Thặng dư thương mại nông, lâm, thủy sản ngày càng mở rộng

Trong khi cán cân thương mại hàng hóa của cả nước 9 tháng năm 2026 nhập siêu 19,42 tỷ USD, ngành nông nghiệp lại tạo ra khoản xuất siêu 16,9 tỷ USD. Đáng chú ý, đây không phải kết quả nhất thời khi mức thặng dư của ngành đã tăng liên tục trong 3 năm qua.

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), 9 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa cả nước đạt 888,02 tỷ USD, trong đó xuất khẩu 434,3 tỷ USD, tăng 24,5%, còn nhập khẩu 453,72 tỷ USD, tăng 36,7%. Cán cân thương mại hàng hóa vì thế nhập siêu 19,42 tỷ USD.

Trong bức tranh đó, nông, lâm, thủy sản (NLTS) đi theo chiều ngược lại. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), 9 tháng, xuất khẩu NLTS đạt 56,3 tỷ USD, tăng 7,8%, trong khi nhập khẩu đạt 39,4 tỷ USD, tăng 8%, đưa mức xuất siêu lên 16,9 tỷ USD, tăng 7,4%.

Nhìn lại cùng kỳ, khoản thặng dư này cũng đang mở rộng. 9 tháng năm 2024, NLTS xuất siêu 13,86 tỷ USD; cùng kỳ năm 2025 tăng lên 15,93 tỷ USD; và 9 tháng năm nay đạt 16,9 tỷ USD. Như vậy, chỉ trong hai năm, mức xuất siêu đã tăng thêm hơn 3 tỷ USD.

Ba năm liên tiếp mở rộng thặng dư

Phân tích cán cân thương mại NLTS 9 tháng năm 2026 cho thấy xuất khẩu NLTS đạt 56,3 tỷ USD, trong đó nông sản đạt 29,28 tỷ USD, thủy sản 9,17 tỷ USD và lâm sản gần 14,41 tỷ USD. Nhiều nhóm hàng tăng khá tốt, như thủy sản tăng 12,3%, lâm sản tăng 7,6%, sản phẩm chăn nuôi tăng 24,6%.

Ở chiều nhập khẩu, tổng giá trị 39,4 tỷ USD, tăng 8%. Trong đó, nhập khẩu nông sản tăng 11,3%, sản phẩm chăn nuôi tăng 21,4%, lâm sản tăng 17%.

Điều này cho thấy xuất siêu của NLTS không đến từ việc ngành giảm mạnh nhu cầu nhập khẩu. Nhiều nhóm hàng nhập khẩu phục vụ sản xuất vẫn tăng, trong khi một số nhóm đầu vào lại giảm.

Đáng chú ý, trong khoản xuất siêu 16,9 tỷ USD cũng có sự phân hóa. Lâm sản là ngành xuất siêu cao nhất 11,59 tỷ USD, tiếp đến là thủy sản xuất siêu 6,73 tỷ USD. Trong khi đó, xuất siêu của nhóm nông sản giảm 27,7%, còn 4,32 tỷ USD; Riêng sản phẩm chăn nuôi nhập siêu khoảng 3,43 tỷ USD, tăng 20,9%.

Theo các chuyên gia, đây là điểm đáng chú ý khi nhìn vào dư địa. Bởi nếu một ngành đã tạo ra khoản thặng dư lớn nhưng bên trong vẫn có những lĩnh vực nhập siêu, thì phần dư địa tiếp theo không nhất thiết chỉ nằm ở việc tăng thêm sản lượng xuất khẩu, mà còn có thể nằm ở việc thu hẹp những khoảng cách ngay trong nội ngành mà chăn nuôi là một ví dụ.

Dư địa nằm ở phần giá trị chưa được giữ lại

Phân tích các số liệu công bố cho thấy, một khoản xuất siêu lớn cũng chưa đồng nghĩa toàn bộ giá trị của chuỗi sản xuất đã được giữ lại trong nước.

Cà phê là một ví dụ. 9 tháng năm 2026, lượng cà phê xuất khẩu tăng 15,4%, nhưng kim ngạch lại giảm 7,3%, xuống 6,54 tỷ USD, do giá xuất khẩu bình quân giảm 19,7%. Gạo cũng giảm 10,9% về kim ngạch.

