Nông dân Thái Lan ồ ạt chuyển sang trồng sầu riêng vì nhu cầu từ Trung Quốc bất ngờ tăng vọt

Theo Nikkei ngày 30/9, giá sầu riêng tăng cao đang khiến ngày càng nhiều nông dân tại Thái Lan và một số nước Đông Nam Á chặt bỏ các loại cây trồng hiện có để chuyển sang trồng sầu riêng. Động lực chính đến từ Trung Quốc, thị trường tiêu thụ sầu riêng lớn nhất thế giới.

Trung Quốc hiện là thị trường lớn nhất đối với sầu riêng, bao gồm cả sầu riêng tươi và đông lạnh. Năm ngoái, sầu riêng chiếm gần một nửa tổng giá trị trái cây nhập khẩu của Trung Quốc. Đây cũng là mặt hàng nông sản xuất khẩu lớn nhất của Thái Lan sang thị trường Trung Quốc.

Tại huyện Pato, tỉnh Chumphon, miền Nam Thái Lan, một nông dân từng trồng măng cụt đã chuyển sang trồng sầu riêng khi giá loại trái cây này tăng lên.

“Giá sầu riêng hiện thấp hơn đỉnh giai đoạn 2020-2024 hơn 10 baht (khoảng 400 won) mỗi kg, nhưng thu nhập của tôi thực tế lại tăng nhờ năng suất cao hơn”, người nông dân này cho biết.

Trung Quốc tạo cú hích cho ngành sầu riêng Thái Lan

Chỉ cách đây khoảng 4 năm, Thái Lan gần như độc chiếm thị trường sầu riêng tươi tại Trung Quốc. Dù sản lượng sầu riêng của Thái Lan liên tục tăng, nhu cầu của người tiêu dùng Trung Quốc còn tăng nhanh hơn, đẩy giá sầu riêng lên mức ngày càng cao.

Tuy nhiên, vị thế thống trị của Thái Lan đang bị thách thức.

Bước ngoặt đến vào năm 2022, khi Trung Quốc cho phép sầu riêng Việt Nam được xuất khẩu chính ngạch sang nước này. Theo số liệu hải quan Trung Quốc, Việt Nam đã cung cấp 941.004 tấn sầu riêng tươi cho thị trường Trung Quốc trong năm ngoái, chiếm 50,37% tổng lượng nhập khẩu. Trong khi đó, Thái Lan xuất khẩu 920.749 tấn, tương đương 49,29%.

Không chỉ Việt Nam, Malaysia, Philippines và Campuchia cũng đang mở rộng diện tích trồng sầu riêng để đáp ứng nhu cầu từ Trung Quốc.

Khi Trung Quốc đa dạng hóa nguồn cung, lợi thế về giá cũng như sự khan hiếm từng giúp sầu riêng Thái Lan giữ vị thế cao có thể dần suy yếu.

Quy định kiểm dịch của Trung Quốc gây thêm sức ép

Một thách thức khác đối với nông dân Thái Lan là các quy định kiểm dịch ngày càng nghiêm ngặt của Trung Quốc.

Từ năm ngoái, Trung Quốc tăng cường kiểm tra auramine O, một chất bị nghi ngờ có khả năng gây ung thư, cùng với cadmium trong sầu riêng nhập khẩu. Các biện pháp này từng khiến xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam sang Trung Quốc sụt giảm mạnh trong một thời gian.

Trước sức ép này, Thái Lan đã tăng số lượng phòng thí nghiệm được cấp phép kiểm tra dư lượng các chất trong nông sản.

Một yếu tố khác có thể làm thay đổi thị trường là sản lượng sầu riêng của chính Trung Quốc.

Hoạt động trồng sầu riêng thương mại tại các tỉnh Vân Nam và Hải Nam hiện vẫn còn ở quy mô hạn chế, nhưng sản lượng đang tăng đều. Nếu Trung Quốc tiếp tục mở rộng sản xuất trong nước và giảm phụ thuộc vào nguồn hàng nhập khẩu, vị thế của sầu riêng Thái Lan tại thị trường này có thể bị thu hẹp.

Chính phủ Thái Lan đang tìm cách đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, hướng tới Ấn Độ, Liên minh châu Âu và Mỹ nhằm giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng mùi đặc trưng nồng của sầu riêng có thể hạn chế khả năng mở rộng sang các thị trường mới.

Đối với nông dân Thái Lan, nhu cầu mạnh mẽ từ Trung Quốc vừa là cơ hội vừa là rủi ro. Khi chưa có nhiều thị trường nước ngoài quy mô lớn thay thế, việc nông dân ồ ạt chuyển sang trồng sầu riêng có thể dẫn tới dư cung, kéo giá xuống và ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người trồng, theo Sedaily.