Sầu riêng Đồng Tháp xây dựng chuỗi giá trị bền vững

Sầu riêng Đồng Tháp có diện tích hơn 25 nghìn ha, trong đó gần 16 nghìn ha đang cho trái. Với 407 mã số vùng trồng đã được cấp, Chi cục trưởng Chi cục trồng trọt và bảo vệ thực vật Đồng Tháp – Trần Thanh Tâm đánh giá thực tế: “Vùng trồng sản xuất nhỏ lẻ, trồng xen nhiều loại cây trồng, gây khó khăn trong công tác quản lý dịch hại, không áp dụng đồng nhất các quy trình kỹ thuật, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm khi xuất khẩu. Hiện nay câu chuyện giải quyết cadimi là một trong những khó khăn lớn nhất của người trồng sầu riêng Đồng Tháp”.

Tại hội thảo “Phát triển chuỗi giá trị sầu riêng bền vững và phát thải thấp tỉnh Đồng Tháp” do Trường Đại học Tiền Giang phối hợp Công ty cổ phần hệ sinh thái The VOS tổ chức, các chuyên gia nhận định: Sầu riêng đang trở thành một trong những ngành hàng trái cây có giá trị kinh tế cao của Việt Nam, trong đó Đồng Tháp có nhiều tiềm năng phát triển vùng với sản xuất tập trung, nâng cao chất lượng và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.

Tuy nhiên, cùng với cơ hội mở rộng thị trường và gia tăng xuất khẩu, ngành hàng sầu riêng cũng đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt về chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm, kiểm soát dư lượng hóa chất, truy xuất nguồn gốc và mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói. Những rào cản kỹ thuật và yêu cầu kiểm soát an toàn thực phẩm của các thị trường quốc tế đòi hỏi toàn chuỗi phải chuyển từ tư duy sản xuất theo sản lượng sang quản lý chất lượng, minh bạch và đáp ứng tiêu chuẩn thị trường.

Bên cạnh đó, xu hướng tiêu dùng xanh đang ngày càng phát triển trên phạm vi toàn cầu, khi người tiêu dùng quan tâm nhiều hơn đến sản phẩm an toàn, có nguồn gốc rõ ràng, thân thiện với môi trường và được sản xuất theo các tiêu chuẩn bền vững. Các thị trường quốc tế không chỉ yêu cầu sản phẩm đạt chất lượng mà còn ngày càng chú trọng đến dấu chân carbon, sử dụng tài nguyên hiệu quả, giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để ngành hàng sầu riêng Việt Nam nói chung và Đồng Tháp nói riêng nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng thương hiệu và chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh, phát thải thấp.

Sầu riêng Đồng Tháp được trồng nhiều nhất ở vùng Cai Lậy, nhưng khu vực này đang bị xâm nhập mặn do biến đổi khí hậu. Tiến sĩ Nguyễn Hồng Thủy cho rằng, nước ngọt để tưới sầu riêng Đồng Tháp cũng là một vấn đề cần giải pháp hữu hiệu. Việc chuyển đổi sang sản xuất bền vững cần nguồn lực đầu tư cho hệ thống tưới tiết kiệm, sử dụng năng lượng hiệu quả, cải thiện đất và dinh dưỡng, quản lý vật tư nông nghiệp, giảm phát thải, xây dựng cơ sở sơ chế - đóng gói đạt chuẩn và ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc.

Tiến sĩ Lê Hoàng Thế kiến nghị thử nghiệm công nghệ sinh học để cải tạo đất. Đó là mô hình nấm linh chi xử lý độc tố cadimi trực tiếp cho sầu riêng Đồng Tháp. Ngoài ra, việc kết nối giữa ngân hàng, tổ chức tín dụng, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông hộ để phát triển các sản phẩm tín dụng xanh, cơ chế tài chính phù hợp và các gói hỗ trợ đầu tư cho sản xuất phát thải thấp có ý nghĩa quan trọng trong quá trình chuyển đổi của ngành hàng sầu riêng Đồng Tháp.

Hội thảo “Phát triển chuỗi giá trị sầu riêng bền vững và phát thải thấp tỉnh Đồng Tháp” có 6 báo cáo chuyên đề nhận được sự quan tâm của các nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân. Nhiều ý kiến thảo luận cũng khẳng định, sầu riêng Đồng Tháp có nhiều cơ hội xây dựng được thương hiệu và trở thành vùng trồng sầu riêng chủ lực ở đồng bằng sông Cửu Long.