'Nông sản Việt cần nhiều hơn một mã QR'

Hoàng Phan- 03/10/2026 09:00 (GMT+7)

(VNF) - Khi các thị trường nhập khẩu ngày càng đòi hỏi phải biết một trái sầu riêng được trồng ở đâu, một hạt cà phê có liên quan tới phá rừng hay không hay một hạt gạo được sản xuất với lượng phát thải bao nhiêu, mã QR đang dần trở thành "hộ chiếu" mới của nông sản Việt.

Sau QR, Việt Nam xây nền móng cho một trung tâm fintech mới 08/09/2026 08:00

Trong một bài phân tích đăng trên The Interpreter của Lowy Institute ngày 24/9, TS. Đỗ Nam Thắng cho rằng một mã QR xuất hiện trên túi cà phê Việt Nam thoạt nhìn chỉ là một bổ sung nhỏ về công nghệ, nhưng thực tế lại phản ánh một câu hỏi lớn hơn: Việt Nam sẽ làm thế nào để thuyết phục người mua nước ngoài rằng nông sản của mình an toàn, đáng tin cậy và được sản xuất theo cách bền vững?

TS. Đỗ Nam Thắng hiện là chuyên gia tại Trường Chính sách công Crawford thuộc Đại học Quốc gia Australia (ANU), đồng thời là Phó Giám đốc Vietnam Policy Studies Hub. Trước khi làm việc tại Úc, ông từng giữ chức Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam và có nhiều nghiên cứu liên quan tới thị trường carbon, chính sách khí hậu và nông nghiệp phát thải thấp.

Theo ông Thắng, với một nền nông nghiệp định hướng xuất khẩu như Việt Nam, truy xuất nguồn gốc đáng tin cậy đang dần trở thành một phần của điều kiện tiếp cận thị trường, thay vì chỉ là tiện ích giúp người tiêu dùng kiểm tra thông tin sản phẩm.

Năm 2025, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt mức kỷ lục 70,09 tỷ USD, tăng 12% so với năm trước. Riêng cà phê và rau quả đều đạt khoảng 8,6 tỷ USD. Sau cột mốc này, ngành nông nghiệp đang hướng tới những mục tiêu xuất khẩu cao hơn, nhưng tăng sản lượng đơn thuần có thể sẽ không còn đủ.

Trong cuộc chơi mới, nhà xuất khẩu ngày càng phải chứng minh được hàng hóa đến từ đâu, được sản xuất bằng phương thức nào và có đáp ứng những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe tại thị trường đích hay không.

Từ bán nhiều sang chứng minh được nhiều hơn

Áp lực đang xuất hiện ngay tại những thị trường xuất khẩu quan trọng của Việt Nam.

Với Trung Quốc, yêu cầu liên quan tới đăng ký vùng trồng, cơ sở đóng gói, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc ngày càng được siết chặt đối với những mặt hàng như sầu riêng. Trong khi đó tại châu Âu, Quy định chống phá rừng của EU (EUDR) đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải chứng minh các mặt hàng thuộc phạm vi điều chỉnh không có nguồn gốc từ diện tích rừng bị phá và được sản xuất phù hợp với pháp luật của quốc gia xuất xứ.

Theo lịch hiện hành, EUDR sẽ bắt đầu áp dụng với các doanh nghiệp lớn và vừa từ ngày 30/12/2026, còn phần lớn doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ từ ngày 30/6/2027. Các nhóm hàng chịu tác động bao gồm cà phê, cao su, gỗ cùng một số sản phẩm khác có vị trí đáng kể trong cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam.

Câu chuyện truy xuất không còn dừng lại ở việc người tiêu dùng quét mã để biết tên doanh nghiệp hay ngày sản xuất. Trong nhiều trường hợp, dữ liệu có thể quyết định một lô hàng có đủ điều kiện bước qua cửa khẩu hay không.

