ĐBSCL lũ rút nhanh, hạn mặn có thể cao hơn năm 2015

Mực nước lũ trên sông Cửu Long đang rút và tiếp tục giảm nhanh trong các tháng đầu mùa khô năm nay, nguy cơ cao hạn mặn có thể tương đương với một trong những đợt hạn mặn lịch sử như mùa khô năm 2015 - 2016.

Theo Viện Quy hoạch Thủy lợi miền Nam (SIWRP), đỉnh lũ chính vụ ở ĐBSCL xuất hiện trong tháng 10, ở mức thấp và rút nhanh. Cụ thể, tổng lượng lũ về đồng bằng sông Cửu Long năm 2026 khoảng 290 tỉ mét khối thấp hơn trung bình nhiều năm khoảng 3% và năm 2025 đến 21%. Mực nước trên dòng chính sông Mekong tại trạm Kratie (Campuchia) hiện ở mức thấp hơn nhiều trung bình nhiều năm và thấp hơn cả năm 2015. Nhận định đến cuối tháng 11 năm 2026 mực nước tại trạm này tiếp tục duy trì mức thấp. Bên cạnh đó, dung tích Biển Hồ (Campuchia) hiện ở mức thấp hơn cùng kỳ trung bình nhiều năm và năm 2025 khoảng từ 21 - 24%.

Mực nước đầu nguồn sông Cửu Long tại Tân Châu và Châu Đốc hiện đang ở mức thấp hơn nhiều cùng kỳ trung bình nhiều năm và năm 2025. Nhận định đến 30.11, mực nước Tân Châu dự báo đạt 1,85m, Châu Đốc đạt 1,9m, thấp hơn nhiều cùng kỳ trung bình nhiều năm và năm 2025.

Trong khi đó, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, trong thời kỳ từ tháng 11.2026 -1.2027, trạng thái El Nino tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh với xác suất rất cao ở mức 96%. Nhiệt độ trung bình trên cả nước phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm cùng thời kỳ từ 1- 20C.

Trong thời kỳ tháng 2 - 4.2027, El Nino tiếp tục duy trì nhưng có xu hướng suy yếu về cường độ. Nhiệt độ trung bình trên cả nước phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm cùng thời kỳ từ 1- 20C, có nơi trên 20C; sẽ xuất hiện nhiều đợt nắng nóng kéo dài trên vùng ĐBSCL.

SIWRP nhận định nguy cơ cao sẽ xảy ra hạn hán, xâm nhập mặn các tháng đầu mùa khô năm nay có thể sẽ cao hơn cùng kỳ mùa khô năm 2015 - 2016 và tương đương mùa khô năm 2019 - 2020.

Để ứng phó hạn mặn, SIWRP khuyến cáo các địa phương xây dựng kế hoạch xuống giống sớm ở những khu vực lũ đã rút, nhằm tránh lấy nước tập trung vào thời kỳ nắng nóng hạn hán gay gắt. Bên cạnh đó cần theo dõi chặt chẽ diễn biến mưa và nguồn nước trên sông Mekong để vận hành các công trình nhằm tăng cường trữ nước trên hệ thống. Rà soát các vị trí đắp đập tạm, tu bổ các công trình thủy lợi nhằm tăng cường lấy và trữ nước ở các khu vực có nguy cơ bị mặn xâm nhập trong mùa kiệt.

Mùa khô 2015 - 2016 là một trong những đợt khô hạn và xâm nhập mặn điển hình ở ĐBSCL. Có sự kết hợp giữa hiện tượng El Nino mạnh khiến lượng mưa thiếu hụt và sự suy giảm dòng chảy từ thượng nguồn sông Mekong gây nên tình trạng mặn xâm nhập sớm và vào sâu trong nhánh sông. Ước tính tổng thiệt hại trên 5.200 tỉ đồng, riêng với vụ lúa đông xuân thiệt hại hơn 200.000 ha lúa và làm giảm sản lượng khoảng 600.000 tấn.