Sức nóng thị trường sầu riêng: [Bài 3] Campuchia tăng tốc nhờ logistics

LTS:Loạt bài “Sức nóng thị trường sầu riêng” phác họa những chuyển động đáng chú ý của thị trường sầu riêng thế giới, từ nhu cầu khổng lồ của Trung Quốc, vị thế của Thái Lan, sự nổi lên của Campuchia đến những dư địa và yêu cầu đặt ra đối với sầu riêng Việt Nam trong giai đoạn mới.

Sản lượng xuất khẩu cao gần 40 lần

Theo Cambodianess, Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Campuchia cho biết, Campuchia đã xuất khẩu 5.738 tấn sầu riêng tươi sang Trung Quốc trong 7 tháng đầu năm 2026, cao gần 40 lần so với cùng kỳ năm ngoái.

Có được bước nhảy vọt này là quá trình tháo gỡ các điểm nghẽn từ vận chuyển, vùng nguyên liệu đến điều kiện xuất khẩu. Ngày 22/6/2026, tuyến vận tải nông sản xuyên biên giới mới qua Lào chính thức khai trương, giúp khẩu trái cây tươi của Campuchia tiếp cận thị trường nhanh hơn. Từ đây, sầu riêng Campuchia đến Trung Quốc chỉ trong khoảng một tuần thay vì gần 20 ngày.

Bên cạnh đó, vùng nguyên liệu cũng được mở rộng, số cơ sở đạt chuẩn xuất khẩu tăng lên. Số liệu từ Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Campuchia cho thấy, năm 2025, Campuchia có 16.193 ha sầu riêng, với năng lực sản xuất ước tính 135.546 tấn/năm. Các tỉnh trồng sầu riêng lớn nhất của Campuchia gồm Kampong Cham, Kampot, Pursat, Tboung Khmum, Battambang, Ratanakiri, Koh Kong, Stung Treng, Preah Vihear và Preah Sihanouk.

Hiện nước này có 112 trang trại sầu riêng được chứng nhận Thực hành nông nghiệp tốt (GAP), 4 doanh nghiệp chế biến xuất khẩu được phê duyệt và 20 cơ sở đóng gói.

Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã mở rộng danh sách các đơn vị của Campuchia được phép xuất khẩu, nâng tổng số lên 170 vườn sầu riêng và 38 cơ sở đóng gói.

Thêm lợi thế nhờ tuyến đường sắt mới

Trước đây, nông sản Campuchia chủ yếu được vận chuyển bằng đường bộ và đường biển, khiến thời gian đưa hàng sang Trung Quốc kéo dài và làm tăng chi phí logistics. Tuyến vận tải mới qua Lào tạo thêm một phương án kết nối hiệu quả: Hàng hóa như sầu riêng, chuối, xoài, nhãn, gạo và tinh bột sắn được vận chuyển bằng đường bộ sang Lào, sau đó chuyển sang tuyến đường sắt Trung Quốc - Lào để đi chặng cuối vào thị trường Trung Quốc.

Mô hình kết hợp đường bộ với đường sắt giúp rút ngắn khoảng 14 ngày. Với nhóm nông sản tươi, đặc biệt là sầu riêng, thời gian vận chuyển ngắn hơn đồng nghĩa sản phẩm giữ được độ tươi, giảm hao hụt và chi phí bảo quản, qua đó nâng sức cạnh tranh của nông sản Campuchia tại thị trường Trung Quốc.

Theo ông Khim Finan, Quốc vụ khanh kiêm người phát ngôn Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Campuchia, tuyến đường sắt mới đã thu hút sự quan tâm lớn hơn từ các nhà nhập khẩu Trung Quốc đối với nông sản Campuchia. Mặc dù mới hoạt động khoảng 1 tháng, tuyến đường sắt đã vận chuyển gần 10% tổng lượng sầu riêng tươi Campuchia xuất khẩu sang Trung Quốc trong 7 tháng.

Chỉ tính riêng ngày 25/7, Công ty Pechenda Fruit Production Co., Ltd. có trụ sở tại Battambang đã vận chuyển 3 container với hơn 50 tấn sầu riêng sang Trung Quốc qua tuyến đường sắt này.

Ông Khim Finan cho rằng, trường hợp của Pechenda là một ví dụ về những cơ hội mà hành lang logistics mới mang lại. Một nhà nhập khẩu Trung Quốc trước đây mua sầu riêng từ Thái Lan đã chuyển sang nhập hàng của Pechenda nhờ chất lượng sản phẩm, giá cả cạnh tranh và lợi thế vận chuyển nhanh hơn bằng đường sắt. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh đây chỉ là trường hợp của một doanh nghiệp cụ thể, không phải bằng chứng cho thấy đang diễn ra xu hướng rộng hơn về việc các nhà nhập khẩu Trung Quốc chuyển từ sầu riêng Thái Lan sang sầu riêng Campuchia.

Việc Campuchia đang tận dụng hạ tầng logistics khu vực để tiếp cận thị trường Trung Quốc mở ra một hướng đi mới. Thay vì chờ hoàn thiện toàn bộ hạ tầng logistics trong nước, một quốc gia có thể khai thác các tuyến vận tải khu vực để rút ngắn hành trình, giảm chi phí và mở rộng không gian xuất khẩu.

Năm 2025, Campuchia đã xuất khẩu gần 14.980 tấn sầu riêng sang 5 thị trường gồm Trung Quốc, Việt Nam, Thái Lan, Lào và Pháp.

Trung Quốc đã phê duyệt 17 nhóm sản phẩm nông nghiệp của Campuchia được phép xuất khẩu vào thị trường này, gồm gạo, sắn khô, ngô, chuối, xoài, nhãn, dừa, hồ tiêu, hạt điều, vừng, hạt chia, cao su, thủy sản khai thác tự nhiên, sản phẩm nuôi trồng thủy sản, cá, sầu riêng tươi và tổ yến ăn được.