Giá cà phê thế giới bứt phá do lo ngại El Nino kéo dài

Giá cà phê arabica và robusta đồng loạt bứt phá trong tuần qua do lo ngại thời tiết El Nino đe dọa nguồn cung cùng lượng tồn kho niêm yết xuống mức thấp kỷ lục. Đà tăng giá nguyên liệu đang tạo áp lực chi phí lớn lên các nhà bán lẻ toàn cầu, dù xuất khẩu từ Brazil đạt kỷ lục.

Thị trường cà phê quốc tế chứng kiến làn sóng tăng giá mạnh khi hợp đồng arabica giao tháng 12 trên sàn ICE New York chốt phiên ngày 19/10 ở mức 315,70 cent một pound (khoảng 0,45 kg), tăng 3,3% và đánh dấu mức đỉnh cao nhất kể từ cuối tháng 8. Cùng thời điểm, giá robusta giao tháng 1 trên sàn London cũng tăng 2,2%, lên mức 3.480 USD một tấn.

Giới phân tích nhận định đà tăng này xuất phát từ lo ngại hiện tượng thời tiết El Nino tái diễn gây ảnh hưởng tiêu cực tới năng suất của các vùng trồng lớn. Bên cạnh đó, lượng tồn kho arabica đạt chuẩn tại New York đã hạ xuống mức thấp nhất kể từ năm 1999 vào giữa tháng 9, khiến nguồn cung giao ngay trên thị trường trở nên cực kỳ căng thẳng.

Chủ tịch công ty tư vấn J. Ganes Consulting Judy Ganes cảnh báo thương nhân có thể rơi vào bẫy ép bán khống nếu tồn kho tiếp tục cạn kiệt. Áp lực chi phí khiến các tập đoàn bán lẻ lớn như JM Smucker – đơn vị sở hữu thương hiệu Folgers và Bustelo – phải hoãn kế hoạch giảm giá bán lẻ cho người tiêu dùng.

Trong khi chi phí hạt cà phê nhân xanh biến động dữ dội, mảng thiết bị pha chế lại ghi nhận thương vụ sáp nhập quy mô lớn. Tập đoàn De’Longhi của Ý đã chi khoảng 662,5 triệu euro để mua lại cổ phần của DLI Limited, qua đó nâng tỷ lệ sở hữu trong mảng thiết bị chuyên nghiệp (gồm La Marzocco và Eversys) từ 61,56% lên 88,02%.

Thương vụ này định giá mảng kinh doanh máy pha cà phê chuyên nghiệp của De’Longhi ở mức 2,36 tỷ euro. Động thái trên phản ánh xu hướng các chuỗi quán và nhà hàng sẵn sàng chi mạnh tay cho các thiết bị hiện đại và tự động hóa nhằm tối ưu hóa chi phí vận hành trong bối cảnh giá nguyên liệu và nhân công tăng cao.

Ở khía cạnh nguồn cung, Hiệp hội Những người xuất khẩu Cà phê Brazil (Cecafé) cho biết quốc gia này đã xuất khẩu 11,2 triệu bao cà phê (loại 60 kg) trong quý I niên vụ 2026/27 (từ tháng 7 đến tháng 9). Con số này tăng 15,5% so với mức 9,7 triệu bao cùng kỳ niên vụ trước và là mức cao thứ hai lịch sử kể từ năm 1990, chỉ sau kỷ lục 12,2 triệu bao của niên vụ 2024/25.

Mặc dù sản lượng xuất khẩu từ Nam Mỹ tăng, chi phí nhập khẩu cà phê của các khu vực tiêu thụ lớn vẫn bùng nổ. Theo dữ liệu từ Cơ quan Thống kê Châu Âu (Eurostat), giá trị nhập khẩu cà phê của Liên minh Châu Âu (EU) đã tăng hơn gấp đôi trong thập kỷ qua, nhảy vọt từ 8,6 tỷ euro năm 2015 lên 18,7 tỷ euro vào năm 2025.

