Động lực mới đưa xuất khẩu rau quả hướng tới mốc 20 tỷ USD - Báo Tin tức và Dân tộc

Động lực mới đưa xuất khẩu rau quả hướng tới mốc 20 tỷ USD
Tuy nhiên, để duy trì tăng trưởng ở mức hai con số, ngành rau quả cần chuyển mạnh sang phát triển theo chiều sâu, chú trọng các mặt hàng có lợi thế cạnh tranh, ứng dụng khoa học công nghệ và xây dựng chuỗi sản xuất, chế biến đáp ứng yêu cầu thị trường quốc tế.
Mở rộng mặt hàng tỷ USD
Theo ông Đinh Cao Khuê, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao (Doveco), năm 2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả có khả năng đạt 9,5-10 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng khoảng 20%.
Bên cạnh những mặt hàng xuất khẩu chủ lực, nhiều loại trái cây đang cho thấy tiềm năng phát triển thành ngành hàng có giá trị lớn. Chanh leo, dứa hay chuối là những ví dụ điển hình về hiệu quả của việc ứng dụng khoa học công nghệ, chủ động nguồn giống và tổ chức sản xuất gắn với nhu cầu thị trường.
Theo ông Đinh Cao Khuê, cách đây khoảng 5 năm, sản xuất chanh leo trong nước còn nhỏ lẻ, khó cạnh tranh với các quốc gia Nam Mỹ như Peru, Ecuador. Tuy nhiên, nhờ sự hỗ trợ của Viện Nghiên cứu Rau quả và các trường đại học, Việt Nam đã chủ động được nguồn giống sạch bệnh, thay thế giống nhập khẩu từ Đài Loan (Trung Quốc), qua đó cải thiện năng suất và mở rộng xuất khẩu sang nhiều thị trường như Mỹ, Nam Mỹ; trong đó có Brazil – quốc gia sản xuất chanh leo thứ ba thế giới
Với cây dứa, việc chuyển từ giống Queen (năng suất khoảng 50 tấn/ha) sang Cayenne (70 tấn/ha) và hiện nay là MD2 (100 tấn/ha) đã giúp nâng cao khả năng cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ quả tươi và chế biến công nghiệp.
Theo ông Đinh Cao Khuê, doanh thu một ha dứa MD2 có thể đạt 900 triệu đến 1 tỷ đồng, chanh leo tối thiểu khoảng 500 triệu đồng, cho thấy tiềm năng phát triển thành những ngành hàng xuất khẩu giá trị lớn.
Câu chuyện phát triển cây chuối cũng cho thấy dư địa gia tăng giá trị còn rất lớn. Theo ông Phạm Quốc Liêm, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Nông nghiệp U&I (Unifarm), thay vì chỉ mở rộng diện tích, ngành chuối cần tập trung chuẩn hóa vùng trồng, nâng cao năng suất thương phẩm, chất lượng sản phẩm và phát triển các thị trường có giá trị cao. Theo tính toán của doanh nghiệp, để đưa xuất khẩu chuối lên 1 tỷ USD, Việt Nam cần chuẩn hóa khoảng 24.000 ha vùng trồng đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, đồng thời cải thiện năng suất và giá bán. Xa hơn, nếu chuẩn hóa được 30% diện tích chuối hiện có, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này có thể vượt 2 tỷ USD.
Tổ chức lại chuỗi sản xuất, nâng giá trị xuất khẩu
Để hiện thực hóa mục tiêu xuất khẩu rau quả đạt 20 tỷ USD, yếu tố quan trọng là xây dựng các vùng nguyên liệu tập trung, có quy mô đủ lớn, chất lượng đồng đều và bảo đảm nguồn cung ổn định cho chế biến, xuất khẩu. Tại Đồng bằng sông Cửu Long, Công ty cổ phần Westfood Hậu Giang đã liên kết và phát triển hơn 300 ha dứa MD2 trên các vùng đất phèn, đất xám ở Cần Thơ, An Giang và Đồng Tháp.
Theo ông Trần Bá Sơn, Giám đốc vùng nguyên liệu của Công ty cổ phần Westfood Hậu Giang, nhu cầu nguyên liệu phục vụ nhà máy chế biến rất lớn. Doanh nghiệp đặt mục tiêu đến năm 2030 mở rộng vùng nguyên liệu dứa MD2 lên khoảng 1.000 ha, bảo đảm nguồn cung cho các đơn hàng xuất khẩu dài hạn.
Để phát triển những vùng nguyên liệu quy mô lớn, ông Đinh Cao Khuê đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường, lãnh đạo các địa phương quan tâm hơn nữa đến công tác quy hoạch, đầu tư hạ tầng và tổ chức sản xuất. Doanh nghiệp dự kiến khởi công nhà máy chế biến lớn tại Nghệ An với công suất 30 tấn sản phẩm/giờ, tương đương khoảng 60.000 tấn sản phẩm/năm, nhằm bao tiêu sản phẩm dứa từ Nghệ An đến Quảng Trị. Đây là khu vực có điều kiện khí hậu khắc nghiệt, thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa bão nhưng lại phù hợp với cây dứa.
Theo ông Phạm Quốc Liêm, mỗi mặt hàng rau quả tiềm năng cần có ít nhất một mô hình liên kết do doanh nghiệp đầu tàu dẫn dắt, kết nối hợp tác xã, nông dân xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo cơ chế, điều phối và hỗ trợ, trong đó có chính sách tín dụng ưu đãi gắn với hợp đồng liên kết.
Bên cạnh tổ chức sản xuất, khoa học công nghệ cần được đẩy mạnh đồng bộ từ khâu giống, canh tác đến chế biến và bảo quản sau thu hoạch. Ông Đinh Cao Khuê cho rằng, các viện nghiên cứu, trường đại học cần gắn kết chặt chẽ hơn với doanh nghiệp trong nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Đơn cử, nhu cầu giống dứa MD2 hiện rất lớn nhưng việc nhập khẩu còn khó khăn, do đó cần đẩy mạnh nhân giống bằng công nghệ nuôi cấy mô để chủ động nguồn cung, đáp ứng nhu cầu phát triển vùng nguyên liệu.
Một khâu cần được đầu tư tương xứng là công nghệ sau thu hoạch và chế biến. Theo ông Phạm Quốc Liêm, các cơ sở sơ chế, đóng gói và bảo quản nông sản ngày càng phải đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc theo các tiêu chuẩn như GMP, HACCP, ISO 22000. Nếu hạ tầng không phù hợp với dây chuyền công nghệ và quy mô vùng nguyên liệu, hoạt động sau thu hoạch có thể trở thành điểm nghẽn, làm tăng chi phí và giảm khả năng đáp ứng đơn hàng xuất khẩu.
Do đó, cần hoàn thiện cơ chế cho phép xây dựng các công trình sơ chế, đóng gói, bảo quản nông sản phục vụ trực tiếp sản xuất trên đất nông nghiệp, với quy mô phù hợp yêu cầu công nghệ, đồng thời bảo đảm các điều kiện về môi trường và sử dụng đất đúng mục đích.
Ngoài ra, đầu tư hệ thống tưới tiêu cho vùng trồng cây ăn quả cũng cần được quan tâm hơn. Theo ông Đinh Cao Khuê, các chương trình đầu tư thủy lợi hiện chủ yếu tập trung vào cây lúa, trong khi cây ăn quả cũng cần được hỗ trợ để bảo đảm nguồn nước, ổn định sản xuất, nhất là tại những vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu.
Theo dõi Nông Dân Việt trên Facebook
Nhận giá cà phê, hồ tiêu, sầu riêng và tin thị trường mới mỗi ngày.