Những biến động này chịu ảnh hưởng rõ từ giá thế giới. Tuy nhiên, thức tế cho thấy giá trị thu về còn phụ thuộc vào khả năng chế biến, sản phẩm, thị trường và vị thế của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng.

Với ngành gỗ, ông Nguyễn Quốc Khanh, Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST), cho rằng lợi thế lớn của ngành hiện vẫn là năng lực sản xuất, trong khi khả năng tự thiết kế, phát triển sản phẩm và xây dựng thương hiệu riêng chưa tương xứng.

Với cà phê, ông Thái Như Hiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA) thừa nhận, sự liên kết giữa các doanh nghiệp còn hạn chế; chuỗi từ vùng nguyên liệu, chế biến, phân phối đến thương hiệu còn phân mảnh.

Những nhận định này cho thấy một khoảng trống khác phía sau con số xuất siêu: Năng lực sản xuất và năng lực tạo giá trị chưa phải lúc nào cũng đi cùng nhau.

Rau quả là một ví dụ khác. 9 tháng, xuất khẩu đạt 7,35 tỷ USD, tăng 19,9%. Tuy nhiên, thị trường Trung Quốc chiếm tới 24,4% tổng kim ngạch xuất khẩu NLTS chính của Việt Nam và riêng với rau quả, tỷ trọng xuất khẩu sang thị trường này ở mức khoảng 63%.

Sự tập trung thị trường có thể giúp duy trì quy mô xuất khẩu khi nhu cầu thuận lợi, nhưng đồng thời cũng đặt ra bài toán về đa dạng hóa thị trường và khả năng giữ thị phần khi tiêu chuẩn, chính sách thương mại hoặc sức mua thay đổi.

Tại cuộc làm việc mới đây với các hiệp hội, doanh nghiệp ngành NLTS, Thứ trưởng Bộ NN&MT Võ Văn Hưng cũng đã nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ "mở cửa thị trường" sang "mở được, vào được và giữ được thị trường", đồng thời đa dạng hóa thị trường và tháo gỡ các rào cản.

Theo nhìn nhận của các chuyên gia, dư địa của NLTS không chỉ nằm ở việc có thể xuất khẩu thêm bao nhiêu tỷ USD, mà còn ở việc mỗi đơn vị nguyên liệu có thể tạo ra bao nhiêu giá trị, doanh nghiệp Việt Nam kiểm soát được bao nhiêu khâu trong chuỗi và thị trường xuất khẩu có thể được mở rộng đến đâu.

Khoản xuất siêu 16,9 tỷ USD trong 9 tháng năm nay, nối tiếp mức 13,86 tỷ USD của năm 2024 và 15,93 tỷ USD của năm 2025, cho thấy NLTS đang duy trì một năng lực tạo thặng dư đáng kể. Nhưng chính cơ cấu của khoản thặng dư đó cũng cho thấy những khoảng cách còn hiện hữu: giữa các nhóm ngành, giữa xuất khẩu và nhập khẩu đầu vào, giữa năng lực sản xuất và khả năng làm chủ giá trị, giữa quy mô thị trường và mức độ đa dạng hóa.

Những khoảng cách ấy đang mở ra một cách nhìn khác về dư địa của nông nghiệp: Không chỉ là làm nhiều hơn để xuất khẩu nhiều hơn, mà còn là khả năng tạo và giữ lại nhiều giá trị hơn từ những gì ngành đã có.

Cùng chuyên mục

Thặng dư thương mại nông, lâm, thủy sản ngày càng mở rộng

Trong khi cán cân thương mại hàng hóa của cả nước 9 tháng năm 2026 nhập siêu 19,42 tỷ USD, ngành nông nghiệp lại tạo ra khoản xuất siêu 16,9 tỷ USD. Đáng chú ý, đây không phải kết quả nhất thời khi mức thặng dư của ngành đã tăng liên tục trong 3 năm qua.

Thị trường - 17/10/2026 08:53

Các 'ông lớn' ngoại mở rộng vị thế trên thị trường bán lẻ Việt Nam

Thị trường bán lẻ Việt Nam ngày càng hấp dẫn các tập đoàn ngoại. Với tiềm lực tài chính, kinh nghiệm vận hành và chiến lược mở rộng dài hạn, các doanh nghiệp này đang gia tăng hiện diện tại nhiều địa phương.