Việt Nam đã bắt đầu xây dựng hạ tầng cho quá trình này. Từ ngày 1/7/2026, Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường chính thức được vận hành trên phạm vi toàn quốc sau giai đoạn thử nghiệm, trước hết với sầu riêng. Nền tảng sử dụng chuẩn định danh GS1 quốc tế và mã QR theo GS1 Digital Link, đồng thời tích hợp chữ ký số và công nghệ chuỗi khối nhằm tăng khả năng xác thực và bảo đảm toàn vẹn dữ liệu.

Tốc độ mở rộng khá nhanh. Tính từ đầu năm đến giữa tháng 9/2026, khoảng 814.000 sản phẩm của 3.000 nông hộ và 207 doanh nghiệp tại 24/34 tỉnh, thành phố đã đăng ký truy xuất nguồn gốc với Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Trong số này, khoảng 158.000 sản phẩm đã được truy xuất.

Trước đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết một số container sầu riêng đã được xuất sang Trung Quốc với đầy đủ thông tin truy xuất điện tử. Hệ thống cũng đang được mở rộng sang các nhóm hàng như gạo, thịt, trứng, sữa, dứa, chanh leo và chè.

Tuy nhiên, TS. Đỗ Nam Thắng lưu ý rằng tạo ra mã QR lại là phần tương đối dễ. Giá trị của cả hệ thống phụ thuộc vào việc thông tin đứng sau mã đó có chính xác, có thể kiểm chứng và được người mua nước ngoài chấp nhận hay không.

Đây là bài toán không đơn giản với một chuỗi cung ứng gồm hàng triệu hộ sản xuất nhỏ, hợp tác xã, thương lái, nhà chế biến và doanh nghiệp xuất khẩu. Một thông tin không chính xác khi được số hóa vẫn là thông tin không chính xác. Công nghệ tự thân không thể biến dữ liệu thiếu tin cậy thành dữ liệu đáng tin cậy.

Một thách thức khác là khả năng liên thông xuyên biên giới. Nếu hệ thống truy xuất của Việt Nam chỉ hoạt động tốt trong phạm vi trong nước nhưng không thể kết nối hoặc đáp ứng chuẩn dữ liệu của cơ quan quản lý, nhà nhập khẩu và hệ thống tại thị trường đích, giá trị thương mại của nó sẽ bị hạn chế.

Vì vậy, theo chuyên gia Lowy Institute, Việt Nam cần xây dựng hệ thống dựa trên các chuẩn quốc tế để dữ liệu có thể "đi cùng" sản phẩm khi hàng hóa vượt qua biên giới.

"Hộ chiếu xanh" cho nông sản

Xa hơn yêu cầu xác định nguồn gốc, hệ thống truy xuất có thể mở ra một bước chuyển khác: chứng minh cả cách thức mà nông sản Việt Nam được tạo ra. Đây là yếu tố ngày càng quan trọng khi các thị trường phát triển quan tâm không chỉ tới an toàn thực phẩm mà còn tới lượng nước sử dụng, phát thải khí nhà kính, tình trạng phá rừng hay mức độ bền vững của chuỗi cung ứng.

Theo TS. Đỗ Nam Thắng, Việt Nam có thể từng bước kết nối dữ liệu truy xuất với thông tin môi trường đáng tin cậy, chẳng hạn phương thức quản lý nước hay lượng phát thải khí nhà kính. Khi đó, một mã QR không chỉ cho biết quả vải đến từ tỉnh nào hay cà phê được sản xuất tại vùng trồng nào, mà còn có thể cung cấp bằng chứng về tiêu chuẩn môi trường mà sản phẩm đáp ứng.

Lúa gạo được xem là lĩnh vực phù hợp để thử nghiệm mô hình này. Việt Nam đang triển khai Đề án một triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh tại Đồng bằng sông Cửu Long. Đến cuối năm 2025, diện tích tham gia đã vượt 354.000 ha, gần gấp đôi mục tiêu ban đầu của giai đoạn 2024-2025.

