Triển khai các bài toán lớn của ngành nông nghiệp ngay từ quý I/2027

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 574/TB-VPCP ngày 6/11/2026 về kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tại Hội nghị “Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp”.

Thông báo xác định những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực trực tiếp, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản Việt.

Chuyển từ nghiên cứu sang giải quyết bài toán sản xuất

Ngày 27/10 và ngày 2/11/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đã tham dự Hội nghị “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp” khu vực phía Bắc (tại Hà Nội) và khu vực phía Nam (tại Cần Thơ). Sự kiện do Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Công an (cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo 57 trung ương) chủ trì tổ chức.

Từ các thách thức được chỉ ra tại Hội nghị, Phó Thủ tướng yêu cầu thay đổi cách tiếp cận trong phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Các nhiệm vụ nghiên cứu phải xuất phát từ nhu cầu tăng trưởng và thực tiễn sản xuất, kinh doanh; doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất là trung tâm ứng dụng.

Hiệu quả (kinh tế - xã hội - môi trường), năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng phải trở thành thước đo đối với từng nhiệm vụ. Kết quả nghiên cứu cần có địa chỉ ứng dụng cụ thể, gắn với thị trường, có khả năng thương mại hóa và nhân rộng, tránh đầu tư dàn trải hoặc triển khai hình thức.

Đáng chú ý, mục tiêu ứng dụng khoa học, công nghệ không dừng ở tăng năng suất mà còn phải góp phần giảm chi phí sản xuất, giảm phát thải, nâng cao giá trị nông sản và cải thiện thu nhập cho người dân.

Xác định bài toán lớn, đặt hàng nghiên cứu từ nhu cầu thực tế

Theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát, đánh giá đầy đủ các điều kiện hoàn thiện danh mục các bài toán lớn, cấp thiết, ưu tiên, hoàn thành trước ngày 15/12/2026. Những nhiệm vụ đủ điều kiện sẽ được tổ chức triển khai trong quý I/2027.

Ở cấp địa phương, mỗi tỉnh, thành phố phải xác định từ 3-5 bài toán ưu tiên dựa trên tiềm năng và thế mạnh. Các bài toán cần thể hiện rõ mô hình liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ, gắn với xây dựng thương hiệu bền vững và khả năng tổ chức thực hiện. Đây được xem là hướng tiếp cận quan trọng để tránh tình trạng địa phương đầu tư nghiên cứu, ứng dụng công nghệ theo phong trào, thiếu trọng tâm và không tạo được sản phẩm có giá trị trên thị trường.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm điều phối, kết nối nhu cầu của ngành hàng, địa phương, doanh nghiệp; xây dựng cơ chế liên kết thực chất giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp theo chuỗi giá trị; tổ chức thực hiện hiệu quả các chương trình ưu tiên và các chuỗi sản phẩm mô hình điểm.

Bộ cũng chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành tổng hợp, xử lý kiến nghị tại Hội nghị; trước ngày 15/12/2026 báo cáo các vướng mắc về thể chế, tiêu chuẩn, dữ liệu, tài chính, sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ để các cơ quan liên quan xem xét, tháo gỡ. Đồng thời, chuẩn bị Hội nghị toàn quốc về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là hoàn thiện cơ chế đặt hàng nghiên cứu khoa học, công nghệ trong nông nghiệp gắn với thử nghiệm, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Bộ phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ hoàn thiện các quy định về sở hữu trí tuệ, định mức kinh tế - kỹ thuật và cơ chế huy động nguồn lực xã hội cho nghiên cứu, phấn đấu tối thiểu 30% số đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu xuất phát từ nhu cầu thực tiễn.

Liên thông dữ liệu, truy xuất nguồn gốc toàn trình

Về chuyển đổi số, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và các địa phương hoàn thiện, tổ chức vận hành Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản. Trọng tâm là chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu, xác định bộ dữ liệu tối thiểu theo từng nhóm sản phẩm, đồng thời xây dựng quy trình cập nhật, yêu cầu kỹ thuật kết nối và cơ chế xác thực thông tin.

