Hồ Dầu Tiếng xây dựng kịch bản ứng phó El Niño

Chủ động tích nước

Theo Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Miền Nam, mực nước hồ Dầu Tiếng ghi nhận và lúc 7h ngày 15/9/2026 đạt cao trình 20,56 m, tương ứng dung tích 876,4 triệu m³, chiếm 55,44% tổng dung tích toàn bộ. Mực nước hồ thấp hơn trung bình nhiều năm (TBNN) 0,41 m, thấp hơn cùng kỳ năm 2025 là 0,75 m và thấp hơn mực nước cao nhất trước lũ theo quy trình 2,74 m. Hiện hồ đang lên trung bình 10 - 17 cm/ngày.

Từ đầu năm 2026 đến nay, thời tiết trên lưu vực hồ tiếp tục diễn biến phức tạp, xuất hiện nhiều đợt mưa lớn, dông lốc và các hiện tượng thời tiết cực đoan. Tổng lượng mưa bình quân lưu vực đạt 1.176,25 mm, thấp hơn năm 2025 là 67,66 mm và thấp hơn TBNN 4,24 mm.

Đáng chú ý, trong đợt ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới số 3 từ ngày 10 - 13/9, lượng mưa cao nhất trên lưu vực đạt 132,5 mm. Tuy nhiên, nguồn nước tích trữ trong hồ vẫn chưa đạt mức thiết kế, đặt ra yêu cầu phải tính toán kỹ lưỡng phương án vận hành trong những tháng cuối mùa lũ.

Trước tình hình này, Công ty tiếp tục chủ động chuyển nước từ hồ Phước Hòa về bổ sung cho hồ Dầu Tiếng, với lưu lượng 20 - 50 m³/s. Từ đầu năm đến nay, tổng lượng nước chuyển bổ sung đạt 1.104,51 triệu m³.

Trong quá trình vận hành, đơn vị đồng thời duy trì dòng chảy sau đập với lưu lượng 20 - 36 m³/s, tổng lượng xả 648,4 triệu m³. Việc tạo nguồn tưới ven sông Vàm Cỏ Đông qua K1+500 kênh tiêu Phước Hội Bến Đình được duy trì thường xuyên với lưu lượng 5 m³/s, tổng lượng nước 102,76 triệu m³.

Xây dựng kịch bản vận hành

Theo dự báo của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, hiện tượng El Niño đang ở ngưỡng cường độ rất mạnh. Trong thời kỳ từ tháng 10 - 12/2026, xác suất El Niño đạt cường độ rất mạnh được dự báo ở mức 98%; hiện tượng này có khả năng tiếp tục duy trì trong những tháng đầu năm 2027, thậm chí kéo dài đến đầu mùa hè.

Trước nguy cơ nguồn nước tiếp tục chịu áp lực, Công ty xác định ưu tiên cấp nước phục vụ sinh hoạt và công nghiệp, đồng thời phối hợp với các đơn vị sử dụng nước rà soát cơ cấu cây trồng, xây dựng kế hoạch sản xuất phù hợp với khả năng cấp nước.

Để chủ động nguồn nước cho năm 2027, Công ty xây dựng ba phương án vận hành hồ Dầu Tiếng từ ngày 15/9 đến hết ngày 30/11/2026, trên cơ sở các kịch bản dòng chảy khác nhau.

Phương án thứ nhất dựa trên nhận định khí tượng thủy văn, với dòng chảy về hồ trong tháng 10 có khả năng giảm 5 - 20% so với TBNN, tháng 11 giảm 5 - 15%. Phương án thứ hai sử dụng dữ liệu năm kiệt nhất 2004, trong khi phương án thứ ba lấy năm nhiều nước nhất 2016 làm cơ sở tính toán. Cả ba phương án đều tính đến việc chuyển bổ sung khoảng 232,85 triệu m³ nước từ hồ Phước Hòa về hồ Dầu Tiếng, với lưu lượng khoảng 35 m³/s trong giai đoạn tính toán.

Các kịch bản cho thấy mức độ biến động nguồn nước có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cấp nước mùa cạn. Vì vậy, việc theo dõi sát diễn biến khí tượng thủy văn, chủ động bổ sung nguồn nước và điều chỉnh kế hoạch vận hành sẽ đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh nguồn nước trên toàn hệ thống.

Định hướng vận hành mùa cạn 2026 - 2027 được xây dựng căn cứ mực nước hồ thực tế vào ngày 1/12/2026. Trường hợp mực nước không đạt thiết kế 24,4 m nhưng vẫn lớn hơn 23,3 m, Công ty sẽ phối hợp các đơn vị sử dụng nước họp bàn, xây dựng kế hoạch cấp nước tiết kiệm, hiệu quả, phù hợp với mức độ thiếu hụt.

Nếu mực nước hồ xuống dưới 23,3 m, đơn vị tiếp tục chủ động chuyển nước từ hồ Phước Hòa về bổ sung, đồng thời ưu tiên cấp nước sinh hoạt và công nghiệp. Đối với sản xuất nông nghiệp, các đơn vị liên quan sẽ rà soát cơ cấu cây trồng, điều chỉnh kế hoạch vận hành và tổ chức cấp nước phù hợp.

Trong trường hợp nguồn nước không đủ đáp ứng nhu cầu tưới đồng thời, phương án cấp nước luân phiên trên các kênh chính sẽ được xem xét triển khai. Cụ thể, tại kênh Đông - Đức Hòa, dự kiến cấp nước 3 ngày/tuần cho TP.HCM và 4 ngày/tuần cho Tây Ninh. Trên kênh Tây và kênh Tân Hưng, việc cấp nước cũng được phân chia luân phiên giữa khu vực thượng lưu và hạ lưu theo kế hoạch.

Theo ông Trần Quang Hùng, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Miền Nam, để hạn hạnchế nguy cơ thiếu nước, Công ty đề nghị các đơn vị sử dụng nước thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết, mực nước hồ, chủ động xây dựng kế hoạch vận hành và đẩy mạnh tuyên truyền sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả. Đồng thời, các địa phương, đơn vị khai thác thủy lợi cần rà soát kế hoạch sản xuất, bố trí cơ cấu cây trồng, thời gian lấy nước phù hợp, phối hợp chặt chẽ với đơn vị quản lý hồ để điều chỉnh kế hoạch cấp nước theo thứ tự ưu tiên.

Tại buổi kiểm tra, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp ghi nhận Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Miền Nam đã chủ động quản lý, vận hành hồ Dầu Tiếng, bảo đảm an toàn công trình và nguồn nước phục vụ sản xuất, dân sinh.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp yêu cầu Công ty tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến khí tượng, thủy văn, nhất là nguy cơ El Niño trong mùa khô 2026-2027, xây dựng các kịch bản ứng phó, sử dụng nước tiết kiệm và vận hành hồ linh hoạt. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác công trình.