Thị trường - 17/10/2026 06:45

EVF được S&P Global Ratings và FiinRatings xếp hạng tín nhiệm với triển vọng Ổn định

Mới đây, Công ty Tài chính Tổng hợp Cổ phần Điện lực (EVF) ghi dấu ấn quan trọng khi được 2 tổ chức đánh giá tín nhiệm là S&P Global Ratings và FiinRatings công bố mức xếp hạng tín nhiệm.

Doanh nghiệp - 16/10/2026 16:20

VPBank SME và Casso mở lời giải cho bài toán 'doanh thu tăng, dòng tiền hụt' mùa Tết

Có đơn hàng chưa chắc đã có tiền, doanh thu tăng chưa đồng nghĩa dòng tiền dồi dào. Nghịch lý quen thuộc của doanh nghiệp trong mùa kinh doanh cuối năm được các chuyên gia phân tích tại tọa đàm "Khơi thông dòng tiền - Bứt tốc mùa Tết", đồng thời mở ra những hướng tiếp cận mới trong quản trị tài chính, số hóa vận hành và tiếp cận nguồn vốn ngân hàng.

Doanh nghiệp - 16/10/2026 16:19

Dragon Logistics: 30 năm 'Kết giá trị - Nối thành công'

Từ nền tảng hợp tác Việt Nam - Nhật Bản được gây dựng từ năm 1996, Dragon Logistics đã từng bước mở rộng từ các dịch vụ vận tải, kho bãi, xuất nhập khẩu sang cung cấp các giải pháp logistics tích hợp. Bước sang dấu mốc 30 năm, doanh nghiệp đang đứng trước một chặng phát triển mới, khi logistics ngày càng gắn chặt với năng lực chuỗi cung ứng, từ đầu tư cho đến, sản xuất, xuất nhập khẩu, phân phối và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Doanh nghiệp - 16/10/2026 16:18

Wuling mở rộng dải sản phẩm xe điện, hướng tới nhiều phân khúc khách hàng Việt

Việc đồng loạt giới thiệu các mẫu xe điện từ đô thị cỡ nhỏ đến MPV 7 chỗ cho thấy Wuling và TMT Group đang mở rộng danh mục sản phẩm tại Việt Nam. Cùng với chính sách giá và ưu đãi bán hàng, doanh nghiệp đặt trọng tâm vào phát triển hạ tầng sạc nhằm tăng tính thuận tiện cho người dùng.

Doanh nghiệp - 16/10/2026 16:17

Hoàn thành công trình sửa chữa, khắc phục điểm đen giao thông tại Cao Bằng

Ngày 6/10, công trình "Sửa chữa, bảo dưỡng khắc phục điểm đen trục đường thuộc lý trình Km00+300 – Km2+000, xã Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng" đã được bàn giao và đưa vào sử dụng, góp phần nâng cao điều kiện an toàn giao thông trên địa bàn.

Doanh nghiệp - 16/10/2026 12:05

VietinBank khẳng định năng lực chuyển đổi số sau ba năm triển khai X01

Được vinh danh là "Ngân hàng Chuyển đổi số tiêu biểu" tại Vietnam Outstanding Banking Awards 2026 và "Doanh nghiệp chuyển đổi số xuất sắc" tại Vietnam Digital Awards 2026, VietinBank ghi dấu hành trình ba năm chuyển đổi số toàn diện, từ nâng tầm trải nghiệm khách hàng đến làm chủ năng lực chuyển đổi trên toàn hệ thống.

Doanh nghiệp - 16/10/2026 12:04

Khai mở cơ hội kinh doanh giữa tâm điểm thương mại Đà Nẵng

Đà Nẵng đang mở rộng dư địa cho bán lẻ và dịch vụ khi lượng khách, sức mua và nhu cầu trải nghiệm tiếp tục tăng, trong khi nguồn cung mặt bằng thương mại chất lượng cao còn tương đối hạn chế.

Doanh nghiệp - 16/10/2026 12:04

BSR củng cố nội lực, mở rộng không gian tăng trưởng

Ngày 15/10/2026, tại TP.HCM, Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) tổ chức Hội thảo tiếp xúc nhà đầu tư, chia sẻ kết quả sản xuất kinh doanh 9 tháng đầu năm 2026, cập nhật tiến độ các dự án trọng điểm và trao đổi về định hướng phát triển trong giai đoạn tới. Tại hội thảo, BSR nhấn mạnh định hướng chủ động quản trị rủi ro, tối ưu hóa hoạt động sản xuất kinh doanh cốt lõi, đẩy mạnh đầu tư và từng bước mở rộng sang các lĩnh vực năng lượng xanh, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong dài hạn.

