Gặp 'cha đẻ' tiêu Tùng Linh và khát vọng nâng tầm thương hiệu hồ tiêu Việt

Không chỉ mang về doanh thu lớn, giống tiêu này đang mở hướng đi bền vững, giúp nhiều nông dân miền đất đỏ bazan làm giàu.

Kỳ tích từ một cây tiêu "dị biệt" đến thương hiệu tiêu Tùng Linh

Câu chuyện bắt đầu vào năm 2014, tại mảnh đất xã Nâm N'Jang huyện Đắk Song, Đắk Nông cũ (nay là xã Trường Xuân, Lâm Đồng), trong lúc chăm sóc vườn tiêu Vĩnh Linh gia đình, ông vô tình phát hiện một cây tiêu có hình thái hoàn toàn dị biệt.

Nhận thấy những đặc tính sinh trưởng vượt trội, ông âm thầm nhân giống, tỉ mẩn theo dõi, nghiên cứu 6 năm trời.

Năm 2021 khi các chỉ số sinh học đã đạt độ ổn định, được kiểm nghiệm nghiêm ngặt, khẳng định là một giống tiêu tốt cả về năng suất lẫn chất lượng, ông chính thức công bố giống tiêu Tùng Linh ra thị trường.

Điểm độc đáo nhất của giống hồ tiêu này nằm ở hình thái, nội lực của cây. Trên cùng một thân cây có thể xuất hiện nhiều dạng lá khác nhau, nhưng đặc điểm chung là lá xanh rất đậm, dày, dài.

"Vũ khí bí mật" của tiêu Tùng Linh chính là bộ rễ phát triển cực kỳ mạnh mẽ, cây sinh trưởng khỏe, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, chùm trái xum xuê.

"Đặc điểm cốt lõi của giống tiêu này là bộ rễ khỏe mạnh, giúp cây có sức sống mãnh liệt. Nhiều diện tích đất cũ đã từng trồng tiêu, nghèo dinh dưỡng, khi tái canh bằng các giống tiêu cũ thường rất khó sống, nhưng đưa giống Tùng Linh vào trồng cây vẫn sinh trưởng, phát triển hoàn toàn bình thường", ông Linh chia sẻ.

Đây năm thứ 5 tiêu giống Tùng Linh công bố ra thị trường, được nhân rộng cho bà con nông dân trồng nhiều.

"Sự khác biệt tiêu của ông là cây ra bói lần đầu tiên nhưng năng suất đạt dao động từ 3-5kg tiêu khô/cây, đó là năng suất vượt trội và cây kháng được nhiều bệnh", ông tâm sự.

Tiếng lành đồn xa, mô hình của ông Linh nhanh chóng trở thành điểm sáng cho bà con nông dân học hỏi. Đến nay ông đã xây dựng thành công vùng sản xuất, nhân giống rộng tới 8ha. Hiện trang trại duy trì 8.000 trụ tiêu sản xuất giống (cây đầu dòng) và đã đầu tư thêm 20.000 trụ tiêu là nguồn cung ứng dồi dào cho thị trường.

Sự kiên trì của ông đã được đền đáp bằng những chứng nhận pháp lý danh giá. Năm 2023, giống tiêu của ông được Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Đắk Nông công nhận là cây đầu dòng hồ tiêu Tùng Linh.

Đến năm 2025, tiếp tục được công nhận vườn cây đầu dòng với năng lực cung ứng khoảng 700.000 hom giống/năm. Đồng thời sản phẩm đã được Cục Sở hữu trí tuệ - Bộ Khoa học và Công nghệ cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu, khẳng định giá trị thương hiệu trên thị trường.

Sự phát triển của trang trại không chỉ mang lại quả ngọt cho ông mà còn tạo sinh kế vững chắc cho địa phương. Mô hình đang tạo việc làm thường xuyên cho 8 lao động ổn định và khoảng 20 lao động thời vụ vào cao điểm.

Năm 2025 doanh thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh cây giống của ông đạt mức kỷ lục 15 tỉ đồng, mang về lợi nhuận ròng 5 tỉ đồng.

