Thời tiết dị thường trên cả nước

Lạnh dị thường giữa cao điểm El Nino

Siêu El Nino khiến mùa đông năm nay ấm hơn trung bình nhiều năm, nhưng đợt lạnh sâu hiện tại là một ngoại lệ mang tính dị thường. Sau tháng 10 nóng bất thường, những ngày đầu tháng 11, các tỉnh thành miền Bắc và miền Trung đón đợt lạnh diện rộng đầu tiên trong năm nay.

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia (NCHMF), miền Bắc chịu ảnh hưởng của một đợt không khí lạnh vào ngày 5.11, tiếp tục tăng cường từ ngày 8 và đạt cường độ mạnh nhất trong ngày 9 - 10.11. Không khí lạnh ảnh hưởng phía đông Bắc bộ sau đó mở rộng ra tây Bắc bộ, bắc và trung Trung bộ và một số nơi ở nam Trung bộ. Nhiệt độ tại Bắc bộ thấp nhất phổ biến 14 - 17 độ C, vùng núi có nơi dưới 12 độ C, riêng vùng núi cao có nơi dưới 11 độ C.

Th.S Lê Thị Xuân Lan, chuyên gia khí tượng thủy văn, cho biết đợt lạnh hiện tại do lưỡi áp cao lạnh lục địa xuất phát từ Siberia, gồm nhiều đợt liên tiếp nối đuôi nhau tạo cảm giác như một đợt lạnh mạnh kéo dài, gần như bao trùm cả châu Âu và ảnh hưởng đến phần lớn châu Á. Nhiều nước như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản cũng đón đợt lạnh sâu. "Thường một đợt lạnh như vậy chỉ xuất hiện vào giai đoạn chính đông, nhưng hiện tại mới chỉ cuối thu nên lạnh sâu diện rộng hiện tại khá sớm và dị thường. Do có nhiều đợt lạnh nhỏ liên tiếp nhau nên nền nhiệt cũng giảm sâu và chênh lệch nhiệt độ ngày đêm chỉ khoảng 3 - 5 độ C, so với thông thường 8 - 9 độ C. Điều này đồng nghĩa với lạnh kéo dài gần suốt cả ngày và chúng ta sẽ cảm nhận lạnh sâu hơn đáng kể so với nhiệt độ khí tượng", bà Lan nhận định.

Theo Th.S Lan, El Nino có cường độ rất mạnh, nên xu hướng chung nhiệt độ của mùa đông năm nay sẽ ấm hơn trung bình các năm. Tuy nhiên, chuyên gia này cũng lưu ý về sự bất thường thông qua những đợt lạnh sâu trên diện rộng với cường độ rất mạnh. Dù vậy, so với trung bình nhiều năm, các đợt lạnh sẽ ít hơn và không liên tục như những năm có La Nina. Vì thế, trong giai đoạn chính đông sắp tới có khả năng mỗi tháng sẽ chỉ có vài ba đợt lạnh, khả năng xuất hiện một vài đợt lạnh sâu gây rét đậm rét hại.

Đặt trong bối cảnh nhiệt độ cả nước tăng cao bất thường trong tháng 10 vừa qua, đợt lạnh hiện nay càng thêm dị thường. NCHMF phân tích nhiệt độ trung bình tháng 10.2026 trên phạm vi toàn quốc đạt 26,3 độ C, cao hơn trung bình nhiều năm đến 1,74 độ C. Đây là mức cao nhất trong chuỗi quan trắc kể từ năm 1961. Dự báo trong tháng 11, nhiệt độ trung bình trên cả nước tiếp tục có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm từ 1 - 2 độ C, riêng Nam bộ cao hơn khoảng 0,5 - 1 độ C.

Trong giai đoạn từ tháng 11.2026 - 1.2027, El Nino tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh với xác suất 96%. Nền nhiệt trung bình cả nước được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm trong khi không khí lạnh có xu hướng hoạt động yếu hơn. Tuy nhiên, rét đậm rét hại có khả năng xuất hiện muộn hơn quy luật khí hậu, số ngày rét đậm, rét hại tại Bắc bộ và bắc Trung bộ phổ biến thấp hơn bình thường.

