Nâng cao năng lực quản trị cho 200 hợp tác xã nông nghiệp

Ngày 23/10, tại Hà Nội, Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn chủ trì tổ chức họp tham vấn chuyên gia về Chương trình “Nâng cao năng lực đội ngũ hạt nhân nông nghiệp, nông dân chuyên nghiệp trong thời đại mới”, với sự tài trợ và phối hợp triển khai của Quỹ Thiện Tâm (Tập đoàn Vingroup).

Cuộc họp được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, với sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo, chuyên gia, doanh nghiệp và hợp tác xã (HTX). Nội dung tập trung góp ý hoàn thiện khung chương trình đào tạo, phương thức hỗ trợ sau đào tạo, cơ chế phối hợp và lộ trình triển khai đến năm 2030.

Sau 4 năm triển khai hoạt động hỗ trợ, khoảng 200 HTX nông nghiệp tại 34 tỉnh, thành phố đã tiếp cận nguồn vốn từ Quỹ Thiện Tâm để phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và góp phần giảm nghèo. Tuy nhiên, bên cạnh những mô hình hoạt động hiệu quả, nhiều HTX vẫn gặp khó khăn trong quản trị, tổ chức sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và khai thác hiệu quả nguồn vốn.

Bà Nguyễn Thị Hoàng Yến, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, cho biết chương trình hướng tới hình thành đội ngũ hạt nhân nông nghiệp, nông dân chuyên nghiệp có khả năng làm chủ tri thức, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), tư duy thị trường và quản trị kinh doanh.

Chương trình cần có lộ trình cụ thể, trước mắt triển khai thí điểm trong năm 2026, đồng thời xây dựng định hướng dài hạn đến năm 2030. Sự tham gia của các chuyên gia, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp sẽ góp phần đưa hoạt động hỗ trợ HTX đi vào thực chất, tạo cơ sở để đánh giá và nhân rộng những mô hình hiệu quả.

Trình bày kế hoạch triển khai, PGS.TS Võ Hồng Tú, Phó Giám đốc Cơ sở Hậu Giang, Đại học Cần Thơ, cho biết chương trình đào tạo năm 2026 dự kiến kéo dài 12 tuần, kết hợp 12 buổi học trực tuyến với ba chuyến tham quan học tập và xúc tiến thương mại theo vùng.

Trong đó, các buổi đào tạo trực tuyến tập trung vào thuế, hóa đơn, chứng từ, quản lý lao động, hồ sơ sản phẩm, tiêu chí người mua, giá giao hàng, vận chuyển, kế hoạch kinh doanh và nhu cầu vốn. Các HTX không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phải hoàn thiện hồ sơ sản phẩm, bảng giá và xây dựng kế hoạch hành động cụ thể sau đào tạo.

Ba chuyến tham quan dự kiến được tổ chức theo các tuyến Tây Nguyên - TP.HCM, Đồng bằng sông Cửu Long - Tây Nguyên và Tây Bắc - Hà Nội, với tổng số 32-39 HTX tham gia. Hoạt động tập trung vào khảo sát thị trường, làm việc với đơn vị thu mua, chế biến, phân phối, tìm hiểu tiêu chuẩn chất lượng và khả năng kết nối tiêu thụ sản phẩm.

Chương trình đặt mục tiêu ít nhất 150 HTX tham dự từ 8 trong tổng số 12 buổi trực tuyến, hơn 120 HTX hoàn thành bảng kiểm thuế và hồ sơ nền tảng. Đồng thời, dự kiến hình thành ít nhất 30 kế hoạch kinh doanh Tết, 20 hồ sơ nhu cầu vốn và 10 phương án tiếp tục được hỗ trợ.

Đối với giai đoạn 2027-2030, PGS.TS Võ Hồng Tú đề xuất xây dựng hồ sơ đánh giá năng lực cho các HTX, phân nhóm theo mức độ phát triển và xác định những "điểm nghẽn" cần ưu tiên giải quyết. Trên cơ sở đó, chương trình sẽ lựa chọn khoảng 10 HTX nòng cốt để hỗ trợ, dẫn dắt các HTX khác, đồng thời hình thành đội ngũ hạt nhân nông nghiệp có khả năng chia sẻ kinh nghiệm và nhân rộng mô hình.

Góp ý về phương thức triển khai, ông Ngô Sỹ Đạt, Giám đốc Viện Kinh tế và Thể chế Nông nghiệp cho rằng việc xây dựng “hồ sơ sức khỏe” HTX cần được thực hiện thực chất, không chỉ dựa vào phiếu tự đánh giá. Theo ông, các chuyên gia phải trực tiếp tham gia xác định những hạn chế trong quản trị, tài chính, sản xuất và thị trường, từ đó lựa chọn giải pháp hỗ trợ phù hợp với từng nhóm HTX.

Từ kinh nghiệm thực tiễn, ông Lê Văn Việt, đại diện HTX Xuyên Việt, nhấn mạnh việc đào tạo phải lấy thị trường và đầu ra sản phẩm làm trọng tâm. Hiệu quả chương trình cần được lượng hóa bằng những chuyển biến cụ thể về doanh thu, lợi nhuận, số lượng thành viên và năng lực tổ chức sản xuất kinh doanh, thay vì chỉ đánh giá thông qua số lớp học hoặc người tham gia.

Các đại biểu cũng đề xuất tăng cường kết nối HTX với doanh nghiệp, bổ sung nội dung nông nghiệp sinh thái, chuyển đổi xanh, ứng dụng công nghệ số và xây dựng tài liệu hướng dẫn quản trị phù hợp với từng ngành hàng.

Trên cơ sở các ý kiến tham vấn, Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn cùng Quỹ Thiện Tâm và các đơn vị liên quan sẽ tiếp tục hoàn thiện kế hoạch, rà soát năng lực HTX và xây dựng cơ chế chuyên gia đồng hành. Qua đó, từng bước chuyển từ đào tạo kiến thức đơn thuần sang hỗ trợ giải quyết những khó khăn thực tế, nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng tham gia chuỗi giá trị của các HTX nông nghiệp.