Điểm sáng xuất khẩu nông sản – động lực tăng trưởng của nền kinh tế

VOV.VN - Qua 10 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu nông sản toàn ngành đạt hơn 63 tỷ USD, tăng 8% so với cùng kỳ năm ngoái. Rau quả và thủy sản tiếp tục là những điểm sáng, đóng góp quan trọng vào kết quả tăng trưởng chung của toàn ngành.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, xuất khẩu nông lâm, thủy sản của Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Qua 10 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt hơn 63 tỷ USD, tăng 8% so với cùng kỳ năm ngoái. Rau quả và thủy sản tiếp tục là những điểm sáng, đóng góp quan trọng vào kết quả tăng trưởng chung của toàn ngành.

Tuy nhiên, phía sau những con số tăng trưởng là yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn thị trường và năng lực chế biến. Để xuất khẩu thực sự trở thành động lực tăng trưởng bền vững, ngành nông nghiệp cần chuyển mạnh từ tư duy tăng sản lượng sang nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của từng sản phẩm.

Không chỉ đóng góp vào tăng trưởng chung của nền kinh tế, ngành nông nghiệp và môi trường duy trì mức xuất siêu gần 19 tỷ USD qua 10 tháng. Kết quả này cho thấy, vai trò quan trọng của khu vực nông nghiệp trong tạo nguồn thu ngoại tệ và ổn định cán cân thương mại quốc gia.

Trong bức tranh chung ấy, rau quả nổi lên như một điểm sáng. Chỉ tính riêng trong tháng 10, kim ngạch xuất khẩu đã vượt 1 tỷ USD là tháng thứ 4 liên tiếp đạt mức này. Qua đó đưa tổng kim ngạch xuất khẩu 10 tháng lên 8,3 tỷ USD, tăng hơn 17% so với cùng kỳ năm ngoái.

Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội rau quả Việt Nam cho biết, tăng trưởng nhanh cũng đặt ra yêu cầu phải mở rộng không gian thị trường, tránh phụ thuộc quá lớn vào một số địa bàn tiêu thụ. Đến nay, Trung Quốc vẫn là thị trường lớn nhất của nông sản Việt Nam, chiếm gần 65% kim ngạch xuất khẩu rau quả. Bên cạnh duy trì thị trường truyền thống, doanh nghiệp cần chủ động tiếp cận sâu hơn những thị trường ngách mà nông sản Việt Nam có lợi thế.

Ông Nguyễn Thanh Bình nhấn mạnh: "Từ trước đến nay chúng ta chỉ tập trung vào các vùng giáp biên giới Việt - Trung hay tỉnh Quảng Đông, bây giờ phải đưa nông sản thâm nhập sâu hơn vào những khu vực như Bắc Kinh, Trùng Khánh, Thượng Hải, Hồ Nam. Đó là những thị trường ngách chưa khai thác".

Thực tế cho thấy, bài toán của xuất khẩu nông sản hiện nay không đơn thuần là tìm thêm thị trường hay tăng sản lượng hàng hóa. Quan trọng hơn là phải tổ chức lại mô hình sản xuất để tạo ra những sản phẩm có giá trị kinh tế cao hơn. Điều này đòi hỏi ngành nông nghiệp chuyển từ tư duy sản xuất những gì mình có sang sản xuất những gì thị trường cần; từ sản xuất riêng lẻ sang liên kết chuỗi, từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang chế biến sâu và xây dựng thương hiệu.

Ông Trần Văn Tuyển, Giám đốc công ty Thiên Sa G20 phân tích, cạnh tranh trong xuất khẩu nông sản ngày càng chuyển từ lợi thế về sản lượng, mùa vụ sang kiểm soát chất lượng và tổ chức sản xuất. Một lô hàng có thể đáp ứng yêu cầu của thị trường hôm nay, nhưng để duy trì đơn hàng lâu dài, doanh nghiệp phải kiểm soát được chất lượng từ vùng nguyên liệu, quy trình thu hoạch, sơ chế đến chế biến và bảo quản. Cùng với tiêu chuẩn chất lượng, chế biến sâu cũng là hướng đi quan trọng để nâng giá trị nông sản, giúp doanh nghiệp kéo dài thời gian bảo quản, đa dạng hóa sản phẩm và giảm áp lực tiêu thụ theo mùa vụ.

"Xây dựng một sản phẩm chất lượng chứ không phải là làm theo phong trào trước mắt. Chúng tôi hướng tới thị trường lâu dài, vì thế có thể có những giai đoạn tăng trưởng chậm hơn, nhưng khách hàng luôn hài lòng đón nhận sản phẩm doanh nghiệp làm ra phù hợp với tiêu chí của người tiêu dùng" - ông Tuyển cho biết.

Không chỉ thay đổi phương thức tổ chức sản xuất, ngành nông nghiệp còn đứng trước yêu cầu khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực hiện có. Với một quốc gia có lợi thế về đất đai, khí hậu, hệ sinh thái nông nghiệp và nguồn lao động, dư địa tăng trưởng vẫn còn, nhưng không thể tiếp tục dựa vào mở rộng diện tích hay tăng cường khai thác tài nguyên.

Ông Nguyễn Gia Long, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chia sẻ, để đạt mục tiêu tăng trưởng cả năm 2026 và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng “2 con số” của nền kinh tế, ngành đang tập trung phát huy các nguồn lực về đất đai, tài nguyên nước và rừng, đồng thời khơi thông các động lực mới từ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo ông Long: "Đẩy mạnh chuyển đổi số và hoàn thành các cơ sở dữ liệu của ngành trong năm 2026. Chủ động triển khai các kịch bản về tăng trưởng, tiếp tục cơ cấu lại ngành theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, xanh, số, hội nhập và công nghệ cao. Giải phóng nguồn lực về tài nguyên đất, rừng, biển và thúc đẩy thúc đẩy tiêu dùng và xuất khẩu để bảo đảm tăng trưởng góp phần vào tăng trưởng 2 con số của nền kinh tế".

Theo Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng, góp phần vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số của nền kinh tế, yêu cầu đặt ra đối với ngành không chỉ là “trụ đỡ” mà phải chuyển đổi mạnh mẽ mô hình trưởng, từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang tăng trưởng dựa trên giá trị. Động lực tăng trưởng mới phải đến từ nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị trên mỗi đơn vị diện tích; từ ứng dụng giống mới, công nghệ cao, tự động hóa, chuyển đổi số đến phát triển nông nghiệp xanh, tuần hoàn, giảm phát thải, trong đó khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần thực sự đi vào sản xuất, chế biến và quản trị chuỗi giá trị.

Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng khẳng định: "Bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao sức cạnh tranh đòi hỏi ngành nông nghiệp và môi trường phải chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực then chốt để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng, theo tinh thần Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị".

Từ điểm sáng về xuất khẩu nông lâm, thủy sản qua 10 tháng năm 2026 đến yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng trong giai đoạn tới cho thấy, nông nghiệp còn nhiều “dư địa” đóng góp cho nền kinh tế. Với khả năng tạo nguồn thu ngoại tệ, thúc đẩy công nghiệp chế biến, logistics, thương mại và thu hút đầu tư vào khu vực nông thôn, đây còn là động lực quan trọng để mở rộng không gian tăng trưởng của nền kinh tế trong giai đoạn hiện nay.

Google Search. Xem hướng dẫn.