Doanh nghiệp - 16/10/2026 12:03

Nam A Bank mở rộng kênh huy động vốn đa phương với giao dịch 100 triệu USD

TP.HCM, ngày 15/10/2026 – Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank, HOSE: NAB) vừa chính thức ký kết Thư ủy nhiệm khoản vay hợp vốn quốc tế trị giá 100 triệu USD. Hoạt động này đánh dấu bước chuyển mình quan trọng từ mô hình huy động vốn song phương sang đa phương trên thị trường tài chính.

Doanh nghiệp - 16/10/2026 12:02

Hà Nội: Khởi công tòa nhà đầu tiên tại Khu đô thị Công viên công nghệ số FPT

Tập đoàn FPT tổ chức lễ khởi công tòa nhà Công nghệ số 1 thuộc dự án Khu đô thị Công viên công nghệ số FPT tại phường Phú Diễn và phường Tây Tựu, TP. Hà Nội.

Doanh nghiệp - 15/10/2026 20:12

Agribank Chi nhánh Hà Tĩnh kịp thời ngăn chặn vụ lừa đảo 1,5 tỷ đồng

Chiều ngày 12/10/2026, cán bộ Agribank Chi nhánh Lộc Hà Hà Tĩnh đã phối hợp với Công an xã Lộc Hà kịp thời phát hiện, ngăn chặn một vụ lừa đảo bằng thủ đoạn giả danh công an, bảo vệ an toàn số tiền 1,5 tỷ đồng của khách hàng.

Doanh nghiệp - 15/10/2026 20:10

Đại học Bách khoa Hà Nội và GELEXIMCO khánh thành Trung tâm Đổi mới sáng tạo liên ngành

Ngày 15/10, Tập đoàn GELEXIMCO và Đại học Bách khoa Hà Nội chính thức khánh thành Trung tâm Đổi mới sáng tạo liên ngành. Đánh dấu bước tiến mới trong quan hệ hợp tác chiến lược giữa hai đơn vị, đồng thời thúc đẩy mô hình phối hợp "3 nhà": Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp trong nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ.

Doanh nghiệp - 15/10/2026 20:09

Giải pháp AI xử lý hồ sơ của VNG được vinh danh tại VDA 2026

GreenNode IDP, giải pháp xử lý tài liệu thông minh thuộc hệ sinh thái VNG, được vinh danh tại Giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam 2026. Sản phẩm ứng dụng AI để phân loại, trích xuất và đối chiếu thông tin trong hồ sơ ngân hàng, bảo hiểm.

Doanh nghiệp - 15/10/2026 11:18

HDBank dành 2.000 tỷ đồng cho doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, lãi suất chỉ từ 7,8%/năm đến hết quý I/2027

HDBank triển khai chương trình “Tiếp sức vốn vay - Nâng tầm doanh nghiệp do Phụ nữ làm chủ” với hạn mức 2.000 tỷ đồng, lãi suất từ 7,8%/năm, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa bổ sung vốn lưu động phục vụ sản xuất kinh doanh.

Doanh nghiệp - 15/10/2026 11:16

Đọc nhiều

Đề xuất siết giao dịch bất động sản, người mua nhà được bảo vệ ra sao?

Ai đang hưởng lợi từ 'mỏ vàng' kinh tế bạc?

Giữ giá nhà, ai 'gánh' chi phí vốn?

'Bài toán' tái cấu trúc Eximbank của tân Chủ tịch Nguyễn Lê Quốc Anh

Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hà Tĩnh: 'Doanh nghiệp không chỉ cần được nghe, mà cần được trả lời và tháo gỡ'

Đáng đọc

Đáng đọc

Vai trò nhiệt điện than trong giai đoạn chuyển tiếp

Sự kiện - Update 1 month ago

Cơ cấu nguồn, bài toán cho tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững

Sự kiện - Update 4 day ago

Đừng để huyết mạch năng lượng làm nghẽn mạch tăng trưởng

Sự kiện - Update 1 month ago

Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết mới về FDI

Sự kiện - Update 4 month ago