Lão nông dựng sinh kế trên vùng đất sỏi

Có sức người ‘sỏi đá cũng thành cơm’

Giữa không gian xanh mướt mát của vùng đất Trung Giã (TP Hà Nội), ít ai nghĩ rằng, trang trại sinh thái rộng 4 ha của ông Trần Đình Bảy từng là vùng đất đá sỏi đầy khốc liệt. Sinh ra và lớn lên ở vùng quê thuần nông, lão nông này thấu hiểu từng giọt mồ hôi mặn chát của những năm tháng cũ.

‘Làm cái gì cũng phải chuyên sâu về cái đó. Phải hiểu đặc tính của từng mùa, từng sinh vật thì mới quản lý và chăn nuôi thuận lợi được.”

• Ông Trần Đình Bảy-

Ông Bảy nhớ lại, trước thập niên 1990, người dân làm lụng lam lũ cả năm cũng chỉ cầu mong cho đủ gạo ăn. Cảnh “đến vụ cày, vụ bừa” lặp đi lặp lại khiến ông luôn trăn trở phải tìm một hướng đi khác để làm nông nghiệp hiệu quả hơn.

Cơ duyên và động lực lớn nhất làm thay đổi nhận thức của ông Bảy chính là người bố vợ là Anh hùng Lao động Nguyễn Văn Cường, một tên tuổi nổi tiếng trong thời kỳ đổi mới tại huyện Sóc Sơn (cũ). Từ những lần cùng làm, cùng trao đổi, ông nhận ra muốn thay đổi cuộc sống thì phải thay đổi tư duy sản xuất.

Học cách nhìn xa trông rộng từ người đi trước, ông Bảy bắt tay vào quy hoạch lại 4 ha đất đá sỏi. Theo ông, làm nông nghiệp không thể chạy theo phong trào mà phải hiểu đặc tính của từng loại cây, con để lựa chọn mô hình phù hợp. Từ đó, mô hình VAC được hình thành với ba trụ cột gồm nuôi ong lấy mật, nuôi tôm càng xanh và trồng cây ăn quả, vừa tạo nguồn thu ổn định, vừa hướng đến phát triển du lịch sinh thái trải nghiệm.

‘Chân kiềng’ sinh thái gắn giấc mơ vươn xa

Nguồn thu lớn nhất của trang trại hiện đến từ nghề nuôi ong lấy mật - nghề đã gắn bó với ông Bảy từ năm 1998. Suốt hơn hai thập kỷ qua, ông luôn giữ vị trí dẫn đầu toàn vùng về cả số lượng đàn lẫn quy mô thương mại. Thuộc lòng tập tính của loài ong qua từng mùa xuân, hạ, thu, đông, ông nắm rõ nhu cầu của chúng để có chế độ chăm sóc phù hợp.

Nằm giữa vùng rừng tự nhiên xanh tốt, hơn 300 thùng ong của ông Bảy hoàn toàn phát triển tự nhiên, cho sản lượng khoảng 3.000 lít mật mỗi năm, mang về nguồn thu ổn định hơn 400 triệu đồng. Theo ông Bảy, lợi thế nằm giữa vùng rừng tự nhiên giúp đàn ong phát triển khỏe mạnh, tăng sức đề kháng và tạo ra nguồn mật ong chất lượng. Chính chất lượng ấy đã tạo dựng uy tín và giữ chân khách hàng gắn bó nhiều năm qua.

Cùng với mật ong, con tôm càng xanh chính là trụ cột thứ hai chứng minh cho tư duy táo bạo của lão nông tuổi 64. Sau hơn một thập kỷ gián đoạn vì rào cản giống và kỹ thuật, ông Bảy quyết định đưa con tôm quay trở lại với vùng đất này.

Tận dụng nguồn nước đầu nguồn trong lành cùng chất đất đá sỏi đặc trưng, ông xây dựng hệ thống ao nuôi dạng bậc thang độc đáo. Hệ thống này cho phép tháo cạn nước tận đáy ao hoàn toàn tự nhiên mà không cần dùng máy bơm, đồng thời đón trọn nguồn nước mưa sạch từ trên hồ chảy xuống.

Môi trường nước tự nhiên sạch giúp tôm khỏe mạnh, đề kháng tốt, hạn chế tối đa việc sử dụng hóa chất hay kháng sinh. Nhờ đó, chi phí đầu vào giảm đáng kể trong khi chất lượng thịt tôm lại vượt trội. Từ 2.000 m² nuôi thử nghiệm thu về hơn 3 tạ tôm thịt, năm nay ông Bảy tự tin nâng diện tích lên gần 7.000 m², kỳ vọng thu hoạch hơn 1 tấn tôm.

Toàn bộ sản lượng tôm sạch của trang trại hiện được các đơn vị săn đón, cung cấp cho hàng loạt hồ câu du lịch sinh thái trải nghiệm trải dài từ Hà Nội, Bắc Ninh đến Phú Thọ, Thái Nguyên, Yên Bái...

Thành tố thứ ba trong mô hình là vườn cây ăn quả với những gốc nhãn siêu trái siêu ngọt, bưởi xanh mướt. Dù thu nhập từ cây ăn quả chưa thực sự bứt phá do phụ thuộc thời tiết và biến động giá cả thị trường, nhưng vườn cây lại đóng vai trò hoàn thiện mảnh ghép sinh thái, tạo không gian xanh mát cho trang trại.

Nhìn mặt hồ lăn tăn sóng nhẹ bên những luống cây xanh mướt mát, ít ai hình dung nổi vùng đất đầu nguồn Bắc Sơn này từng là nơi của đá sỏi. Sau nhiều năm kiên trì cải tạo, ông Trần Đình Bảy đã xây dựng được mô hình sản xuất tổng hợp với ba nguồn thu ổn định từ ong, tôm càng xanh và cây ăn quả.

Giữa nhịp sống hối hả, hình ảnh lão nông bên những thùng ong, hồ tôm không chỉ cho thấy hiệu quả của một mô hình kinh tế, mà còn là minh chứng rằng, khi con người khai thác lợi thế tự nhiên và chọn hướng đi phù hợp thì đất sỏi cũng biết "cho mật".