Doanh nghiệp Việt tìm hướng nâng giá trị nông sản qua chế biến sâu

Từ nâng cao chất lượng, đổi mới sản phẩm, đầu tư công nghệ đến hợp tác với những thương hiệu lớn, các doanh nghiệp Việt đang từng bước tìm hướng đi mới để gia tăng giá trị nông sản, thay vì chủ yếu xuất khẩu nguyên liệu thô.

Trong khuôn khổ Triển lãm Quốc tế Công nghiệp Thực phẩm Việt Nam 2026 - Vietnam Foodexpo 2026, bên cạnh hoạt động quảng bá, giới thiệu sản phẩm và kết nối giao thương, nhiều doanh nghiệp đã chia sẻ những hướng đi nhằm nâng cao giá trị nông sản Việt. Từ phát triển sản phẩm khác biệt, đáp ứng xu hướng tiêu dùng quốc tế đến đẩy mạnh chế biến sâu, ứng dụng công nghệ và hợp tác với các đối tác lớn, mỗi doanh nghiệp đang lựa chọn cách tiếp cận riêng để gia tăng sức cạnh tranh, từng bước đưa sản phẩm Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Lấy chất lượng, sự khác biệt làm nền tảng cạnh tranh

Chia sẻ về định hướng phát triển sản phẩm, bà Lương Thanh Thúy - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ Thực phẩm Lương Gia (Lương Gia Food) cho rằng, một trong những vấn đề đặt ra đối với nông sản Việt Nam hiện nay là tình trạng xuất khẩu thô còn phổ biến, trong khi số lượng sản phẩm được đầu tư chế biến, tạo giá trị gia tăng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Định hướng phát triển cần hướng đến việc tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị gia tăng từ chính nguồn nguyên liệu nông nghiệp trong nước.

Nền tảng quan trọng nhất để thực hiện mục tiêu này vẫn là chất lượng sản phẩm. Doanh nghiệp không chỉ cần tạo ra sản phẩm tốt mà còn phải có sự khác biệt và liên tục cập nhật xu hướng tiêu dùng trên thế giới, bởi thị trường hướng đến không chỉ giới hạn trong nước mà còn là thị trường xuất khẩu.

Bên cạnh chất lượng và thị hiếu, doanh nghiệp phải kiểm soát tốt quy trình sản xuất, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc. Đây là những yêu cầu quan trọng để các hệ thống phân phối, đối tác quốc tế yên tâm lựa chọn sản phẩm. Đáng chú ý, việc đáp ứng các tiêu chuẩn này không đồng nghĩa doanh nghiệp bắt buộc phải đầu tư dây chuyền sản xuất quá hiện đại, mà quan trọng là kiểm soát được quy trình và bảo đảm tính an toàn, minh bạch của sản phẩm.

Đối với xu hướng tiêu dùng, doanh nghiệp cần nhanh nhạy trước những thay đổi của thị trường, từ nhu cầu sử dụng thực phẩm ít đường, lành mạnh (healthy) đến xu hướng ưu tiên các sản phẩm có thành phần tự nhiên. Cùng với đó, sự khác biệt phải được thể hiện cả ở sản phẩm lẫn bao bì.

Theo bà, người tiêu dùng thường bị thu hút bởi hình thức trước khi quyết định mua hàng. Vì vậy, thiết kế bao bì cần phù hợp với nhóm khách hàng mục tiêu, từ màu sắc, kiểu dáng đến phong cách thể hiện. Chẳng hạn, nếu hướng đến thế hệ Gen Z, doanh nghiệp phải nắm bắt được thị hiếu, gu thẩm mỹ của nhóm khách hàng này để tạo sức hấp dẫn ngay từ cái nhìn đầu tiên.

Với định hướng đó, Lương Gia lựa chọn phát triển sản phẩm dựa trên chất lượng tự nhiên, không chạy theo cuộc cạnh tranh về giá rẻ. Doanh nghiệp có những tiêu chuẩn riêng về chất lượng và phân khúc sản phẩm, do đó sẵn sàng từ chối những đề nghị phát triển dòng hàng không phù hợp với định vị đã lựa chọn. Đồng thời, doanh nghiệp cũng không muốn lặp lại những sản phẩm mà thị trường đã có quá nhiều, mà ưu tiên tìm kiếm ý tưởng mới để tạo lợi thế cạnh tranh.

