Phân bón hữu cơ: 'Chìa khóa' khôi phục sức khỏe đất, nâng tầm nông sản Việt

Hội thảo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuyển dịch sang canh tác xanh, tuần hoàn và giảm phát thải, trong đó phân bón hữu cơ đóng vai trò trung tâm giúp cải thiện sức khỏe đất và nâng cao giá trị nông sản Việt Nam.

Phát triển phân bón hữu cơ không phải là một hoạt động mang tính ngắn hạn

Ông Nguyễn Xuân Hoà, Chủ tịch HĐQT, Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (PVFCCo/Phú Mỹ) cho biết: Sau nhiều năm canh tác thâm canh, tình trạng suy giảm chất lượng đất tại một số vùng sản xuất đang đặt ra nhu cầu cấp thiết về các giải pháp dinh dưỡng cân đối và bền vững hơn.

Trong bối cảnh đó, phân bón hữu cơ không chỉ đóng vai trò bổ sung chất hữu cơ và cải thiện đất, mà còn là một thành phần quan trọng trong quá trình chuyển đổi phương thức canh tác, nâng cao chất lượng nông sản và phát triển nền nông nghiệp sạch, bền vững.

Với Phú Mỹ, phát triển phân bón hữu cơ không phải là một hoạt động mang tính ngắn hạn. Nội dung này đã được xác định trong Chiến lược phát triển 5 năm của Tổng công ty được Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam phê duyệt. Đây là một hướng đi nhằm đa dạng hóa danh mục sản phẩm, từng bước hình thành hệ sinh thái giải pháp dinh dưỡng cây trồng và mở rộng không gian tăng trưởng mới.

Năm 2025, Phú Mỹ đã bước đầu đưa các sản phẩm hữu cơ ra thị trường với sản lượng tiêu thụ khoảng 3.000 tấn. Sang năm 2026, Phú Mỹ đặt mục tiêu mở rộng quy mô lên 30.000 tấn, đồng thời triển khai nhiều nguồn hàng từ Nhật Bản, Hàn Quốc và gia công trong nước. Năm 2027 dự kiến sẽ cung ứng khoảng 60.000 tấn và tăng lên 120.000 tấn vào năm 2028; 150.000 tấn vào năm 2029.

Phát triển thị trường phân bón hữu cơ là một quá trình dài hạn. Thói quen canh tác và sử dụng phân bón không thể thay đổi trong thời gian ngắn. Do vậy, để thực hiện được mục tiêu này, Hội thảo hôm nay là dịp để chúng ta cùng trao đổi về định hướng chính sách, nhu cầu thị trường và những giải pháp thiết thực nhằm thúc đẩy tiêu thụ phân bón hữu cơ.

Áp lực từ thực tiễn và xu thế chuyển đổi xanh

Phát biểu tại hội thảo, ông Dương Đức Huy, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) khẳng định: Những năm qua, ngành trồng trọt nước ta đã đạt được nhiều thành tựu lớn, đảm bảo an ninh lương thực quốc gia và thúc đẩy xuất khẩu. Tuy nhiên, việc sử dụng phân bón vô cơ trong thời gian dài ở nhiều vùng sản xuất đã làm giảm độ phì nhiêu của đất, suy thoái đất.

Trong bối cảnh đó, việc chuyển đổi sang nông nghiệp xanh, tuần hoàn và phát thải thấp không chỉ là xu thế mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Phân bón hữu cơ được xác định là "chìa khóa" cốt lõi để khôi phục sức khỏe của đất, giúp đất "thở sâu", nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón và tận dụng phụ phẩm nông nghiệp.

Chính phủ và Bộ Nông nghiệp & Môi trường đã ban hành nhiều khung chính sách về Chiến lược phát triển trồng trọt đến năm 2030, tầm nhìn 2050, trong đó nhấn mạnh đến nông nghiệp hữu cơ và sử dụng phân bón tiết kiệm, cân đối và hiệu quả.