Đáng chú ý, trong khi tổng chi phí nhập khẩu của EU tăng tới 117%, tổng khối lượng cà phê nhập khẩu từ bên ngoài khối chỉ tăng 7%, đạt 2,9 triệu tấn (tương đương 48,33 triệu bao) vào năm 2025 so với 2,7 triệu tấn năm 2015. Điều này cho thấy biến động tăng giá nguyên liệu đã tác động mạnh mẽ thế nào tới các thị trường nhập khẩu lớn.

Tình hình kinh doanh của các chuỗi cà phê tại Bắc Mỹ cũng ghi nhận sự phân hóa rõ rệt. Báo cáo Project Café North America 2027 cho thấy số lượng chuỗi cửa hàng cà phê tại khu vực này tăng 3,2% lên 61.664 điểm bán trong 12 tháng qua, đánh dấu mức tăng trưởng chậm nhất trong 3 năm. Trong đó, Mexico dẫn đầu đà bùng nổ với mức tăng 9%, trái ngược với sự sụt giảm 0,1% của thị trường Canada.

Để ứng phó với biến đổi khí hậu, Bộ Ngoại giao Mỹ vừa khởi động dự án Feed the Future trị giá 8 triệu USD do Đại học Hawaiʻi tại Mānoa dẫn dắt, nhằm nghiên cứu các giống cà phê kháng bệnh và chịu hạn. Cùng lúc đó, các thương hiệu lớn như Taco Bell vẫn đặt mục tiêu đạt doanh số 5 tỷ USD từ mảng đồ uống vào năm 2030 thông qua việc mở rộng dòng sản phẩm cà phê và thức uống pha chế.

Trong chuỗi sự kiện ngành, bà Mariana Velloso Heitor, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Hợp tác xã Expocacer (Brazil), đã được Forbes Brazil vinh danh trong danh sách 100 phụ nữ ảnh hưởng nhất ngành nông nghiệp. Tại Mỹ, giải thưởng Roaster of the Year 2027 đã trao giải cho Dessert Oasis Coffee Roasters ở hạng mục cơ sở rang nhỏ và Utopian Coffee ở hạng mục cơ sở rang lớn.

Tại thị trường Việt Nam – quốc gia xuất khẩu robusta lớn nhất thế giới, biến động giá cà phê toàn cầu tiếp tục tác động trực tiếp tới giá thu mua nội địa. Giá cà phê nhân xô tại các tỉnh Tây Nguyên hiện giao dịch ở mức cao, chịu ảnh hưởng sát sao từ diễn biến trên sàn London và tỷ giá USD/VND. Cơ chế điều hành xuất khẩu và chi phí vận tải đường biển cũng đang là những yếu tố quyết định biên lợi nhuận của doanh nghiệp trong nước.

Giới phân tích nhận định thị trường cà phê thời gian tới sẽ vận động theo hai kịch bản chính. Nếu các tập đoàn lớn như Olam hay Louis Dreyfus Company kịp thời bổ sung nguồn hàng niêm yết trên sàn New York trước thời hạn giao hàng tháng 11, áp lực thiếu hụt nguồn cung ngắn hạn sẽ được giải tỏa, giúp giá arabica hạ nhiệt và lấy lại trạng thái cân bằng.

Ngược lại, nếu thời tiết El Nino tiếp tục gây khô hạn kéo dài tại các vùng trồng trọng điểm của Brazil và Việt Nam, lo ngại mất mùa sẽ đẩy giá cà phê trên cả hai sàn giao dịch vượt các mốc đỉnh cũ. Khi đó, áp lực chi phí sẽ nhanh chóng truyền tải xuống người tiêu dùng cuối cùng, buộc các chuỗi bán lẻ phải điều chỉnh tăng giá bán lẻ trên diện rộng.

Bảo Ngân (theo Perfect Daily Grind, Reuters, Bloomberg)