Các dữ liệu cần được đồng bộ bao gồm thông tin định danh chủ thể sản xuất, hộ nông dân trồng trọt, chăn nuôi, đánh bắt; vùng nguyên liệu, cơ sở sản xuất, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói. Dữ liệu kiểm nghiệm, kiểm dịch và chứng nhận chất lượng cũng phải được kết nối với từng lô hàng, bảo đảm khả năng truy xuất xuyên suốt chuỗi sản xuất, chế biến và thương mại.

Bộ Công an phối hợp chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu chuyên ngành, ưu tiên dữ liệu định danh chủ thể và dữ liệu lưu thông hàng hóa. Bộ Công Thương hướng dẫn các chủ thể kinh doanh tham gia chuỗi cập nhật thông tin, đồng thời kết nối với nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối và các kênh thương mại điện tử.

Đối với các địa phương, nhiệm vụ trước mắt là hoàn thiện cơ sở dữ liệu, trước hết là dữ liệu đất đai; phối hợp chuẩn hóa thông tin về chủ thể sản xuất, vùng nguyên liệu, cơ sở đóng gói, kiểm dịch, kiểm nghiệm và chứng nhận chất lượng.

Đặc biệt, truy xuất nguồn gốc không đơn thuần là gắn mã nhận diện lên sản phẩm mà phải trở thành công cụ quản lý xuyên suốt, bảo đảm thông tin giữa các công đoạn có thể đối chiếu, xác thực. Đây cũng là điều kiện để nông sản đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường xuất khẩu về chất lượng, kiểm dịch, dư lượng và tiêu chuẩn các-bon.

Gắn công nghệ với thị trường và chuỗi giá trị

Một nhóm giải pháp khác được nhấn mạnh là tăng cường kết nối giữa nghiên cứu, sản xuất và tiêu thụ, bảo đảm công nghệ được ứng dụng phải tạo ra giá trị kinh tế cụ thể. Bộ Công Thương được giao hướng dẫn kết nối doanh nghiệp, hợp tác xã với nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối và các kênh thương mại điện tử; thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm hình thành từ kết quả nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ. Đồng thời, rà soát, đề xuất giải pháp tháo gỡ những điểm nghẽn về logistics, bảo quản và phân phối nông sản.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm nghiên cứu, đề xuất mô hình phát triển Sàn giao dịch nông sản quốc gia theo nhiệm vụ Chính phủ giao tại Nghị quyết số 162/NQ-CP ngày 7/6/2025, hoàn thành trong năm 2026. Cùng với đó, tiếp tục phối hợp vận hành hiệu quả Sàn giao dịch carbon trong nước theo quy định tại Nghị định số 29/2026/NĐ-CP.

Về nguồn lực, Bộ Tài chính phối hợp rà soát, tháo gỡ vướng mắc về cơ chế tài chính, quản lý tài sản hình thành từ nhiệm vụ khoa học, công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu; tham mưu bố trí, huy động nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ theo quy định.

Đối với các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và hợp tác xã, Phó Thủ tướng yêu cầu trước ngày 15/12/2026 đăng ký, đề xuất với Bộ Nông nghiệp và Môi trường các giải pháp công nghệ nhằm giải quyết những bài toán thực tiễn của từng chuỗi ngành hàng. Các đơn vị cần chủ động xác định nhu cầu công nghệ, năng lực đầu tư, khả năng tiếp nhận và sản xuất, tiêu thụ sản phẩm.

Để bảo đảm các nhiệm vụ đi vào thực chất, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao xây dựng cơ chế theo dõi, định kỳ kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện tại các bộ, ngành và địa phương, kịp thời báo cáo Thủ tướng Chính phủ những khó khăn, vướng mắc cần tháo gỡ.

Yêu cầu đặt ra là khắc phục tình trạng chậm triển khai, đầu tư dàn trải, nhiệm vụ không xác định được sản phẩm đầu ra hoặc thiếu địa chỉ ứng dụng. Qua đó, từng bước hình thành hệ sinh thái nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng công nghệ gắn với nhu cầu thị trường, đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực tăng trưởng thực chất của ngành nông nghiệp.