Một trong những dòng sản phẩm chủ lực của doanh nghiệp là các sản phẩm từ xoài, từ xoài sấy đến xoài phủ sô-cô-la. Lợi thế của xoài Việt Nam nằm ở chất lượng nguyên liệu tự nhiên, khi bản thân trái cây đã có hương vị tốt thì sản phẩm sau chế biến vẫn giữ được độ ngon mà không cần bổ sung màu hay hương liệu.

Đáng chú ý, doanh nghiệp đang hướng đến xu hướng "one ingredient" (một thành phần), tức sản phẩm chỉ sử dụng một nguyên liệu tự nhiên, không chất bảo quản, không hương liệu, không màu nhân tạo. Tuy nhiên, thách thức đặt ra là làm thế nào để sản phẩm không sử dụng chất bảo quản vẫn có thể duy trì hạn sử dụng từ 1 - 1,5 năm. Đây là bài toán đòi hỏi năng lực công nghệ và kỹ thuật chế biến của doanh nghiệp.

Chiến lược hợp tác, từng bước xây dựng thương hiệu

Cũng theo đuổi mục tiêu gia tăng giá trị từ nguyên liệu nông nghiệp, Lemit lựa chọn hướng phát triển các sản phẩm có hàm lượng giá trị gia tăng cao, đồng thời tìm kiếm cơ hội hợp tác với những doanh nghiệp, thương hiệu lớn để mở rộng thị trường.

Chia sẻ về chiến lược này, bà Cao Thị Cẩm Nhung - người sáng lập Lemit Foods cho biết, việc tham gia các triển lãm, hội chợ quốc tế có ý nghĩa quan trọng đối với Lemit, bởi doanh nghiệp hướng đến thị trường thế giới chứ không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước. Tuy nhiên, mục tiêu tham gia không đơn thuần là tìm kiếm nguồn vốn mà trước hết là gặp gỡ các đối tác lớn, phát triển khách hàng và tạo doanh thu thực tế.

Với một sản phẩm còn khá mới trên thị trường, việc thuyết phục các quỹ đầu tư không phải lúc nào cũng dễ dàng. Có những đơn vị nhìn nhận sản phẩm dưới góc độ thực phẩm chay, trong khi định hướng của Lemit là phát triển nguyên liệu xơ cấu trúc có mức phát thải carbon thấp, hướng đến thị trường quốc tế.

Để từng bước mở rộng quy mô, doanh nghiệp lựa chọn chiến lược hợp tác với những thương hiệu đã có vị thế trên thị trường. Cụ thể, Lemit chủ động tìm kiếm khách hàng OEM (sản xuất theo đơn đặt hàng), cung cấp nguyên liệu cho các đối tác có nhu cầu gia công, sau đó tiến tới phát triển sản phẩm đồng thương hiệu (co-branding). Đây được xem là cách tiếp cận thực tế, giúp doanh nghiệp vừa có nguồn doanh thu, vừa tận dụng uy tín và hệ thống khách hàng của đối tác để gia tăng nhận diện thương hiệu. Bà Nhung lấy ví dụ về việc hợp tác với IKEA của Thụy Điển, Vissan trong nước, cũng như cho biết doanh nghiệp đang làm việc với đơn vị nông nghiệp của Novaland để phát triển sản phẩm xúc xích mít, với Vissan để phát triển chả giò mít và các doanh nghiệp Trung Quốc có thế mạnh về đạm để cung cấp nguyên liệu xơ cấu trúc.

Theo đó, chiến lược của Lemit là đi từng bước, từ gia công OEM, phát triển sản phẩm đồng thương hiệu đến khi đủ năng lực và nền tảng thị trường mới mở rộng thương hiệu riêng. Thay vì nóng vội xây dựng thương hiệu khi chưa có thị trường và doanh thu ổn định, doanh nghiệp lựa chọn cách đứng trên vai những thương hiệu lớn để tạo đà phát triển.

