Fair Trade USA nâng giá sàn cà phê arabica lên mức kỷ lục

Fair Trade USA nâng giá sàn cà phê arabica lên mức kỷ lục
Chợ giá – Fair Trade USA hôm 18/11 công bố tăng giá sàn cà phê arabica chế biến ướt từ 1,40 lên 2 USD một pound (0,45 kg), mức tăng khoảng 43%, áp dụng từ ngày 1/2/2027. Động thái nhằm san bằng khoảng cách với hệ thống Fairtrade International sau ba năm đóng băng giá, trong bối cảnh thị trường cà phê biến động mạnh và chi phí sản xuất tăng cao.
Mức giá sàn mới sẽ áp dụng cho các hợp đồng ký từ ngày 1/2/2027 trở đi. Ngoài arabica chế biến ướt, giá sàn arabica chế biến khô cũng tăng từ 1,35 lên 1,95 USD một pound, robusta chế biến ướt từ 1,05 lên 1,35 USD và robusta chế biến khô từ 1,01 lên 1,30 USD một pound.
Bốn mức giá sàn này khớp hoàn toàn với mức mới của Fairtrade International, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/12/2026. Fair Trade USA vẫn duy trì khoản phí thưởng thương mại công bằng 20 cent một pound và chênh lệch hữu cơ 30 cent. Fairtrade International cũng giữ phí thưởng 20 cent nhưng chênh lệch hữu cơ cao hơn, ở mức 40 cent.
Việc điều chỉnh giá lần này đánh dấu sự hội tụ trở lại giữa hai hệ thống chứng nhận thương mại công bằng, sau giai đoạn phân hoá rõ rệt bắt đầu từ năm 2023. Khi đó, Fairtrade International nâng giá sàn lần đầu sau hơn một thập kỷ, viện dẫn tình trạng nghèo đói kéo dài của nông dân và biến động giá cà phê liên tục.
Fair Trade USA lại chọn hướng ngược lại vào năm 2023: đóng băng giá sàn và khởi động chương trình “Đổi mới vì Tác động” (Innovation for Impact Initiative) nhằm thu hút thêm các bên liên quan và hiện đại hoá tiêu chuẩn chứng nhận. Tổ chức này lo ngại rằng nâng giá sàn lúc đó có thể khiến sản lượng cà phê được chứng nhận giảm, ảnh hưởng ngược lại tới thu nhập nông dân.
Tuy nhiên, ba năm qua thị trường đã thay đổi hoàn toàn. Giá cà phê thế giới trải qua giai đoạn tăng kéo dài, gây áp lực lớn lên chuỗi cung ứng và hoạt động sản xuất.
“Thị trường cà phê đã biến động rất mạnh. Khi chúng tôi tham vấn các bên liên quan năm 2023, bao gồm đối tác ngành và nhà sản xuất, nhiều ý kiến lo ngại việc tăng giá sàn sẽ làm giảm sản lượng có chứng nhận Fair Trade, gây tổn hại sinh kế nông dân. Nhưng kể từ đó, thị trường đã trải qua giai đoạn giá cao kéo dài, tạo ra áp lực mới lên chuỗi cung ứng và sản xuất” — ông Adam Lane, Trưởng bộ phận cà phê của Fair Trade USA, nói với Daily Coffee News.
Fairtrade International tiếp tục công bố thêm một đợt nâng giá sàn vào tháng 7/2026. Chính đợt điều chỉnh này cùng với các kết quả nghiên cứu của Fairtrade International đã thúc đẩy Fair Trade USA thay đổi lập trường.
Dù mức tăng trên giấy tờ khá lớn – khoảng 43% đối với arabica chế biến ướt – tác động tức thời lên giá hợp đồng được đánh giá là hạn chế trong điều kiện thị trường hiện tại, khi giá giao dịch đang cao hơn nhiều so với giá sàn.
Ông Lane giải thích rằng giá trị thực sự của mức sàn mới sẽ bộc lộ khi giá thị trường giảm. Nông dân và đối tác thu mua biết rõ “sàn” nằm ở đâu, từ đó có cơ sở ổn định hơn để lên kế hoạch và đầu tư vào sản xuất.
Fair Trade USA vốn là một phần của hệ thống Fairtrade quốc tế trước khi tách ra vào năm 2011, đồng thời sửa đổi tiêu chuẩn để cho phép các trang trại cà phê quy mô lớn được chứng nhận. Sau khi tách, tổ chức này vẫn giữ giá sàn trùng khớp với Fairtrade International cho đến khi quyết định đóng băng vào năm 2023.
Theo ông Lane, mức giá sàn mới nằm trong khuôn khổ chương trình Đổi mới vì Tác động. Tổ chức cũng dự kiến xem xét lại mức chênh lệch hữu cơ trong năm 2027. “Chúng tôi đang thăm dò và thử nghiệm nhiều cơ chế khác nhau để bổ sung giá trị cho chuỗi cung ứng. Khi có kết quả thực chứng, chúng tôi sẽ chia sẻ thêm” — ông Lane cho biết.
Tại Việt Nam — nước xuất khẩu robusta lớn nhất thế giới — giá sàn thương mại công bằng là một trong những yếu tố tham chiếu khi doanh nghiệp đàm phán hợp đồng xuất khẩu cà phê có chứng nhận. Mức sàn robusta chế biến ướt tăng từ 1,05 lên 1,35 USD một pound, tương đương mức tăng gần 29%, có thể cải thiện giá thu mua cho nông dân tham gia chương trình chứng nhận.
Nếu giá cà phê thế giới tiếp tục neo ở vùng cao như hiện tại, mức sàn mới chủ yếu mang ý nghĩa bảo hiểm — một “lưới an toàn” cho trường hợp giá quay đầu. Nông dân và doanh nghiệp xuất khẩu sẽ có thêm cơ sở để ký kết hợp đồng dài hạn mà không lo bị ép giá quá sâu khi thị trường điều chỉnh.
Ở chiều ngược lại, nếu giá cà phê lao dốc mạnh về gần hoặc dưới mức sàn, chính mức giá tối thiểu này sẽ phát huy tác dụng thực tế, giúp nông dân có chứng nhận tránh bán dưới giá thành. Tuy nhiên, mức sàn chỉ áp dụng cho cà phê có chứng nhận Fair Trade — chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng sản lượng toàn cầu — nên tác động lên mặt bằng giá chung vẫn hạn chế.
Minh Khuê (theo Daily Coffee News)
Theo dõi Nông Dân Việt trên Facebook
Nhận giá cà phê, hồ tiêu, sầu riêng và tin thị trường mới mỗi ngày.