Nâng tầm Robusta Việt: phải bắt đầu từ niềm tin

Sản phẩm ấy được làm hoàn toàn từ hạt cà phê sạch, không sử dụng hương liệu hay chất tạo mùi. Vậy mà chính hương thơm tự nhiên của nó lại khiến khách hàng nghi ngờ.

Tôi vui vì sản phẩm đạt được chất lượng mong muốn, nhưng cũng chạnh lòng khi nhận ra rằng, đôi khi người làm cà phê phải mất nhiều công sức hơn để chứng minh sản phẩm của mình sạch, trước khi có thể nói về việc nó ngon đến mức nào.

Từ câu chuyện nhỏ ấy, tôi nghĩ đến một vấn đề lớn hơn: Robusta Việt Nam không chỉ cần nâng cao chất lượng, mà còn cần xây dựng lại niềm tin và cách nhìn nhận của thị trường về giá trị thực sự của mình.

Vậy đâu là bản sắc riêng của Robusta Việt Nam?

Theo tôi, bản sắc ấy không nằm riêng ở chất lượng hạt cà phê, vùng trồng, con người hay văn hóa thưởng thức, mà là sự kết hợp của cả bốn yếu tố.

Robusta Việt Nam có lợi thế từ những vùng trồng lâu đời, điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu đặc trưng, cùng kinh nghiệm của hàng triệu người gắn bó với cây cà phê. Nhưng điều làm nên nét riêng của chúng ta còn nằm ở văn hóa uống cà phê rất Việt Nam: ly cà phê phin đậm đà, cách người ta ngồi lại với nhau, trò chuyện, suy ngẫm và bắt đầu một ngày mới.

Đó là một câu chuyện có thật, có chiều sâu và không dễ sao chép. Nếu chỉ bán hạt cà phê, chúng ta đang cạnh tranh bằng sản lượng và giá cả. Nhưng nếu biết kết nối chất lượng hạt cà phê với vùng đất, con người và văn hóa thưởng thức, Robusta Việt Nam có thể tạo ra một bản sắc riêng trong lòng người tiêu dùng quốc tế.

Điểm nghẽn lớn nhất năm ở đâu?

Theo tôi, đó là chúng ta chưa chuyển hóa được lợi thế sản xuất thành giá trị thương hiệu. Trong nhiều năm, ngành cà phê Việt Nam đã làm rất tốt việc phát triển sản lượng và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, hạt cà phê thường rời khỏi Việt Nam dưới dạng nguyên liệu, còn việc rang xay, xây dựng thương hiệu và tiếp cận người tiêu dùng cuối cùng lại diễn ra ở những thị trường khác.

Chúng ta có thể tự hào vì cà phê Việt Nam hiện diện khắp nơi, nhưng nếu người uống không biết hạt cà phê ấy đến từ Việt Nam, thì sự hiện diện đó chưa đồng nghĩa với vị thế thương hiệu.

Một điểm nghẽn khác là chất lượng chưa đồng đều và nhận thức của người tiêu dùng còn nhiều định kiến. Khi một sản phẩm Robusta rang mộc thơm ngon vẫn bị nghi ngờ là cà phê tẩm, điều đó cho thấy khoảng cách giữa nỗ lực của người sản xuất và niềm tin của thị trường vẫn còn rất lớn.

Nếu không giải quyết được khoảng cách này, những câu chuyện về nâng tầm hay xây dựng thương hiệu sẽ khó đi vào thực chất.

Vậy chúng ta nên bắt đầu từ đâu?

Tôi cho rằng việc cần ưu tiên trước tiên là xây dựng một nền tảng chất lượng đáng tin cậy, bắt đầu từ vùng trồng. Người nông dân cần được hướng dẫn và hỗ trợ để cải thiện quy trình canh tác, thu hoạch quả chín, sơ chế và bảo quản.

Quan trọng hơn, chất lượng tốt phải đi cùng lợi ích kinh tế tốt hơn cho người trồng. Không thể mong người nông dân đầu tư nhiều công sức hơn nếu thu nhập của họ vẫn chỉ phụ thuộc vào số lượng bán ra.

Nhà nước và các hiệp hội cần đóng vai trò kết nối, xây dựng tiêu chuẩn chất lượng, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc và tạo điều kiện để các vùng trồng, hợp tác xã, doanh nghiệp cùng tham gia một hệ sinh thái chung. Những tiêu chuẩn ấy phải đủ rõ ràng để người mua có thể nhận biết và đủ thực chất để bảo vệ uy tín của Robusta Việt Nam.

Doanh nghiệp cần đi xa hơn việc bán nguyên liệu. Cần đầu tư vào chế biến sâu, phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng, xây dựng thương hiệu riêng và chủ động tiếp cận người tiêu dùng. Không nhất thiết doanh nghiệp nào cũng phải có quy mô lớn hay xuất khẩu ngay từ đầu.

Những thương hiệu nhỏ, làm tốt sản phẩm, kể được câu chuyện chân thực và giữ được chất lượng ổn định cũng có thể góp phần tạo dựng hình ảnh chung cho Robusta Việt Nam.

