Khi nào nên bán nông sản sau thu hoạch?

Thời điểm bán nông sản sau thu hoạch phụ thuộc vào loại nông sản (tươi hay khô), nhu cầu tiền mặt của gia đình, khả năng bảo quản, và xu hướng giá. Với nông sản tươi như trái cây, rau, sầu riêng thì nên bán ngay khi đạt độ chín thương phẩm.

Thời điểm bán nông sản sau thu hoạch phụ thuộc vào loại nông sản (tươi hay khô), nhu cầu tiền mặt của gia đình, khả năng bảo quản, và xu hướng giá. Với nông sản tươi như trái cây, rau, sầu riêng thì nên bán ngay khi đạt độ chín thương phẩm. Với nông sản khô bảo quản được như cà phê nhân, hồ tiêu, điều, lúa, có thể chia nhỏ để bán nhiều đợt thay vì bán hết lúc chính vụ hoặc găm hết chờ giá, giúp giảm rủi ro cho cả hai chiều.

Vì sao giá thường thấp vào chính vụ?

Nhiều hộ thu hoạch cùng lúc, nguồn cung trên thị trường tăng mạnh.
Nông dân cần tiền trả công, trả nợ phân thuốc nên bán ra nhiều.
Thương lái, đại lý có lợi thế thương lượng.

Tuy nhiên không phải năm nào giá chính vụ cũng thấp hơn sau vụ; giá còn phụ thuộc thị trường thế giới, tồn kho và thời tiết ở các nước sản xuất khác.

Nông sản tươi: bán càng sớm càng tốt

Trái cây, rau, sầu riêng sau thu hoạch hao hụt nhanh về trọng lượng và chất lượng.
Chi phí bảo quản lạnh cao, hộ nhỏ khó tự làm.
Nên lên kế hoạch bán trước khi thu hoạch: liên hệ thương lái, hợp tác xã, đăng tin bán sớm.

Nông sản khô: cân nhắc chia đợt

Bán ngay khi:

Gia đình cần tiền trả nợ, trả công, chi tiêu.
Không có kho chứa đạt chuẩn, dễ ẩm mốc, mọt.
Giá đang ở mức có lời so với giá thành sản xuất.
Thị trường có dấu hiệu giảm (nguồn cung lớn, tồn kho cao).

Có thể giữ lại một phần khi:

Hàng đã phơi sấy đạt độ ẩm an toàn, có kho khô ráo, kê cao, thông thoáng.
Không chịu áp lực tài chính, không phải đi vay lãi để giữ hàng.
Có thông tin thị trường cho thấy khả năng giá phục hồi.

Cách chia đợt bán

Một cách làm phổ biến là chia sản lượng thành nhiều phần:

Bán một phần ngay sau thu hoạch để có tiền trang trải.
Giữ phần còn lại, bán dần khi giá đạt mức mong muốn.
Đặt trước mức giá mục tiêu và mức giá "cắt lỗ" để không bị cảm xúc chi phối.

Cách này giúp bà con không bán hết ở đáy giá cũng không mất trắng khi giữ hàng mà giá giảm.

Tính giá thành trước khi quyết định

Biết giá thành sản xuất 1 kg nông sản (phân bón, thuốc, công lao động, tưới, thu hoạch, phơi sấy…) giúp bà con biết bán ở mức giá nào là có lời. Khi giá thị trường vượt xa giá thành, chốt bán một phần là lựa chọn an toàn.

Theo dõi thông tin thị trường

Theo dõi giá hằng ngày theo tỉnh: giá cà phê, giá hồ tiêu, giá lúa gạo, tổng hợp tại giá nông sản hôm nay.
Với cà phê, theo dõi thêm giá Robusta trên sàn London vì giá trong nước biến động theo.
Cảnh giác với tin đồn giá tăng, giá giảm không rõ nguồn.

Những chi phí khi giữ hàng chờ bán

Hao hụt trọng lượng do khô thêm, chuột, mọt.
Rủi ro ẩm mốc, giảm chất lượng.
Chi phí kho, bao bì, phí ký gửi nếu gửi đại lý.
Lãi vay nếu phải vay tiền trong thời gian giữ hàng.

Câu hỏi thường gặp

Bán ngay sau thu hoạch có phải luôn thiệt? Không. Có những năm giá chính vụ cao hơn giá về sau. Bán ngay giúp tránh rủi ro bảo quản và giá giảm, phù hợp với hộ cần tiền hoặc không có kho.

Giữ cà phê, hồ tiêu bao lâu thì không bị giảm chất lượng? Nếu phơi đạt độ ẩm an toàn và bảo quản đúng cách (kho khô, kê cao, thông thoáng, bao sạch), có thể giữ khá lâu. Cần kiểm tra định kỳ để phát hiện ẩm, mốc, mọt.

Có nên vay tiền để giữ hàng chờ giá? Không nên, trừ khi đã tính kỹ. Lãi vay cộng hao hụt có thể lớn hơn phần giá tăng, và nếu giá giảm thì thiệt hại sẽ nhân lên.

Thông tin trong bài mang tính tham khảo; quyết định bán hay giữ hàng nên dựa trên tình hình tài chính của gia đình và nhiều nguồn thông tin thị trường.