Trong khi đó, tại các tỉnh miền Trung ảnh hưởng không khí lạnh gây ra đợt mưa rất to trên diện rộng. Đáng chú ý, lượng mưa trong 24 giờ tính đến sáng 10.11 nhiều nơi trên 200 mm. Đặc biệt, tại Hương Phú (TP.Huế) ghi nhận lượng mưa lớn nhất lên tới 567,6 mm; trạm Hoành Sơn (Hà Tĩnh) 249,4 mm; Hướng Sơn (Quảng Trị) 220,6 mm; thôn 10, xã Ea Mđoal (Đắk Lắk) 221,6 mm...

Nam bộ mưa kết thúc sớm, nắng nóng và khô hạn gia tăng

Nhìn lại năm ngoái khi có sự xuất hiện của La Nina, các đợt không khí lạnh ở phía bắc xuất hiện sớm và liên tục. Không khí lạnh khuếch tán sâu xuống phía nam nên TP.HCM và Nam bộ nói chung có nhiều ngày trong tháng 11 và 12 thời tiết dịu mát, một số ngày thậm chí se lạnh với mức nhiệt xuống thấp 19 - 20 độ C. Kèm theo đó là mưa trái mùa xuất hiện liên tục đến cuối năm, nhiều đợt mưa to đến rất to. Nhờ vậy, người dân Nam bộ bước qua mùa khô 2025 - 2026 một cách tương đối nhẹ nhàng. Vựa lúa ĐBSCL cũng như miền Đông và Tây nguyên không phải căng mình đối mặt hạn mặn gay gắt. Sự khác biệt còn thể hiện ở hướng gió. Nếu thời gian này năm ngoái, Nam bộ chịu ảnh hưởng của gió tây nam đến tây cấp 2 - 3, thì năm nay, gió đông bắc cấp 2 - 3 chi phối. Đây là dấu hiệu cho thấy hoàn lưu gió mùa đông bắc đã mở rộng ảnh hưởng xuống phía nam làm thay đổi hoàn lưu khí quyển, ảnh hưởng hoạt động mưa giông và phân bố lượng mưa trên khu vực Nam bộ.

Dự báo diễn biến xâm nhập mặn

Tháng 12.2026: Ranh mặn 4 g/l ở vùng cửa sông Cửu Long có thể vào sâu 30 - 40 km. Các công trình thủy lợi cách biển 35 - 45 km có thể bắt đầu gặp khó khăn khi lấy nước trong kỳ triều cường giữa đến cuối tháng.

**Tháng 1 - 2.2027: **Ranh mặn ở vùng cửa sông Cửu Long có thể vào sâu 50 - 65 km, cao hơn trung bình nhiều năm 4 - 8 km.

**Nửa đầu tháng 3.2027: **Ranh mặn có thể vào sâu 55 - 75 km, cao hơn trung bình nhiều năm 9 - 18 km.

**Nửa cuối tháng 3.2027: **Diễn biến phụ thuộc lượng nước từ thượng nguồn. Nếu dòng chảy tăng, xâm nhập mặn có thể giảm; ngược lại mặn có thể tiếp tục duy trì ở mức đầu tháng.

Tháng 3 - 4.2027: Ở 2 sông Vàm Cỏ, ranh mặn 4 g/l có thể vào sâu 110 -130 km.

Tháng 5.2027: Xâm nhập mặn có thể giảm dần nếu xuất hiện mưa sớm.

*(Nguồn: Viện Khoa học *thủy lợi miền Nam)

Năm nay, từ cuối tháng 10 và những ngày đầu tháng 11, mưa bắt đầu thưa dần trên địa bàn TP.HCM và khu vực Nam bộ. Thời tiết chủ đạo ngày nắng, oi nóng về trưa chiều, nhiệt độ cao nhất tại TP.HCM phổ biến 34 - 35 độ C, còn trên Nam bộ dao động từ 32 - 35 độ C, có nơi trên 35 độ C. Vì vậy, những trận mưa rào nhẹ cục bộ ở một số khu vực những ngày gần đây dường như càng làm nổi bật dự báo mùa mưa sẽ kết thúc trong khoảng giữa tháng 11, sớm hơn trung bình nhiều năm từ 10 - 15 ngày, có nơi thậm chí sớm hơn tới 20 ngày.