Bản thân TS. Đỗ Nam Thắng cũng là đồng tác giả một nghiên cứu công bố năm 2026 về thúc đẩy canh tác lúa phát thải thấp tại Việt Nam và khả năng sử dụng thị trường carbon để tạo động lực kinh tế cho mô hình này.

Nếu thông tin về vị trí ruộng lúa, giống, phân bón, phương pháp tưới và quy trình canh tác có thể được gắn với hệ thống truy xuất, dữ liệu đó về lâu dài có thể phục vụ cho việc đo lường và xác minh mức phát thải của sản phẩm. Khi đó, truy xuất nguồn gốc không chỉ phục vụ chống gian lận thương mại mà còn có thể trở thành một phần của hạ tầng cho nông nghiệp carbon thấp.

Quá trình này cũng đặt ra một bài toán khác. Các yêu cầu công nghệ quá phức tạp hoặc chi phí chứng nhận quá cao có nguy cơ khiến chính những hộ sản xuất nhỏ – lực lượng đông đảo nhất trong nông nghiệp Việt Nam – khó tham gia chuỗi xuất khẩu. Vì vậy, theo phân tích của Lowy Institute, hệ thống cần vừa đủ tin cậy để đáp ứng yêu cầu quốc tế, vừa đơn giản và có chi phí đủ thấp để nông dân có thể sử dụng.

Cuộc đua truy xuất nguồn gốc, vì thế, không nên được đo bằng số lượng mã QR được dán lên các kiện hàng. Thước đo quan trọng hơn là khi một nhà nhập khẩu tại Thượng Hải, Berlin hay Sydney quét mã trên một sản phẩm Việt Nam, họ có thể tin vào những thông tin hiện ra trên màn hình đến mức nào.

Sau QR, Việt Nam xây nền móng cho một trung tâm fintech mới

Sau QR, Việt Nam xây nền móng cho một trung tâm fintech mới 08/09/2026 08:00
Thêm 1 quốc gia kết nối thanh toán QR xuyên biên giới với Việt Nam 02/07/2026 16:03
QR code: Con tem nhỏ và cuộc sát hạch thay đổi số phận nông sản Việt 14/01/2026 11:00

Tự quyết giá xăng dầu: Doanh nghiệp nhỏ lo bị chèn ép

(VNF) - Theo TS Giang Chấn Tây, việc chuyển sang cơ chế doanh nghiệp tự quyết giá xăng dầu là hướng đi phù hợp, nhưng nếu doanh nghiệp bán lẻ vẫn phụ thuộc vào nhà cung cấp về nguồn hàng, giá nhập và chiết khấu thì quyền định giá có nguy cơ chỉ là “quyền trên giấy”, trong khi doanh nghiệp vẫn có thể bị chèn ép và sức cạnh tranh trên thị trường bị thu hẹp.

Thương nhân phân phối xăng dầu mua bán qua lại: 'Ông lớn' đòi siết chặt, DN nhỏ muốn nới ra

(VNF) - Petrolimex và PVOIL đề xuất thương nhân phân phối được lấy hàng từ nhiều đầu mối nhưng hạn chế mua bán với nhau, trong khi doanh nghiệp phân phối lo quy định này có thể gây gián đoạn nguồn cung.

Giá vàng hôm nay 2/10: Nơi tăng nhẹ, chỗ giảm sâu

(VNF) - Giá vàng trong nước được các thương hiệu điều chỉnh tăng, giảm trái chiều trong phiên sáng 2/10 giữa lúc giá vàng thế giới phục hồi trở lại.

60 triệu sản phẩm, 7.000 nhân sự: Vị trí mới của Việt Nam trong chuỗi cung ứng của Pandora

(VNF) - Với công suất có thể đạt 60 triệu sản phẩm mỗi năm và quy mô nhân sự lên tới 7.000 người khi vận hành tối đa, nhà máy tại Việt Nam đang được Pandora đặt vào một vị trí mới trong mạng lưới sản xuất toàn cầu.

