Nông sản, thực phẩm sang Anh: Cơ hội lớn, tiêu chuẩn khắt khe

Chia sẻ tại hội thảo “Chiến lược tiếp cận thị trường Anh thông qua CPTPP và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh (UKVFTA)”, bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC) cho biết, Vương quốc Anh là thị trường có sức mua cao, hệ thống phân phối phát triển, tạo nhiều cơ hội cho hàng hóa Việt Nam. Tuy nhiên, doanh nghiệp muốn tiếp cận thị trường này phải đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm môi trường, xã hội.

Thêm cơ hội cho hàng Việt

Trong 6 tháng đầu năm 2026, thương mại hai chiều Việt Nam - Anh đạt khoảng 5,02 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam đạt 4,51 tỷ USD, tăng 16,34% so với cùng kỳ; nhập khẩu đạt 508,64 triệu USD, tăng 10,24%. Việt Nam duy trì xuất siêu gần 4 tỷ USD.

Các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực gồm điện tử, điện thoại, máy móc thiết bị, giày dép, dệt may, nông sản và thủy sản.

Theo bà Quyên, việc thực thi UKVFTA và Anh trở thành thành viên CPTPP từ ngày 15/12/2024 mang đến cho doanh nghiệp Việt Nam thêm lựa chọn về ưu đãi thuế, quy tắc xuất xứ và phương án tiếp cận thị trường.

“Cơ hội thị trường là có thật, ưu đãi từ các FTA là lợi thế, nhưng khả năng biến những lợi thế đó thành đơn hàng, hợp đồng và sự hiện diện lâu dài tại thị trường Anh phụ thuộc trước hết vào năng lực chủ động của từng doanh nghiệp”, bà Quyên nhấn mạnh.

GS.TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo, Phó Giám đốc UEH cho rằng, lợi ích của các hiệp định thương mại không chỉ nằm ở việc cắt giảm thuế quan mà còn ở khả năng nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Theo ông Bảo, doanh nghiệp cần chuyển dần lợi thế dựa vào giá bán thấp sang chất lượng, năng lực quản trị, tính minh bạch và uy tín với đối tác.

ThS Trịnh Huỳnh Quang Cảnh, giảng viên Khoa Kinh doanh quốc tế - Marketing, UEH cho rằng, doanh nghiệp đã có kinh nghiệm xuất khẩu sang thị trường châu Âu có thể tận dụng năng lực sản xuất, quản lý chất lượng và mạng lưới đối tác hiện có để mở rộng sang Anh. Khi đáp ứng được những yêu cầu của thị trường này, doanh nghiệp cũng có thêm nền tảng để tiếp cận các thị trường khác.

Với nông sản, ông Cảnh nhận định, cơ hội xuất khẩu sang Anh vẫn rộng mở, nhưng các mặt hàng thực phẩm phải đáp ứng những yêu cầu khắt khe về kiểm dịch và hàng rào kỹ thuật.

Do đó, doanh nghiệp cần lựa chọn hiệp định phù hợp với nguồn nguyên liệu và đặc điểm sản phẩm, đồng thời bảo đảm quy tắc xuất xứ trước khi tính toán lợi thế giá bán.

Vượt rào cản tiêu chuẩn, chủ động phòng ngừa rủi ro

Ông Nguyễn Lý Trường An, Phó Giám đốc Công ty TNHH Vận chuyển Thương mại Biển Xanh cho rằng, doanh nghiệp muốn duy trì thị phần phải chủ động đáp ứng các yêu cầu về tiêu chuẩn kỹ thuật, hồ sơ xuất xứ và tính minh bạch của chuỗi cung ứng.

Theo ông An, đối với nông sản như cà phê, hạt điều, hồ tiêu, rau quả, thị trường Anh đặt ra yêu cầu về giới hạn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kiểm dịch thực vật và hồ sơ vùng trồng. Thủy sản phải đáp ứng quy định an toàn thực phẩm; sản phẩm khai thác thuộc diện quản lý phải có hồ sơ chứng minh tuân thủ quy định chống khai thác IUU.

Bên cạnh đó, các quy định về bao bì, phát thải carbon, nguồn gốc nguyên liệu và trách nhiệm xã hội đang tác động đến hoạt động xuất khẩu.

Theo ông An, doanh nghiệp cần chủ động kiểm nghiệm, chuẩn hóa hồ sơ và quản lý dữ liệu truy xuất ngay trong quá trình sản xuất, thay vì chờ có đơn hàng mới chuẩn bị chứng từ.

Ngoài yêu cầu chất lượng, rủi ro trong giao dịch quốc tế cũng là vấn đề doanh nghiệp cần quan tâm. ThS Trịnh Huỳnh Quang Cảnh lưu ý, doanh nghiệp xuất khẩu cần thẩm định kỹ đối tác, lựa chọn phương thức thanh toán phù hợp và kiểm soát chặt bộ chứng từ giao dịch.

Ông Cảnh dẫn trường hợp doanh nghiệp Việt Nam gặp rủi ro khi xuất khẩu hạt điều sang Italy, bộ chứng từ bị đánh tráo trong quá trình giao dịch, để cảnh báo nguy cơ mất quyền kiểm soát hàng hóa nếu thiếu biện pháp phòng ngừa.

Theo ông Cảnh, doanh nghiệp nên chủ động gặp gỡ, xác minh đối tác thông qua các chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ quốc tế và mạng lưới hiệp hội ngành hàng. Đồng thời, cân nhắc sử dụng phương thức thanh toán có cơ chế kiểm soát chứng từ phù hợp với từng giao dịch.

Việc có ngân hàng tham gia xử lý chứng từ có thể hỗ trợ quản lý giao dịch, nhưng không loại bỏ hoàn toàn rủi ro. Doanh nghiệp vẫn phải chủ động bảo vệ quyền lợi của mình ngay từ khâu lựa chọn đối tác và đàm phán hợp đồng.

Ở phía thị trường nhập khẩu, ông Nguyễn Minh Khôi, Trưởng nhóm Công tác về Thương mại của Hiệp hội Doanh nghiệp Anh tại Việt Nam (BritCham Việt Nam) cho biết, người tiêu dùng Anh ngày càng quan tâm đến bằng chứng cụ thể về chất lượng sản phẩm.

Ông Khôi cho rằng, nhà nhập khẩu Anh đánh giá nhà cung cấp trên nhiều phương diện gồm chất lượng ổn định, khả năng tuân thủ quy định, hồ sơ xuất xứ, năng lực thực hiện đơn hàng và hệ thống dữ liệu.

Để tiếp cận hệ thống phân phối, doanh nghiệp Việt Nam cần lựa chọn đúng phân khúc, chuẩn hóa hồ sơ, tìm kiếm đối tác phù hợp và thử nghiệm thị trường trước khi mở rộng quy mô.