Sẽ có 12 ngày xả nước tăng cường phục vụ gieo cấy lúa đông xuân 2026

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, hiện tượng El Nino đang ở ngưỡng cường độ rất mạnh. Dự báo, trong giai đoạn tháng 10-12/2026, xác suất El Nino đạt cường độ rất mạnh lên tới 98%, tăng 5 điểm phần trăm so với dự báo cùng kỳ tháng trước.

Sang giai đoạn tháng 1-3/2027, El Nino nhiều khả năng tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh, dù xác suất có xu hướng giảm so với giai đoạn cuối năm 2026. Hiện tượng này có khả năng kéo dài đến những tháng đầu mùa hè năm 2027.

Các giải pháp tổng thể

Trước tình hình đó, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Trưởng phòng Quản lý vận hành và tưới tiêu, Cục Quản lý và xây dựng công trình thủy lợi nêu ra một số giải pháp chung.

Đầu tiên là tăng cường tổ chức theo dõi diễn biến và dự báo chuyên ngành về nguồn nước, chất lượng nước và xâm nhập mặn, kịp thời thông tin, cảnh báo cho các cơ quan liên quan, địa phương và người dân vùng ảnh hưởng để chủ động triển khai các giải pháp ứng phó phù hợp.

Bên cạnh đó, cần xây dựng kế hoạch sản xuất nông nghiệp, phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn vụ đông xuân năm 2026 - 2027 phù hợp với điều kiện nguồn nước, khả năng vận hành lấy nước của công trình thủy lợi, lịch thời vụ.

"Các địa phương phía Bắc cần rà soát, khoanh vùng các diện tích khó khăn về cấp nước tưới để có phương án cấp nguồn nước bổ sung hoặc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, hạn chế tối đa diện tích gieo sạ nhằm giảm áp lực nguồn nước tưới", ông Nguyễn Mạnh Hùng khuyến cáo.

Với công tác vận hành, cần thường xuyên kiểm kê nguồn nước trong công trình thủy lợi, thực hiện tiết kiệm nước ngay từ đầu mùa khô, có kế hoạch phân phối nước hợp lý từ đầu vụ sản xuất và điều chỉnh hợp lý khi nguồn nước bị thiếu hụt để bảo đảm cung cấp đầy đủ cho các nhu cầu thiết yếu và sản xuất nông nghiệp cho cả mùa khô năm 2027 - 2028.

Song song đó, phải tăng cường nạo vét hệ thống kênh mương, cửa lấy nước các trạm bơm, cống, thực hiện tốt công tác thủy lợi nội đồng để đảm bảo khả năng dẫn, tích trữ nước.

Đẩy nhanh tiến độ xây dựng, hoàn thiện các công trình lấy nước đang đầu tư để kịp đưa vào vận hành lấy nước phục vụ lấy nước ngay từ vụ đông xuân 2026 - 2027.

Giải pháp riêng cho từng vùng

Trước tình trạng El Nino được dự báo rất mạnh, ông Nguyễn Mạnh Hùng khuyến cáo các địa phương miền núi phía Bắc và Bắc Trung Bộ cần kiểm kê chặt chẽ nguồn nước trữ của từng công trình thủy lợi, tính toán cân đối khả năng cung cấp để xác định diện tích sản xuất nông nghiệp vụ hè thu 2027 phù hợp với khả năng nguồn nước, chỉ tổ chức sản xuất nông nghiệp khi nguồn nước bảo đảm cung cấp cả vụ; trường hợp xảy ra thiếu nước, ưu tiên cung cấp cho sinh hoạt và các nhu cầu thiết yếu khác.

Cụ thể là, chủ động phối hợp với các chủ hồ chứa thủy điện và các cơ quan liên quan xây dựng, thống nhất kế hoạch điều tiết nước cho vùng hạ du các hồ chứa thủy điện phục vụ sản xuất nông nghiệp vụ hè thu năm 2027, bảo đảm tiết kiệm nguồn nước, phù hợp khả năng lấy nước của công trình thủy lợi.

Cần tích nước hợp lý cho các hồ chứa, đảm bảo tích trữ được tối đa lượng nước theo năng lực công trình; chủ động phối hợp với các đơn vị quản lý hồ chứa thủy điện thống nhất kế hoạch điều tiết hồ chứa để bổ sung nước cho hạ du.

"Các khu vực nguồn nước chắc chắn không đủ phải dừng sản xuất, khu vực nguồn nước thiếu hụt phải chuyển đổi sang loại cây trồng cần ít nước tưới hơn", lãnh đạo Phòng Quản lý vận hành và tưới tiêu nhấn mạnh.

Đối với khu vực Trung du và đồng bằng Bắc Bộ, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi sẽ phối hợp với Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Công ty Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia xây dựng kế hoạch xả nước tăng cường từ các hồ chứa thủy điện Hòa Bình, Sơn La, Thác Bà và Tuyên Quang.

Dự kiến kế hoạch lấy nước gồm 2 đợt (một đợt trước và một đợt sau Tết Nguyên đán, tổng cộng 12 ngày), cụ thể như sau:

Đợt 1, từ 21-25/1/2027 (5 ngày), duy trì mực nước tại Trạm thủy văn Hà Nội trung bình khoảng 1,6 m, bảo đảm đẩy mặn để các địa phương vùng ảnh hưởng triều lấy nước thuận lợi.

Đợt 2, từ 16-22/2/2027 (7 ngày), duy trì mực nước tại Trạm thủy văn Hà Nội dự kiến đạt trung bình khoảng 1,7 - 1,8 m, tạo điều kiện cho các công trình lấy nước.

Để bảo đảm công tác tưới, tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp trong thời gian còn lại năm 2026 và vụ đông xuân 2026 - 2027, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi cũng đề nghị Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật hướng dẫn các địa phương bố trí thời vụ và diện tích xuống giống phù hợp với điều kiện nguồn nước, tránh xuống giống vượt quá khả năng cung cấp nước tưới, hạn chế tối đa diện tích gieo sạ nhằm giảm áp lực nguồn nước tưới.