Pandora khai trương nhà máy trang sức lớn nhất thế giới tại TP. HCM

(VNF) - Pandora, một trong những hãng kim hoàn lớn nhất thế giới, đã khai trương nhà máy trị giá 150 triệu USD tại Việt Nam, trong nỗ lực đa dạng hóa hoạt động sản xuất ngoài Thái Lan và mở rộng năng lực sản xuất trang sức mạ bạch kim trong bối cảnh giá bạc biến động mạnh.

EVN nêu điều kiện lắp điện mặt trời mái nhà, bán điện dư lên lưới

(VNF) - Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) vừa làm rõ một số nội dung liên quan đến việc lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và bán phần điện dư lên lưới theo quy định mới.

GELEX mở rộng cơ hội học tập cho học sinh, sinh viên khó khăn

(VNF) - Bằng sự đồng hành thiết thực và lâu dài, GELEX tiếp thêm điều kiện để những người trẻ giàu nghị lực tiếp tục học tập và theo đuổi ước mơ.

Masan Consumer và dư địa tái định giá nhìn từ lợi thế cạnh tranh

(VNF) - Trong báo cáo phân tích lần đầu về Công ty Cổ phần Hàng tiêu dùng Masan (Masan Consumer, HoSE: MCH), Techcom Securities (TCBS) nhận định đây là cơ hội đầu tư dài hạn hấp dẫn với mức định giá hợp lý 168.200 đồng/cổ phiếu ở kịch bản cơ sở, tương ứng mức sinh lời kỳ vọng 25%.

Giá vàng hôm nay 1/10: Vọt tăng sau một đêm

(VNF) - Giá vàng trong nước được điều chỉnh tăng nhiều nhất tới gần 2 triệu đồng/lượng trong phiên giao dịch đầu tháng 10/2026.

Gia hạn ưu đãi thuế xăng dầu thêm 3 tháng để hạ áp lực tăng giá

(VNF) - Chính phủ tiếp tục miễn thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng (VAT) và duy trì thuế nhập khẩu ưu đãi đối với xăng dầu thêm 3 tháng, đến hết ngày 31/12, nhằm hạn chế áp lực lên giá bán lẻ và góp phần ổn định thị trường.

Ưu đãi 3% giá bán giúp xe VinFast VF 2 hút khách

(VNF) - Chính sách sạc miễn phí, bảo hành dài hạn cùng mạng lưới xưởng dịch vụ phủ rộng là những yếu tố tạo sự an tâm cho người dùng VinFast VF 2. Từ nay tới 19/12, mẫu xe này được ưu đãi thêm 3%, đưa mức giá lăn bánh về dưới 200 triệu đồng.

Đề xuất cơ chế giá xăng dầu mới: Các cây xăng được bán giá khác nhau

(VNF) - Dự thảo nghị định mới đề xuất chuyển giá xăng dầu sang cơ chế thị trường, trong đó doanh nghiệp tự quyết định giá bán thay vì nhà nước quy định giá bán lẻ tối đa theo từng kỳ điều hành. Theo đó, mỗi cây xăng có thể áp dụng một mức giá khác nhau, thậm chí giá có thể thay đổi ngay trong ngày.

Giá vàng hôm nay 30/9: Vàng nhẫn, vàng miếng tăng, giảm trái chiều

(VNF) - Giá vàng trong nước tăng, giảm trái chiều tại các thương hiệu lớn giữa lúc vàng thế giới lấy lại đà phục hồi.

Aeon tăng tốc tại Việt Nam, nhắm doanh thu 1,9 tỷ USD

(VNF) - Aeon, nhà bán lẻ lớn nhất Nhật Bản, đang đặt cược lớn vào Việt Nam, xác định đây là một trong những thị trường ưu tiên hàng đầu nhờ tốc độ tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ và quá trình hiện đại hóa nhanh chóng của ngành bán lẻ.