Với người làm cà phê như chúng tôi, có lẽ trách nhiệm gần gũi nhất là làm sản phẩm tử tế, minh bạch về những gì mình đang bán và kiên nhẫn giúp khách hàng hiểu đúng về cà phê. Niềm tin không thể được tạo ra chỉ bằng quảng cáo. Nó đến từ trải nghiệm thật, từ chất lượng nhất quán và từ sự trung thực trong từng lời giới thiệu.

Nhìn ra thế giới, tôi nghĩ chúng ta có thể học được nhiều điều từ cách các quốc gia xây dựng thương hiệu cà phê.

Báo Tuổi Trẻ mở diễn đàn "Làm gì để cà phê Robusta Việt thoát vai 'làm nền'?". Diễn đàn nằm trong khuôn khổ dự án "Khẳng định vị thế Robusta Việt" do Tuổi Trẻ cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường triển khai.

Mọi bài viết tham gia diễn đàn, quý bạn đọc vui lòng gửi về địa chỉ email: [email protected].

Thời gian nhận bài: Từ nay đến hết ngày 9-10-2026.

Các bài viết hay và góc nhìn độc đáo sẽ được báo biên tập, chọn lọc đăng tải và có nhuận bút.

Colombia không chỉ bán hạt cà phê mà còn xây dựng hình ảnh gắn với vùng đất, người trồng và những câu chuyện nhận diện nhất quán. Ethiopia tạo dấu ấn từ nguồn gốc, sự đa dạng hương vị và bản sắc văn hóa cà phê lâu đời. Những ví dụ ấy cho thấy thương hiệu quốc gia không thể hình thành chỉ bằng một chiến dịch quảng bá, mà cần sự đồng lòng và kiên trì của cả chuỗi giá trị.

Robusta Việt Nam không cần trở thành bản sao của bất kỳ quốc gia nào. Chúng ta cần học cách họ tổ chức chất lượng, bảo vệ nguồn gốc và kể câu chuyện của mình, rồi tìm ra con đường phù hợp với điều kiện và bản sắc Việt Nam.

Tôi nghĩ đã đến lúc chúng ta thay đổi câu hỏi. Thay vì chỉ hỏi mỗi năm xuất khẩu được bao nhiêu tấn Robusta, hãy hỏi có bao nhiêu sản phẩm mang tên Việt Nam được người tiêu dùng quốc tế chủ động lựa chọn; có bao nhiêu thương hiệu Việt được nhớ đến; và bao nhiêu giá trị thực sự ở lại với người trồng, doanh nghiệp và đất nước.

Robusta Việt Nam đã có một hành trình dài để khẳng định vị trí trong ngành cà phê thế giới. Chặng đường tiếp theo không chỉ là làm ra nhiều hơn hay bán được giá cao hơn, mà là khiến thế giới hiểu, tin và trân trọng giá trị của hạt cà phê mang tên Việt Nam.

Với tôi, đó mới là cách bền vững nhất để Robusta Việt Nam thoát khỏi vai trò làm nền và tự tin đứng ở vị trí xứng đáng của mình.

Hội thảo "Để Robusta Việt thoát vai 'làm nền', khẳng định thương hiệu riêng"

Hội thảo do báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức, nằm trong khuôn khổ dự án "Khẳng định vị thế Robusta Việt" với sự đồng hành của Công ty Cổ phần Golden Coffee và Tổng Công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau. Dự án hướng tới việc biến vị thế nguồn cung Robusta hàng đầu thế giới thành sức mạnh thương hiệu.

Hội thảo có sự tham gia của lãnh đạo cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia hàng đầu về cà phê, thương hiệu và marketing, đại diện hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp, hợp tác xã và người trồng cà phê…

Các diễn giả sẽ cùng thảo luận về lý do vì sao Robusta Việt chưa có thương hiệu tương xứng với vị thế nguồn cung, nhìn nhận về những rào cản doanh nghiệp gặp phải khi chuyển từ xuất khẩu nguyên liệu sang xây dựng thương hiệu.

Từ chất lượng, truy xuất nguồn gốc, chế biến sâu đến văn hóa cà phê Việt và kinh nghiệm của các quốc gia đi trước, hội thảo sẽ đi tìm lời đáp cho câu hỏi: đâu là giá trị cốt lõi của thương hiệu Robusta Việt, và các bên cần ưu tiên làm gì?

Bên lề hội thảo, Ban tổ chức bố trí không gian trưng bày, giới thiệu các sản phẩm Robusta từ những vùng trồng và doanh nghiệp tiêu biểu. Tại khu vực pha chế, khách tham dự có thể trực tiếp thưởng thức và cảm nhận hương vị Robusta để có thêm góc nhìn mới về loại cà phê vốn quen thuộc với người Việt.

• Thời gian đón khách: 13h00, ngày 9-10-2026 (thứ Sáu)

• Địa điểm: Tân Sơn Nhất Pavillon Center, 202 Hoàng Văn Thụ, phường Đức Nhuận, TP.HCM