Điểm yếu của Robusta có thể gây khó cho ngành cà phê Việt Nam
Điểm yếu của Robusta có thể gây khó cho ngành cà phê Việt Nam
Một sản phẩm của BEACON MEDIA
Chuyên mục
Media
Báo cáo đặc biệt
Một sản phẩm của BEACON MEDIA
Khám phá nhiều hơn với tài khoản
Đăng nhập để lưu trữ và dễ dàng truy cập những bài viết bạn yêu thích trên Bloomberg Businessweek Việt Nam.
BBWV - Nghiên cứu mới cho rằng Robusta chịu nóng tốt hơn Arabica nhưng chịu hạn kém, đặt ra thêm rủi ro cho vùng cà phê Việt Nam khi nguồn nước ngày càng chịu áp lực.
Thu hoạch cà phê ở Ban Mê Thuộc Ảnh: Maika Elan/Bloomberg
Tác giả: Thục Hân
31 tháng 08, 2026 lúc 11:30 AM
Tóm tắt bài viết bởi
- Nghiên cứu của Ông Aaron Davis từ Vườn Thực vật Hoàng gia Kew chỉ ra cà phê Robusta chịu nhiệt tốt hơn Arabica nhưng lại có khả năng chịu hạn rất kém.
- Điểm yếu này gây áp lực lớn cho Việt Nam, đặc biệt là vùng Tây Nguyên, nơi sản lượng Robusta xuất khẩu chủ lực phụ thuộc nhiều vào nguồn nước tưới tiêu.
- Khi thời tiết khắc nghiệt và thiếu nước, chi phí bơm tưới của người trồng cà phê sẽ tăng cao, đe dọa đến hiệu quả kinh tế và năng suất lâu dài.
- Sự sụt giảm sản lượng tại các nước xuất khẩu lớn như Việt Nam và Brazil có nguy cơ gây ảnh hưởng mạnh tới giá cả và nguồn cung Robusta toàn cầu.
- Nghiên cứu khuyến nghị các doanh nghiệp và hộ nông dân cần đánh giá kỹ yếu tố nguồn nước thay vì chỉ tập trung vào khả năng chịu nhiệt của giống Robusta.
Robusta lâu nay được xem là một trong những giống cà phê có thể giúp ngành này thích ứng với biến đổi khí hậu nhờ khả năng chịu nhiệt tốt hơn Arabica. Một nghiên cứu mới lại cho thấy lợi thế đó chưa phản ánh đầy đủ khả năng chống chịu của cây, đặc biệt trước tình trạng thiếu nước.
Công bố trên tạp chí Sustainable Development của Wiley, nghiên cứu đặt dấu hỏi với nhiều đánh giá trước đây về khả năng thích nghi của Robusta trong điều kiện khí hậu thay đổi. Aaron Davis, Trưởng nhóm nghiên cứu cấp cao về Cây trồng và Biến đổi Toàn cầu tại Vườn Thực vật Hoàng gia Kew, đồng thời là tác giả chính, cho rằng quan niệm Robusta có thể trở thành “đấng cứu thế” của ngành cà phê trước biến đổi khí hậu bắt nguồn từ những nghiên cứu chưa xem xét đầy đủ các yếu tố liên quan.
Theo Davis, Robusta thực sự chịu nhiệt tốt hơn Arabica, nhưng khả năng chịu hạn lại rất kém. Khi nhiệt độ tăng, lượng nước bốc hơi cũng lớn hơn, trong khi lượng mưa tại nhiều vùng sản xuất trở nên thất thường. Một cây cà phê có thể thích nghi với nhiệt độ cao hơn nhưng vẫn gặp khó khăn nếu lượng nước cung cấp cho cây giảm.
Câu chuyện này đặc biệt đáng chú ý tại Việt Nam, một trong những nguồn cung Robusta lớn nhất thế giới. Hàng chục triệu bao Robusta được đưa ra thị trường quốc tế mỗi năm, chủ yếu từ các nước như Việt Nam và Brazil.
Cà phê cũng là mặt hàng xuất khẩu quan trọng của Việt Nam. Giá tăng trong những năm gần đây giúp nông dân có thêm động lực đầu tư cho vườn cây, trong khi doanh nghiệp xuất khẩu đẩy mạnh xây dựng vùng nguyên liệu để đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn từ thị trường thế giới.
Nguồn nước lại đang trở thành một biến số khó đoán hơn. Đầu tháng này, một quan chức ngành cà phê Việt Nam nói với Reuters rằng thích ứng với biến đổi khí hậu đã trở thành yêu cầu cấp thiết để bảo vệ sản lượng.
Tại Tây Nguyên, nơi tập trung phần lớn diện tích cà phê của cả nước, mùa khô thường kéo theo nhu cầu tưới lớn. Khi thời tiết khắc nghiệt hơn, mưa đến muộn hoặc kéo dài những đợt khô hạn, nông dân phải dựa nhiều hơn vào hồ chứa, nước ngầm và các hệ thống tưới để duy trì vườn cây.
Nghiên cứu của Davis cho rằng chính sự phụ thuộc này từng bị đánh giá chưa đầy đủ. Một số nghiên cứu trước đây đã xem những vùng có hệ thống tưới tiêu là các khu vực phù hợp với Robusta, trong khi điều kiện tự nhiên của chúng có thể không đủ nước để cây phát triển ổn định nếu thiếu nguồn cung nhân tạo.