Đáng chú ý, Lemit cũng đang hướng đến phát triển các giải pháp thực phẩm mới trên cơ sở kết hợp thế mạnh về xơ cấu trúc với nguồn protein từ đối tác quốc tế. Theo chia sẻ của bà Nhung, doanh nghiệp đang tiếp xúc với hai đối tác đến từ Dubai và Australia để tìm kiếm cơ hội kết hợp, phát triển sản phẩm bột pha sẵn. Đây là hướng đi nhằm tạo ra những sản phẩm thực phẩm tiện lợi, có thể sử dụng trong quy mô gia đình, đồng thời mở rộng ứng dụng của nguyên liệu xơ cấu trúc.

Với Lemit, việc tham gia triển lãm vì thế không chỉ là hoạt động giới thiệu sản phẩm mà còn là cơ hội tìm kiếm đối tác, thử nghiệm khả năng ứng dụng nguyên liệu và từng bước hình thành các mối quan hệ hợp tác dài hạn. Đây cũng là cách doanh nghiệp xây dựng nền tảng thị trường trước khi đẩy mạnh phát triển thương hiệu riêng.

Đẩy mạnh chế biến sâu, gia tăng giá trị nông sản Việt

Ở góc độ doanh nghiệp chế biến nông sản quy mô lớn, ông Lê Bá Ngọc - Giám đốc Marketing Tập đoàn Nafoods cho rằng, Việt Nam có nhiều lợi thế về nông sản, đặc biệt là nguồn nguyên liệu tự nhiên phong phú, chất lượng tốt. Tuy nhiên, thực tế hiện nay, xuất khẩu nguyên liệu vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể, trong khi dư địa gia tăng giá trị thông qua chế biến sâu còn rất lớn.

Đây cũng là một trong những định hướng mà Nafoods đang theo đuổi. Thay vì chỉ xuất khẩu trái cây tươi, doanh nghiệp tập trung đầu tư công nghệ chế biến để chuyển đổi nguyên liệu nông sản thành các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn.

Từ nguồn trái cây tươi, thông qua hệ thống nhà máy và công nghệ chế biến, doanh nghiệp có thể phát triển nhiều dòng sản phẩm như nước ép cô đặc, trái cây đông lạnh, puree trái cây, trái cây sấy dẻo và trái cây sấy giòn. Quá trình này không chỉ giúp đa dạng hóa sản phẩm đầu ra mà còn nâng cao giá trị của nông sản, mở rộng khả năng tiếp cận các phân khúc thị trường khác nhau.

Việc chuyển từ xuất khẩu nguyên liệu sang cung cấp các sản phẩm đã qua chế biến cũng cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của công nghệ trong nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành nông sản Việt Nam. Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào lợi thế nguồn nguyên liệu, doanh nghiệp cần chủ động hơn trong khâu chế biến, phát triển sản phẩm và đáp ứng yêu cầu của từng thị trường.

Bên cạnh chế biến sâu, ông Ngọc nhấn mạnh doanh nghiệp cũng cần quan tâm đến việc xây dựng thương hiệu Việt Nam trên thị trường quốc tế. Theo đó, cùng với việc nâng cao chất lượng sản phẩm, câu chuyện thương hiệu và nguồn gốc xuất xứ cần được chú trọng để tạo dấu ấn riêng cho nông sản Việt.

Có thể thấy, dù lựa chọn những hướng đi khác nhau, từ phát triển sản phẩm khác biệt, hợp tác với các thương hiệu lớn đến đầu tư công nghệ chế biến sâu, các doanh nghiệp đều đang hướng đến mục tiêu chung là khai thác tốt hơn giá trị của nguồn nông sản trong nước. Đây cũng là hướng đi cần thiết để nông sản Việt từng bước thoát khỏi vị thế chủ yếu cung cấp nguyên liệu, nâng cao giá trị trong chuỗi cung ứng và khẳng định chỗ đứng trên thị trường quốc tế.

15:23 13/11/2026

15:20 13/11/2026

08:19 13/11/2026