Thời tiết giao mùa thay đổi thất thường, người nuôi tôm không thể rời ao

Những ngày đầu tháng 5, thời tiết tại Hà Tĩnh chuyển sang giai đoạn nắng nóng đầu mùa xen kẽ nhiều trận mưa rào, dông lốc cục bộ vào chiều tối. Sự thay đổi nhanh giữa nắng và mưa khiến nhiệt độ nước ao, độ mặn, pH và lượng oxy hòa tan biến động mạnh. Đây là thời điểm các vùng nuôi tôm nước lợ phải tăng cường quản lý môi trường, bởi chỉ cần chủ quan vài ngày có thể ảnh hưởng đến tốc độ sinh trưởng và sức khỏe đàn tôm. Tại HTX Nuôi trồng thủy sản Hà Voọc (phường Trần Phú), không khí sản xuất những ngày này khá khẩn trương. Nhiều hộ nuôi duy trì kiểm tra ao từ sáng sớm, theo dõi hoạt động bắt mồi của tôm, vận hành quạt nước và xử lý môi trường theo diễn biến thời tiết. Ông Trần Đình Dung, thành viên HTX Hà Voọc đang thả nuôi 10 vạn con tôm thẻ chân trắng đã hơn 1 tháng tuổi cho biết, đây là giai đoạn tôm bắt đầu tăng trưởng nhanh, nhu cầu dinh dưỡng tăng lên nhưng cũng nhạy cảm với biến động môi trường. Theo ông Dung, thời tiết những ngày đầu hè năm nay có nhiều ngày nắng gắt vào buổi trưa, đến chiều tối lại xuất hiện mưa dông. Nếu không theo dõi sát, nước ao dễ thay đổi đột ngột khiến tôm giảm ăn hoặc nổi đầu. Vì vậy, gia đình duy trì đo pH vào sáng sớm và chiều tối, kiểm tra độ trong của nước và quan sát tôm trên sàng ăn để điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp. “Ngày nắng kéo dài thì tăng thời gian chạy quạt nước để bổ sung oxy, hạn chế nước bị phân tầng. Sau mưa phải kiểm tra lại môi trường nước ao nuôi, nếu pH giảm thì sử dụng nước vôi tạt đều quanh ao và cần điều chỉnh từ từ. Quan trọng nhất là không để tôm bị sốc”, ông Dung nói. Cũng tại HTX Hà Voọc, ông Nguyễn Huy Tuấn đang nuôi 20 vạn con tôm, hiện đã gần 2 tháng tuổi. Với mật độ nuôi tương đối cao, việc quản lý thức ăn và chất lượng nước được gia đình thực hiện chặt chẽ từng ngày. Ông Tuấn cho biết, trong điều kiện thời tiết thất thường, tôm thường bắt mồi không ổn định. Nếu cho ăn theo thói quen, thức ăn dư thừa sẽ lắng xuống đáy ao, phát sinh khí độc và tạo áp lực cho môi trường nuôi. Vì vậy, gia đình căn cứ sức ăn thực tế trên sàng để điều chỉnh khẩu phần từng cữ. Những ngày trời âm u hoặc mưa kéo dài, lượng thức ăn được giảm từ 20 - 30%. Song song đó, ao nuôi được bổ sung men vi sinh định kỳ để phân hủy chất hữu cơ, hạn chế phát sinh khí độc đáy ao. Hệ thống quạt nước vận hành nhiều hơn vào ban đêm và rạng sáng, thời điểm oxy hòa tan thường xuống thấp. “Nuôi tôm thời điểm này không thể rời ao lâu. Chỉ cần mưa lớn ban đêm mà không xử lý kịp thời, sáng hôm sau tôm đã có thể giảm ăn hoặc nổi đầu”, ông Tuấn chia sẻ. Tại xã Thiên Cầm - vùng nuôi tôm trọng điểm ven biển, người dân cũng đang bước vào giai đoạn chăm sóc cao điểm. Ông Hoàng Kim Dũng hiện nuôi hai lứa tôm với tổng số 45 vạn con, trong đó 35 vạn con đã gần 3 tháng tuổi và 10 vạn con mới thả hơn 1 