cho những sản phẩm có tiềm năng và đánh giá trên cơ sở chất lượng, năng lực cung ứng, sức cạnh tranh cũng như nhu cầu thực tế của người tiêu dùng.

Thay vì ngay lập tức mở rộng trên toàn hệ thống, hàng hóa Đồng Tháp có thể được đưa vào bán thử nghiệm tại một số điểm. Sau đó, nhà sản xuất và nhà bán lẻ theo dõi sức mua, phản hồi của khách hàng để điều chỉnh sản phẩm, giá bán và cách tiếp thị trước khi mở rộng quy mô.

Song song với kênh bán hàng trực tiếp, thương mại điện tử và quảng bá trên nền tảng số cần tiếp tục được đẩy mạnh. Việc kết hợp giữa điểm bán vật lý và trực tuyến có thể giúp nông sản tiếp cận lượng khách hàng rộng hơn, nhất là người tiêu dùng trẻ và khách hàng ở xa vùng sản xuất.

Một yêu cầu khác là tăng liên kết giữa doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp xuất khẩu và nhà bán lẻ. Theo AVR, hai kênh trong nước và xuất khẩu không nên hoạt động tách biệt mà cần nằm trong một chiến lược phát triển thị trường thống nhất.

Những sản phẩm đã đáp ứng tốt thị trường nội địa có thể tiếp tục nâng cấp chất lượng, bao bì, thương hiệu và năng lực cung ứng để tìm đường ra nước ngoài. Ngược lại, các tiêu chuẩn và kinh nghiệm quản trị từ xuất khẩu có thể được sử dụng để nâng chất sản phẩm phục vụ người tiêu dùng trong nước.

Đồng Tháp cũng có thể hình thành các nhóm liên kết theo ngành hàng, quy tụ doanh nghiệp sản xuất, hợp tác xã, đơn vị chế biến, logistics, xuất khẩu và nhà phân phối.

Các bên cần thống nhất ngay từ đầu về tiêu chuẩn sản phẩm, sản lượng, giá cả, thời gian giao nhận, phương thức thanh toán, xử lý hàng không đạt yêu cầu và trách nhiệm khi xảy ra rủi ro. Khi điều kiện cho phép, có thể thúc đẩy hợp đồng bao tiêu hoặc thỏa thuận cung ứng định kỳ để nhà sản xuất chủ động kế hoạch, còn hệ thống phân phối duy trì nguồn hàng ổn định.

Bên cạnh sản xuất và phân phối, logistics cũng được xem là mắt xích cần cải thiện. Đối với nông sản, chi phí vận chuyển, điều kiện bảo quản và thời gian giao hàng tác động trực tiếp đến giá thành, chất lượng và sức cạnh tranh.

Vì vậy, cần tăng liên kết giữa vùng nguyên liệu với cơ sở sơ chế, kho bảo quản, trung tâm phân phối, đơn vị vận chuyển và hệ thống bán lẻ. Với doanh nghiệp nhỏ và hợp tác xã, các mô hình dùng chung kho bảo quản, sơ chế, đóng gói và vận chuyển có thể là giải pháp giảm chi phí đầu tư.

Công nghệ cũng cần được ứng dụng nhiều hơn trong quản lý tồn kho, dự báo nhu cầu, theo dõi đơn hàng, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng. Việc chia sẻ dữ liệu giữa nhà sản xuất và nhà bán lẻ có thể hạn chế tình trạng sản xuất vượt nhu cầu, thiếu hàng cục bộ và hao hụt sau thu hoạch.

Cuối cùng, AVR đề xuất tăng hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và cơ sở sản xuất địa phương về công nghệ chế biến, tiêu chuẩn chất lượng, bao bì, thương hiệu, kỹ năng đàm phán thương mại, thương mại điện tử và quản trị tài chính.

Đồng thời, cần khuyến khích doanh nghiệp đầu mối, doanh nghiệp lớn và hệ thống phân phối hỗ trợ những cơ sở nhỏ hoàn thiện sản phẩm theo yêu cầu thị trường trên nguyên tắc hợp tác bình đẳng, cùng có lợi.

Với Đồng Tháp, bài toán đầu ra vì vậy không chỉ là đưa thêm nông sản lên kệ siêu thị hay tìm thêm một thị trường xuất khẩu. Mục tiêu dài hạn là hình thành chuỗi sản xuất - chế biến - logistics - phân phối đủ chặt chẽ để doanh nghiệp và hợp tác xã nâng năng lực cạnh tranh, giảm phụ thuộc vào tiêu thụ nguyên liệu thô và từng bước xây dựng chỗ đứng ổn định cho nông sản địa phương trên thị trường.

11:01 06/10/2026

06:28 18/09/2026

14:41 04/09/2026

14:42 19/08/2026