Quy định SPS mới từ EU gia tăng áp lực cho xuất khẩu nông sản - Tạp chí Kinh tế

Thứ bảy 18/07/2026 07:42

e-ISSN 3093-3501

Những quy định mới về Vệ sinh Dịch tễ và Kiểm dịch Động thực vật (SPS) từ các thị trường lớn đang tạo sức ép đáng kể lên xuất khẩu nông sản Việt Nam, buộc doanh nghiệp chủ động thích ứng, kiểm soát chất lượng và cập nhật tiêu chuẩn quốc tế kịp thời để giữ vững thị phần xuất khẩu.

| Những quy định SPS mới từ các thị trường lớn đang tạo sức ép đáng kể lên xuất khẩu nông sản Việt Nam. |

Tổng hợp từ Văn phòng Thông báo và Điểm hỏi đáp quốc gia về Vệ sinh Dịch tễ và Kiểm dịch Động thực vật Việt Nam (Văn phòng SPS Việt Nam) cho thấy, từ ngày 1 đến 15/7/2026, các thành viên WTO đã đăng tải 51 thông báo SPS, gồm 24 dự thảo lấy ý kiến và 27 thông báo có hiệu lực.

Liên minh châu Âu cũng đăng 8 thông báo liên quan mức dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực vật, kiểm dịch thực vật, phụ gia thức ăn chăn nuôi và sản phẩm tạo ra bằng một số kỹ thuật gen mới, đồng thời dự kiến hạ nhiều mức dư lượng diazinon xuống giới hạn định lượng đối với hạnh nhân, nam việt quất, dứa, củ cải, hành tây, ớt chuông, ngô ngọt, cải thảo, su hào, nghệ cùng một số sản phẩm nguồn gốc động vật. Quy định dự kiến áp dụng sau 6 tháng kể từ ngày có hiệu lực.

Đồng thời, bổ sung một số sản phẩm hỗn hợp ổn định bảo quản có rủi ro thấp vào danh sách được miễn kiểm tra chính thức tại trạm kiểm soát biên giới. Các sản phẩm gồm một số sản phẩm ngũ cốc, khoai tây chiên, rau, quả và hạt đã qua chế biến hoặc bảo quản, nước xốt, gia vị và bánh kẹo thuộc các mã CN liên quan. Quy định đồng thời sửa đổi yêu cầu về chứng nhận tư nhân đối với các lô hàng sản phẩm hỗn hợp thuộc phạm vi điều chỉnh và có hiệu lực vào ngày thứ 20 kể từ ngày công bố trên Công báo Liên minh châu Âu.

Tương tự, tại Hoa Kỳ, Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA) tiếp nhận đề nghị hủy đăng ký hoặc chấm dứt một số mục đích sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, còn Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) xem xét cho phép sử dụng bức xạ ion hóa với liều không quá 30 kGy (kiloGray - đơn vị đo liều lượng bức xạ ion hóa hấp thụ) nhằm giảm tác nhân gây bệnh trong bột mì tăng cường vi chất chưa qua xử lý.

Hàn Quốc sửa đổi tiêu chuẩn thực phẩm, điều chỉnh mức dư lượng tối đa (MRL) đối với 106 hoạt chất và bổ sung yêu cầu với nguyên liệu, thực phẩm chế biến từ nuôi cấy tế bào. Trung Quốc và Nhật Bản cũng cập nhật quy định kiểm dịch theo hướng chặt chẽ hơn, trong khi Canada bổ sung các thông báo liên quan thức ăn chăn nuôi, thịt đỏ và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Diễn biến này cho thấy cạnh tranh trên thị trường quốc tế không còn chủ yếu dựa vào giá bán mà ngày càng phụ thuộc khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật.

Vì thế, việc theo dõi kịp thời những thay đổi về SPS là cần thiết và trở thành một phần trong chiến lược xuất khẩu nông sản Việt Nam, thay vì chỉ xử lý khi phát sinh cảnh báo.

Việc chủ động cập nhật quy định, điều chỉnh quy trình sản xuất, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, tăng cường truy xuất nguồn gốc và hoàn thiện hồ sơ xuất khẩu sẽ là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp giảm nguy cơ bị cảnh báo, trả hàng hoặc gián đoạn thương mại, đồng thời duy trì năng lực cạnh tranh và mở rộng thị phần tại các thị trường xuất khẩu chủ lực trong bối cảnh các rào cản kỹ thuật tiếp tục được siết chặt.

Để nâng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế, nông nghiệp Việt Nam cần chuyển từ tăng sản lượng sang gia tăng giá trị thông qua hoàn thiện chuỗi sản xuất, chế biến, logistics và đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu.

Sáu tháng đầu năm 2026, thương mại Việt Nam - Thái Lan tiếp tục tăng trưởng tích cực, phản ánh xu hướng liên kết chuỗi cung ứng ngày càng sâu rộng giữa hai nền kinh tế. Động lực này mở thêm dư địa hợp tác, song cũng đặt doanh nghiệp Việt Nam trước yêu cầu thích ứng nhanh với những tiêu chuẩn thị trường.

Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tiếp tục duy trì đà tăng trưởng trong nửa đầu năm 2026, song để chinh phục các thị trường cao cấp, doanh nghiệp Việt không thể chỉ dựa vào lợi thế thuế quan từ các FTA. Từ tiêu chuẩn xanh, chế biến sâu, minh bạch chuỗi cung ứng đến xây dựng thương hiệu và khai thác thương mại điện tử xuyên biên giới được xác định là những mắt xích quan trọng để nâng cao giá trị nông sản Việt trên thị trường quốc tế.

Các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt tiêu chuẩn chất lượng, do đó truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững, chế biến sâu đang trở thành chìa khóa để nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam.

Theo đánh giá của Thương vụ Việt Nam tại Canada, với lợi thế về chi phí sản xuất, sở hữu hệ thống doanh nghiệp ngày càng đáp ứng tốt các tiêu chuẩn chất lượng, quy tắc xuất xứ và yêu cầu phát triển bền vững, Việt Nam được dự báo sẽ sớm vượt Đức để trở thành đối tác cung cấp hàng hóa lớn thứ 5 của Canada.

Việc điều tra chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại đối với một số sản phẩm thép đang bước vào giai đoạn quyết định. Những lập luận trái chiều tại phiên tham vấn cho thấy yêu cầu bảo vệ ngành sản xuất trong nước cần được đặt trong bài toán rộng hơn, vừa bảo đảm hiệu lực của thuế chống bán phá giá, vừa duy trì hài hòa nguồn nguyên liệu và sức cạnh tranh các ngành công nghiệp hạ nguồn.

Nhận định này vừa được Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) đưa ra ngày 15/7 trong báo cáo Chỉ số niềm tin kinh doanh (BCI) quý II/2026. Trong đó, khẳng định sức hấp dẫn và khả năng chống chịu của Việt Nam trong bối cảnh đấu trường kinh doanh quốc tế còn nhiều chông gai.

Văn phòng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành và UBND tỉnh Lào Cai khẩn trương hoàn thiện Đề án thí điểm xây dựng mô hình mới về Khu hợp tác kinh tế qua biên giới tại cửa khẩu quốc tế đường bộ Lào Cai. Đề án hướng tới mục tiêu đưa kim ngạch xuất nhập khẩu qua khu vực đạt 12-15 tỷ USD vào năm 2030, đồng thời thí điểm nhiều cơ chế mới nhằm nâng cao hiệu quả thông quan và kết nối thương mại biên giới.

Không chỉ đặt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu bình quân 10-11%/năm trong giai đoạn 2026-2030, TP. Hồ Chí Minh còn hướng tới nâng tỷ trọng hàng công nghệ trung bình và cao lên khoảng 70%, đưa nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm trên 90% kim ngạch xuất khẩu.

Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Việt Nam - UAE mở ra dư địa hợp tác mới, tạo động lực thúc đẩy thương mại song phương phát triển bền vững. Cùng với lợi thế trung chuyển của UAE, doanh nghiệp Việt Nam đứng trước nhiều cơ hội mở rộng thị trường xuất khẩu.

Xuất khẩu gia vị của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2026 ghi nhận bức tranh nhiều gam màu đan xen với sự tăng mạnh của ớt, bạch đậu khấu - nhục đậu khấu và nhóm gừng, nghệ, trong khi hoa hồi vẫn chịu sức ép từ nhu cầu suy giảm tại thị trường truyền thống.

Giá cước vận chuyển container từ châu Á đi Bắc Mỹ và châu Âu tiếp tục duy trì ở mức cao trong đầu tháng 7/2026, gây thêm áp lực chi phí đối với doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản. Tuy nhiên, việc các hãng tàu bổ sung công suất và từng bước khôi phục hành trình qua kênh đào Suez đang mở ra kỳ vọng cước vận tải có thể hạ nhiệt trong những tháng cuối năm.

Xuất khẩu phân bón của Việt Nam tăng mạnh trong 6 tháng đầu năm 2026, phản ánh khả năng tận dụng cơ hội thị trường giữa biến động nguồn cung toàn cầu. Kết quả tích cực mở ra dư địa mở rộng thị trường xuất khẩu, song vẫn đòi hỏi doanh nghiệp cần chủ động ứng phó với rủi ro.

Mới qua 6 tháng đầu năm 2026 nhưng Việt Nam đã chi tới 115,2 tỷ USD nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc, theo số liệu thống kê mới được Cục Hải quan công bố.

Tại Hội nghị đối thoại do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh khu vực 2 tổ chức ngày 10/7, nhiều doanh nghiệp cho rằng, cần sớm tháo gỡ "khoảng trống tài chính" đối với các dự án nông nghiệp công nghệ cao, chế biến nông sản và xuất khẩu đang trong giai đoạn đầu phát triển.