Quảng Ngãi đối thoại tháo gỡ khó khăn cho HTX nông nghiệp

Chiều 30/9, Sở Nông nghiệp Môi trường tỉnh Quảng Ngãi tổ chức Hội nghị đối thoại giữa lãnh đạo Sở với các hợp tác xã (HTX) nông nghiệp khu vực phía Đông tỉnh.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ngãi, đến ngày 30/9/2026, toàn tỉnh có 742 HTX, trong đó HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp có 535 HTX, chiếm 72,1%. Trong số này, 471 HTX đang hoạt động, còn 64 HTX ngừng hoạt động, chờ giải thể.

Khu vực kinh tế tập thể, HTX nông nghiệp trên địa bàn Quảng Ngãi đang chuyển biến theo hướng đa dạng hóa dịch vụ, tăng liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Tuy nhiên, phần lớn HTX vẫn có quy mô nhỏ, vốn ít, năng lực quản trị hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu của nền nông nghiệp hàng hóa.

Cuối năm 2025, trong 458 HTX nông nghiệp được phân loại, chỉ 38 HTX được xếp loại tốt và 82 HTX loại khá. Trong khi đó, 292 HTX ở mức trung bình và 46 HTX yếu kém. Tỷ lệ HTX hoạt động hiệu quả, gồm loại tốt và khá, đạt 26,2% trong số HTX được phân loại.

Thông qua việc phân loại, đánh giá, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, một trong những điểm nghẽn lớn của các HTX Nông nghiệp trên địa bàn hiện nay là chất lượng đội ngũ quản lý. Toàn khu vực có khoảng 1.800 người làm công tác quản lý, điều hành và chuyên môn, nhưng tỷ lệ cán bộ có trình độ cao đẳng, đại học và trên đại học chỉ khoảng 22%.

Hiện nay, phần lớn vị trí chủ chốt của các HTX có độ tuổi trên 60. Phương thức điều hành ở nhiều HTX vẫn dựa chủ yếu vào kinh nghiệm, trong khi năng lực ứng dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ số, lập kế hoạch kinh doanh và tổ chức liên kết sản xuất còn hạn chế…

Tại buổi đối thoại, nhiều khó khăn trong quá trình hoạt động, vận hành được các HTX quan tâm và mong muốn được tháo gỡ. Một trong những nội dung được nhiều HTX nhắc đến là tăng mức cấp bù thủy lợi phí. Các HTX cho rằng, chi phí vận hành, duy tu, nạo vét kênh mương, vận hành trạm bơm và tiền điện ngày càng tạo áp lực trong quá trình cung cấp dịch vụ phục vụ sản xuất.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, thời gian qua tỉnh đã nhiều lần đề xuất phương án giá sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi theo hướng tăng 1,73 lần so với mức hiện hành. Tuy nhiên, giai đoạn 2017 - 2025, Bộ Tài chính quy định mức giá tối đa bằng mức thực hiện từ năm 2013 nên việc tăng mức hỗ trợ chưa thể thực hiện.

Đối với năm 2026 và những năm tiếp theo, Sở đang thẩm định phương án giá sản phẩm, dịch vụ công ích thủy lợi do các đơn vị khai thác công trình thủy lợi lập. Tỉnh cũng lựa chọn 4 tổ chức thủy lợi cơ sở đại diện các địa phương lập phương án giá, hướng đến tính đúng, tính đủ chi phí cung ứng dịch vụ.

Liên quan đến cơ sở hạ tầng thủy lợi, các HTX kiến nghị hỗ trợ bê tông hóa kênh mương, sửa chữa công trình thủy lợi, nước sinh hoạt xuống cấp. Với những công trình thuộc địa phương quản lý, Sở đề nghị UBND các xã, phường kiểm tra thực tế, chủ động bố trí nguồn lực đầu tư. Trường hợp vượt khả năng cân đối vốn, địa phương có thể đề xuất tỉnh xem xét hỗ trợ.

Đất đai cũng là một điểm nghẽn được nhiều HTX phản ánh. Các đơn vị kiến nghị được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giao đất, cho thuê đất để có cơ sở ổn định sản xuất. Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết thẩm quyền giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với tổ chức thuộc UBND tỉnh; các HTX cần chủ động rà soát hồ sơ pháp lý từng trường hợp để thực hiện thủ tục theo quy định.

Bên cạnh đó, nhiều HTX đề nghị có chính sách thu hút cán bộ trẻ có chuyên môn, hỗ trợ đầu tư máy móc, trang thiết bị, cơ sở hạ tầng và tận dụng các trụ sở dôi dư sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp làm nơi hoạt động, giới thiệu sản phẩm OCOP.

Ở khâu nâng cao năng lực, các HTX đề nghị tăng cường đào tạo, tập huấn về chuyển đổi số, quản trị và tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ với lãi suất thấp để đầu tư các trang thiết bị máy móc hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, gia tăng giá trị sản phẩm. Đồng thời, các đơn vị mong muốn được hỗ trợ tham gia hội chợ xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường và đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử…

Theo ông Nguyễn Quang Trung, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi, khu vực phía Đông tỉnh Quảng Ngãi có tiềm năng to lớn về phát triển nông nghiệp đồng bằng, kinh tế biển đảo và nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Trong bối cảnh đổi mới hiện nay, kinh tế tập thể và HTX giữ vai trò nền tảng, là hạt nhân của kinh tế nông thôn.

Do đó, Sở tổ chức hội nghị không chỉ phổ biến chính sách mà trọng tâm là lắng nghe, tháo gỡ thực chất từng “nút thắt”, khó khăn mà các HTX đang gặp phải. “Lãnh đạo Sở ghi nhận các phải ánh về đất đai, hạ tầng, vốn tín dụng, công nghệ và xúc tiến thương mại".

Bên cạnh những vướng mắc đã được giải đáp, hướng dẫn tháo gỡ thì với những vướng mắc vượt thẩm quyền, chúng tôi sẽ tổng hợp để tham mưu UBND tỉnh và kiến nghị Bộ, ngành trung ương tháo gỡ vĩ mô. Chúng tôi cam kết luôn đồng hành và chia sẻ cùng cơ sở; đồng thời mong muốn các HTX cũng chủ động đổi mới tư duy, nâng cao năng lực quản trị để tự lực vươn lên”, ông Trung nói.