Sự khác biệt này nghe có vẻ mang tính kỹ thuật nhưng lại liên quan trực tiếp đến bài toán tiền bạc của người trồng. Một vườn cà phê vẫn có thể cho năng suất tốt khi được tưới đủ nước, nhưng chi phí duy trì sản lượng sẽ tăng nếu người trồng phải bơm nước nhiều hơn hoặc tìm nguồn nước xa hơn. Khi nguồn nước giảm đến một mức nhất định, tiền tưới cũng chẳng còn là vấn đề duy nhất.
Rủi ro nguồn cung có thể lan sang các doanh nghiệp thu mua và xuất khẩu. Việt Nam giữ vị trí lớn trên thị trường Robusta toàn cầu, nên sản lượng tại Tây Nguyên giảm mạnh sẽ ảnh hưởng đến lượng hàng dành cho xuất khẩu, giá nguyên liệu và khả năng thực hiện các hợp đồng đã ký.
Thị trường cũng đang có thêm lý do để quan tâm. Robusta từng bị xem là loại hạt giá rẻ dùng để pha trộn với Arabica, nhưng hiện được sử dụng rộng rãi trong cà phê hòa tan, espresso và nhiều sản phẩm khác. Nhu cầu tăng khiến bất kỳ thay đổi nào tại những vùng cung cấp lớn như Việt Nam và Brazil đều có khả năng tác động tới thị trường quốc tế.
Vấn đề đặt ra ở đây là cách đánh giá rủi ro khi các vùng trồng được mở rộng hoặc tái canh trong những năm tới.
Một vườn cà phê được trồng hôm nay có thể cho thu hoạch trong nhiều năm. Nếu dự án đầu tư dựa trên giả định Robusta có khả năng chống chịu khí hậu tốt hơn, nhưng nguồn nước tại khu vực đó lại suy giảm nhanh, khoản đầu tư ban đầu có thể trở nên đắt đỏ hơn rất nhiều so với tính toán.
Nguồn nước do đó cần được đặt ngang hàng với nhiệt độ khi đánh giá một vùng trồng. Khả năng giữ nước của đất, hiệu quả hệ thống tưới, lượng nước có thể khai thác và diễn biến của mùa khô đều ảnh hưởng tới năng suất. Những yếu tố này cũng quyết định chi phí để duy trì một hecta cà phê.
Một số khu vực sản xuất lớn tại Brazil, Việt Nam và Ấn Độ được nghiên cứu đánh giá là có mức độ phù hợp khí hậu với Robusta thấp hơn so với nhận định trước đây. Sản xuất tại những nơi này có thể tiếp tục nhờ tưới tiêu, nhưng điều đó khiến hiệu quả kinh tế phụ thuộc vào một nguồn lực ngày càng chịu nhiều sức ép.
Tình trạng này tạo ra một bài toán khó hơn cho những hộ đang cân nhắc mở rộng diện tích. Giá cà phê cao có thể khiến việc trồng thêm cây trở nên hấp dẫn, nhưng lợi nhuận của một vườn cây trong 10 hoặc 20 năm tới sẽ phụ thuộc vào cả giá bán lẫn chi phí để duy trì nguồn nước.
Các doanh nghiệp cũng phải tính đến biến số này khi xây dựng vùng nguyên liệu dài hạn. Một vùng trồng có năng suất cao trong vài vụ chưa chắc là vùng nguyên liệu bền vững nếu chi phí tưới tăng nhanh hoặc nguồn nước không còn đủ trong những năm khô hạn.
Nghiên cứu cũng đặt lại cách ngành cà phê nhìn về việc lựa chọn giống. Chuyển từ Arabica sang Robusta có thể giúp giảm một phần rủi ro liên quan đến nhiệt độ, nhưng chưa giải quyết được rủi ro thiếu nước. Những khu vực có điều kiện khí hậu khác nhau sẽ cần những lựa chọn khác nhau, thay vì áp dụng một công thức chung cho toàn bộ vùng sản xuất.
Từ góc độ thị trường, một thay đổi như vậy sẽ cần thời gian. Nông dân phải tính toán trước nhiều năm, doanh nghiệp cần xây dựng vùng nguyên liệu đủ ổn định, còn các địa phương phải cân đối nguồn nước giữa cà phê và những nhu cầu sử dụng khác.
Khi mùa khô đến sớm hơn, kéo dài hơn hoặc lượng nước tích trữ giảm, câu chuyện về giống cà phê có thể sẽ được đặt cạnh một vấn đề rất hóc búa: nguồn nước còn đủ để duy trì bao nhiêu diện tích?
Theo phattrienxanh.baotainguyenmoitruong.vn
#Robusta
#Cà phê Robusta
#biến đổi khí hậu
#Thiếu nước
#Chịu hạn cà phê
#cà phê việt nam
#Tây Nguyên
#Nông dân cà phê
#Tưới tiêu cà phê
#Nguồn nước cà phê
Tặng bài viết
Đối với thành viên đã trả phí, bạn có 5 bài viết mỗi tháng để gửi tặng. Người nhận quà tặng có thể đọc bài viết đầy đủ miễn phí và không cần đăng ký gói sản phẩm.
Bạn còn 5 bài viết có thể tặng
Liên kết quà tặng có giá trị trong vòng 7 ngày.
BÀI LIÊN QUAN
Mới nhất
Videos mới nhất