Tính đến nay, Đề án phát triển sản xuất và sử dụng phân bón hữu cơ đã được 25/34 tỉnh, thành phố ban hành kế hoạch triển khai. Các địa phương đã tổ chức hơn 900 lớp tập huấn cho hơn 40.000 lượt nông dân, đồng thời xây dựng trên 40 mô hình sản xuất ứng dụng phân bón hữu cơ trên các cây trồng chủ lực.

Dù đã thu được những kết quả bước đầu, khoảng cách từ chính sách đến thực tiễn đồng ruộng vẫn cần tiếp tục thu hẹp. Do đó, việc Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí ( PVFCCo/Phú Mỹ) chủ động tổ chức Hội thảo “Định hướng phát triển phân bón hữu cơ - Từ chính sách đến chiến lược Phú Mỹ” mang ý nghĩa rất thiết thực.

Hiện nay, Phân bón Phú Mỹ là một trong những đơn vị nòng cốt của ngành phân bón Việt Nam với sản lượng urê đạt khoảng 870.000 tấn/năm (chiếm trên 32% tổng sản lượng cả nước); Nhà máy NPK công nghệ hóa học với công suất 230.000 tấn/năm.

Ông Dương Đức Huy, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật kỳ vọng Phú Mỹ sẽ không dừng lại ở việc bổ sung thêm dòng sản phẩm hữu cơ, mà sẽ tích hợp vào chiến lược tổng thể về quản lý dinh dưỡng cây trồng. Đặc biệt, việc phát triển phân bón hữu cơ không phải là sự thay thế cơ học phân bón vô cơ, mà là sự kết hợp cân đối, đúng loại, đúng nhu cầu cây trồng và phù hợp với từng vùng sinh thái.

Ở góc độ quản lý, ông Dương Đức Huy cam kết, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách; đảm bảo các quy định được thực thi công khai, minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các doanh nghiệp và nông dân phát triển phân bón hữu cơ.

Hội thảo khép lại với sự đồng thuận cao từ các nhà khoa học, các chuyên gia và doanh nghiệp, mở ra hướng đi triển vọng cho lĩnh vực phân bón hữu cơ, giúp ngành trồng trọt Việt Nam chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình phát triển xanh, giảm phát thải, tuần hoàn và bền vững.

Ông Dương Đức Huy, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật nhấn mạnh: Để phân bón hữu cơ đi sâu vào đời sống sản xuất và phát huy hiệu quả thực chất, chúng ta cần chú trọng thực hiện 5 trọng tâm:

1- Hướng dẫn canh tác cân đối: Tăng cường hướng dẫn nông dân sử dụng phân bón tiết kiệm, hiệu quả, đúng thời điểm và đúng nhu cầu, tránh lãng phí và ô nhiễm môi trường.

2- Nâng cao chất lượng sản phẩm: Đầu tư nghiên cứu các sản phẩm phân bón hữu cơ chất lượng cao, minh bạch về hàm lượng hữu cơ thực chất để tạo niềm tin cho người tiêu dùng.

3- Thúc đẩy liên kết 4 nhà: Tăng cường hợp tác giữa Cơ quan quản lý - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Nông dân nhằm nhân rộng các mô hình hiệu quả, góp phần thực hiện cam kết giảm phát thải ròng quốc gia.

4- Phát triển kinh tế tuần hoàn: Tận dụng tối đa nguồn nguyên liệu hữu cơ và phụ phẩm nông nghiệp tại chỗ để giải quyết vấn đề ô nhiễm và gia tăng giá trị chuỗi sản xuất.

5- Chuyển đổi từ "cung cấp sản phẩm" sang "cung cấp giải pháp": Khuyến khích các doanh nghiệp lớn như Phú Mỹ đồng hành lâu dài cùng nông dân thông qua các gói giải pháp dinh dưỡng toàn diện, gắn liền với quy trình canh tác thực tế.