tháng. Theo ông Dũng, mỗi giai đoạn sinh trưởng cần cách quản lý khác nhau. Với ao nuôi tôm gần 3 tháng tuổi, gia đình tập trung kiểm soát tăng trọng, theo dõi sức khỏe đường ruột, độ cứng vỏ và điều chỉnh thức ăn theo trọng lượng thực tế. Với ao mới thả, mục tiêu quan trọng là giữ các chỉ số môi trường ổn định để tôm nuôi thích nghi tốt. Những ngày nắng nóng, gia đình chủ động cấp thêm nước vào thời điểm phù hợp, giữ mực nước ao ổn định để giảm nhiệt. Khi có mưa lớn, các cống thoát nước được mở linh hoạt để tránh biến động đột ngột lớp nước mặt. Hệ thống điện, máy quạt và máy phát dự phòng luôn được kiểm tra để sẵn sàng vận hành khi cần thiết. “Tôm rất nhạy với thay đổi thời tiết. Nếu nắng nóng nhiều ngày rồi gặp mưa lớn, môi trường biến động nhanh phải có người trực ao để xử lý ngay”, ông Dũng cho biết. Trong khi đó, hộ ông Trần Bá Diện đang bước vào giai đoạn cuối vụ nuôi. Gia đình hiện có 70 vạn con tôm nuôi theo quy trình 3 giai đoạn, dự kiến khoảng 1 tháng nữa sẽ thu hoạch. Theo ông Diện, mô hình nuôi 3 giai đoạn tôm giống được ương trong ao nhỏ ở giai đoạn đầu, sau đó chuyển dần sang ao lớn khi sức khỏe ổn định. Cách làm này giúp nâng tỷ lệ sống, giảm rủi ro đầu vụ và thuận lợi trong quản lý dịch bệnh. Tuy nhiên, giai đoạn chuẩn bị thu hoạch vẫn cần theo dõi sát vì thời tiết cực đoan có thể khiến tôm mềm vỏ, giảm tăng trọng hoặc hao hụt. Hiện gia đình đang duy trì kiểm tra chất lượng nước hằng ngày, bổ sung khoáng chất và vitamin vào thức ăn để giúp tôm cứng vỏ, đạt cỡ đồng đều trước khi xuất bán. Ông Hoàng Văn Tùng, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Thiên Cầm cho biết, toàn xã hiện có 56ha nuôi tôm nước lợ. Phần lớn diện tích đang ở giai đoạn giữa vụ, một số ao nuôi chuẩn bị thu hoạch. Nhờ người dân cải tạo ao kỹ trước khi thả giống và tuân thủ lịch thời vụ nên bước đầu tôm sinh trưởng khá ổn định. Tuy nhiên từ nay đến giữa mùa hè, nắng nóng xen mưa dông còn tiếp diễn, nguy cơ phát sinh dịch bệnh trên tôm vẫn cao. Địa phương đang phối hợp với ngành chuyên môn tăng cường hướng dẫn người dân theo dõi môi trường nước, lấy mẫu kiểm tra khi cần thiết và xử lý kịp thời nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường. Vụ xuân hè 2026, toàn tỉnh Hà Tĩnh thả nuôi hơn 2.200ha tôm, ngành chuyên môn khuyến cáo, trong điều kiện thời tiết thất thường, người nuôi cần đo và kiểm soát các chỉ số pH, kiềm, oxy hòa tan và nhiệt độ nước hằng ngày, không tăng thức ăn đột ngột, định kỳ sử dụng chế phẩm sinh học để cải thiện môi trường ao nuôi. Đối với ao nuôi mật độ cao, cần chuẩn bị nguồn điện dự phòng để vận hành quạt nước, nhất là vào ban đêm. Sau mưa lớn phải kiểm tra ngay độ mặn, pH để có giải pháp điều chỉnh phù hợp. Nếu phát hiện tôm giảm ăn, bơi lờ đờ, nổi đầu hoặc chết rải rác, cần báo sớm cho các cơ quan chuyên môn, cán bộ kỹ thuật để xác định nguyên nhân và có hướng dẫn xử lý kịp thời.