Khát vọng nhân rộng giống, vươn ra thị trường quốc tế

Triết lý làm nông của ông Linh lại vô cùng giản dị: "Tôi là người phát hiện, xây dựng thương hiệu này nhưng điều mong muốn nhất không phải là lợi ích cho riêng mình mà là làm sao đưa giá trị kinh tế của giống tiêu này đến với thật nhiều bà con nông dân".

Hiện thực hóa tâm nguyện đó, ông đã hỗ trợ, chia sẻ, cung ứng hàng triệu cây giống cho thị trường khắp các tỉnh Tây Nguyên với khoảng 5.000 hộ nông dân.

Trong bối cảnh giá hồ tiêu thị trường đang neo ở mức cao (trên 140.000 đồng/kg), nếu nông dân áp dụng đúng quy trình kỹ thuật, đạt năng suất từ 10 - 20 tấn/ha thì nguồn thu nhập mang lại là cực kỳ lớn. Do đó giống tiêu chịu bệnh, khỏe rễ chính là chiếc "phao cứu sinh" hạn chế tối đa rủi ro dịch bệnh cho người trồng.

"Với thế mạnh về giống, tôi nghĩ trong khoảng 5-7 năm nữa, ở Việt Nam giống tiêu này sẽ được trồng chiếm khoảng 50-70%, nông dân sẽ làm giàu từ giống tiêu này", ông nói.

Tiêu Tùng Linh có bộ rễ phát triển cực kỳ mạnh, sinh trưởng khỏe, chống chịu sâu bệnh tốt, chùm trái xum xuê - Ảnh: LÊ TRUNG

Ông Nguyễn Văn Anh, Chủ tịch Hội Nông dân xã Trường Xuân cho biết toàn xã có khoảng 4.500 ha hồ tiêu, đây là một trong những cây trồng chủ lực, mang lại nguồn thu nhập cao.

Hội đang hướng đến việc tập hợp các hộ trồng tiêu thành những nhóm liên kết để trao đổi kinh nghiệm, kỹ thuật chăm sóc, kết nối tìm đầu ra ổn định sản phẩm, hiện đã thành lập một số nhóm liên kết với Công ty Nedspice Việt Nam trong sản xuất, tiêu thụ hồ tiêu.

Đánh giá về ông Linh, ông Anh cho rằng đây là nông dân có nhiều đóng góp trong phát triển cây hồ tiêu ở địa phương.

"Ông không chỉ tìm tòi, phát hiện, nhân rộng giống hồ tiêu có nhiều đặc tính phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng vùng Tây Nguyên mà còn góp phần giúp nhiều hộ nông dân tiếp cận, sản xuất giống tiêu này", ông Anh chia sẻ.

Ông Anh cho biết đã theo dõi giống tiêu Tùng Linh khoảng 3 năm qua, không chỉ tại vườn ông Linh mà một số vườn các hộ dân khác, giống này có nhiều ưu điểm, trong đó khả năng chịu úng, sinh trưởng khỏe, cho năng suất cao.

"Chúng tôi đã lấy mẫu gửi Công ty Nedspice Việt Nam kiểm nghiệm, các chỉ tiêu cơ bản đều đạt, vượt so với tiêu chuẩn quốc tế. Đây là một trong những giống tiêu có nhiều ưu điểm, đang khuyến cáo nông dân nhân rộng", ông nói.

Từ đầu năm 2026, ông Linh thành lập Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu tiêu Tùng Linh, sản xuất, kinh doanh cây giống hồ tiêu, cung ứng tiêu thành phẩm.

Với định hướng trong thời gian tới mở rộng quy mô sản xuất giống chất lượng cao, cung ứng cây giống cho thị trường trong nước, tiến tới xuất khẩu, xây dựng thương hiệu hồ tiêu này trở thành sản phẩm uy tín, có sức cạnh tranh cao.

Trung ương Hội Nông dân Việt Nam đã quyết định trao danh hiệu "Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm đổi mới" năm 2026 cho 96 nông dân, ông Linh đạt danh hiệu này, đây là sự ghi nhận xứng đáng cho những nỗ lực thầm lặng của ông, người đã, đang viết tiếp chương mới đầy kỳ vọng cho ngành hồ tiêu Việt Nam.

Giống tiêu Tùng Linh được đánh giá cao - Ảnh: LÊ TRUNG