Siêu El Nino năm nay được cho là sẽ trở thành sự kiện El Nino mạnh nhất lịch sử (được ghi nhận từ năm 1950) và Nam bộ là khu vực sẽ chịu tác động mạnh. NCHMF khuyến nghị trong giai đoạn tháng 12.2026 - 1.2027, nhiệt độ trung bình ở Nam bộ và Tây nguyên cao hơn trung bình nhiều năm từ 1 - 2 độ C trong khi trên phạm vi cả nước cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 - 1,5 độ C. Lượng mưa có xu hướng giảm làm gia tăng tình trạng nắng nóng, khô hạn và xâm nhập mặn trên khu vực.

Viện Khoa học thủy lợi miền Nam dự báo do ảnh hưởng của El Nino cường độ rất mạnh nên xâm nhập mặn xuất hiện sớm từ tháng 12.2026. Cao điểm xâm nhập mặn ở các cửa sông Cửu Long vào tháng 2 - 3.2027. Mức độ ảnh hưởng tương đương, thậm chí cao hơn mùa khô 2015 - 2016, vốn là một trong những năm hạn mặn điển hình có tác động của El Nino mạnh.

Miền Trung oằn mình trong mưa lớn, biển động dữ dội

Chiều 10.11, Đài Khí tượng thủy văn Trung bộ phát cảnh báo thời tiết nguy hiểm từ Quảng Trị đến Quảng Ngãi. Do ảnh hưởng của không khí lạnh kết hợp nhiễu gió đông trên cao, khu vực này có mưa lớn diện rộng, biển động mạnh, tiềm ẩn nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và ngập lụt.

Trong ngày, Quảng Ngãi hứng nhiều đợt mưa lớn khiến nguy cơ lũ quét, sạt lở đất tại khu vực miền núi và ngập lụt vùng trũng thấp ở mức cao. Tại TP.Huế, mưa vừa, mưa to đến rất to, gió giật mạnh. Thời tiết bất lợi khiến một tàu hàng trọng tải hơn 23.000 tấn mắc cạn tại vịnh Chân Mây. Lúc gặp sự cố, tàu không chở hàng, lượng nhiên liệu mang theo gồm 211,81 tấn dầu FO và 51,82 tấn dầu DO, trên tàu có tổng cộng 20 thuyền viên. Thời tiết khu vực tàu mắc cạn tiếp tục xấu, Ban Chỉ huy quân sự xã Chân Mây - Lăng Cô cùng các lực lượng chức năng theo dõi diễn biến, sẽ xử lý sự cố khi thời tiết thuận lợi.

Ở TP.Đà Nẵng, mực nước các sông hiện dưới báo động 1, dự báo từ ngày 10 - 12.11 sẽ xuất hiện một đợt lũ, đỉnh lũ ở mức báo động 1 đến trên báo động 1. Gió mạnh khiến nhiều cây xanh ngã đổ trên địa bàn TP. Chính quyền phát cảnh báo nguy cơ sạt lở tại 48 xã, phường, yêu cầu người dân chủ động phòng tránh.

Tại Quảng Trị, mưa lớn kéo dài gây sạt lở, khiến nhiều bản làng miền núi bị cô lập. Lực lượng chức năng đã hỗ trợ tàu hàng Singapore xử lý sự cố đứt dây neo; giải cứu thành công 10 người mắc kẹt trong rừng do nước lũ dâng cao.

Cùng ngày, mưa lớn kéo dài khiến nhiều khu vực ở Khánh Hòa ngập cục bộ, cầu gỗ Diên Phú bị nước cuốn trôi... Mưa lớn tiếp tục được cảnh báo đến hết đêm 11.11. Nhiều nơi được cảnh báo nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất.

Chính quyền Gia Lai chủ động sơ tán dân và phong tỏa các điểm nguy hiểm, tránh nguy cơ sạt lở đất đá. Tại Đắk Lắk, mưa lớn gây ngập lụt cục bộ, chia cắt giao thông một số nơi, gây xói mòn đường sá và ngập nhiều diện tích hoa màu…

Thanh Niên