Đi xe điện bị cháy do sự cố pin, yêu cầu bảo hiểm chi trả thế nào?

(VNF) - Trường hợp xe điện bị cháy do sự cố pin, bảo hiểm có thể bồi thường nếu chủ xe mua bảo hiểm có kèm điều khoản bảo hiểm cháy nổ.

Công ty y tế số Hàn Quốc đưa thiết bị theo dõi tim đeo người vào Việt Nam

(VNF) - Huinno, doanh nghiệp công nghệ y tế số của Hàn Quốc, vừa ký thỏa thuận phân phối độc quyền giải pháp theo dõi điện tâm đồ dài hạn MEMO CARE tại Việt Nam.

Masan chuẩn bị ra mắt mô hình cửa hàng tiện lợi hoàn toàn mới

(VNF) - Masan Group được cho là đang chuẩn bị ra mắt mô hình cửa hàng tiện lợi mới, khác hoàn toàn với siêu thị mini WinMart+ hiện có.

46 dự án điện tái tạo chuyển tiếp vẫn chưa chốt được giá điện

(VNF) - Đến tháng 9, còn 46 dự án điện gió, điện mặt trời chuyển tiếp chưa thống nhất được giá điện chính thức với EVN, trong đó 32 dự án chưa gửi hồ sơ đàm phán.

Giá vàng hôm nay 29/9: Giảm sâu, xuống mức thấp nhất trong 7 tuần

(VNF) - Giá vàng trong nước đồng loạt giảm sâu, tới 2 triệu đồng/lượng giữa lúc giá vàng thế giới lao dốc xuống mức thấp nhất trong vòng 7 tuần qua.

Phân khúc xe sang điện: Volvo mở bán EX90 và ES90, 'đấu' BMW i5, Lexus ES 500e

(VNF) - Volvo ES90 được định vị ở phân khúc sedan thuần điện hạng sang, cạnh tranh trực tiếp với các đối thủ như BMW i5, Mercedes-Benz EQE/ EQS hay Lexus ES 500e. Trong khi đó, EX90 cạnh tranh với Mercedes EQE.

Lễ ký kết hợp tác toàn diện giữa Tập đoàn TTC và Liên danh NIG - Bsquare

(VNF) - Ngày 28/9, tại TP.HCM, Tập đoàn TTC và Liên danh NIG - Bsquare đã ký kết hợp tác toàn diện, đánh dấu bước tiến mới trong quan hệ giữa các bên.

Đề xuất đưa Quỹ bình ổn xăng dầu về Kho bạc Nhà nước

(VNF) - Bộ Công Thương đề xuất chuyển toàn bộ số dư Quỹ bình ổn giá xăng dầu từ các doanh nghiệp đầu mối về tài khoản riêng tại Kho bạc Nhà nước, đồng thời kiểm toán độc lập để xác định chính xác số dư trước khi xử lý.

Giá vàng hôm nay 28/9: Ngấm đòn lãi suất, vàng thế giới giảm sâu

(VNF) - Giá vàng trong nước tiếp tục chững lại trong phiên đầu tuần, bất chấp giá vàng thế giới liên tục "đi lùi".

MyTV chính thức sở hữu bản quyền FIFA ASEAN Cup 2026

(VNF) - MyTV chính thức sở hữu bản quyền phát sóng FIFA ASEAN Cup 2026, mang đến cho khán giả cơ hội theo dõi trực tiếp và trọn vẹn các trận đấu của giải, đặc biệt là hành trình của Đội tuyển Việt Nam.

Tự quyết giá xăng dầu: Doanh nghiệp nhỏ lo bị chèn ép

Khu du lịch biển 1.500 tỷ đồng ‘đắp chiếu’ gần 2 thập kỷ ở Đà Nẵng

(VNF) - Khu du lịch ven biển Hòn Ngọc Á Châu được kiến nghị áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ vướng mắc cho dự án tiếp tục triển khai.