COP17 mở đường triển khai nguồn lực 12 tỷ USD ứng phó hạn hán

Thời tiết cực đoan đang làm gia tăng sức ép đối với các nỗ lực chống sa mạc hóa và suy thoái đất. Trong bối cảnh nhiều khu vực Bắc bán cầu trải qua nắng nóng gay gắt, cháy rừng lan rộng và hạn hán kéo dài, Hội nghị lần thứ 17 các bên tham gia Công ước Liên hợp quốc về Chống sa mạc hóa (UNCCD COP17) tại Ulaanbaatar, Mông Cổ, được kỳ vọng tạo thêm động lực cho hành động và tài chính.

COP17 khai mạc ngày 17/8, với sự tham dự của hàng chục quốc gia. Một trong những trọng tâm của hội nghị là triển khai khoản 12 tỷ USD được các quốc gia và tổ chức cam kết trong 7 năm, nhằm hỗ trợ 74 quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề bởi hạn hán và suy thoái đất.

Hạn hán đe dọa an ninh lương thực

Nắng nóng kỷ lục và thiếu nước đang gây thiệt hại cho sản xuất nông nghiệp tại nhiều khu vực. Tại Pháp, sản lượng ngô được dự báo xuống mức thấp nhất trong 50 năm, trong khi Romania mất hơn 1 triệu ha đất. Mực nước tại nhiều sông, hồ cũng giảm mạnh, ảnh hưởng đến giao thông và du lịch.

Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) cảnh báo hệ thống thời tiết “siêu El Niño” đang hình thành có thể khiến thêm 50 triệu người rơi vào tình trạng đói nghèo do tác động đến sản xuất lương thực.

Yasmine Fouad, Thư ký điều hành UNCCD, cho rằng an ninh lương thực là một trong những trọng tâm của COP17, bởi phục hồi đất sẽ giúp cải thiện chất lượng đất canh tác và củng cố khả năng bảo đảm nguồn cung lương thực.

Theo bà Fouad, hơn 70 quốc gia đã xây dựng kế hoạch quản lý hạn hán. Thách thức hiện nay là chuyển những kế hoạch này thành các dự án có thể triển khai trên thực tế.

Từ cam kết đến dự án

Trọng tâm của COP17, kéo dài đến ngày 28/8, là đưa Đối tác Toàn cầu Riyadh về khả năng chống chịu hạn hán vào hoạt động. Sáng kiến được hình thành tại COP16 ở Saudi Arabia năm 2024 và là cơ sở để huy động nguồn lực hỗ trợ các quốc gia dễ bị tổn thương.

Nguồn vốn có thể được sử dụng cho nhiều giải pháp như cải tạo hệ thống tưới tiêu để nâng cao hiệu quả sử dụng nước, chuyển đổi sang các giống cây trồng chịu hạn tốt hơn và xây dựng hệ thống thu trữ nước mưa cho nông dân.

Tuy nhiên, khoản 12 tỷ USD vẫn còn rất nhỏ so với nhu cầu toàn cầu. Theo UNCCD, thế giới cần khoảng 2,6 nghìn tỷ USD từ nay đến cuối thập kỷ để phục hồi đất suy thoái, ngăn chặn sa mạc hóa và tăng khả năng chống chịu với hạn hán.

Toàn bộ 12 tỷ USD được cam kết đến nay đến từ khu vực công. Vì vậy, COP17 cũng đặt vấn đề huy động thêm nguồn vốn tư nhân, đặc biệt từ các ngành phụ thuộc lớn vào nước và tài nguyên đất như thực phẩm, dệt may và nông nghiệp.

Phục hồi đất là đầu tư cho tương lai

Trong ba thập niên qua, UNCCD thường nhận được ít sự quan tâm và nguồn lực hơn so với hai công ước môi trường lớn khác được khởi động tại Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất Rio năm 1992 là Công ước khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (UNFCCC) và Công ước về Đa dạng sinh học (CBD).

Tuy nhiên, tình trạng hạn hán, suy thoái đất và thiếu nước ngày càng nghiêm trọng đang làm thay đổi cách nhìn về vấn đề này.

Lily Maxwell-Lwin, Trưởng bộ phận vận động chính sách của tổ chức Commonland, cho rằng các nước giàu cần nhìn nhận đầu tư cho phục hồi đất và chống hạn hán tại các quốc gia nghèo cũng mang lại lợi ích trực tiếp cho chính họ.

Theo bà, suy thoái đất có thể đe dọa an ninh lương thực, làm gia tăng áp lực di cư và ảnh hưởng đến khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng toàn cầu. Do đó, nguồn tài chính cho phục hồi đất cần được nâng lên tương xứng với các khoản đầu tư dành cho ứng phó biến đổi khí hậu.

COP17 vì vậy không chỉ hướng tới việc huy động thêm tiền, mà quan trọng hơn là biến các cam kết tài chính thành những dự án cụ thể, qua đó tăng khả năng chống chịu của cộng đồng và hệ sinh thái trước hạn hán, suy thoái đất và biến đổi khí hậu.