Từ 1 triệu hecta, ĐBSCL hướng tới 1,6 triệu hecta lúa phát thải thấp

Sau gần 3 năm triển khai Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), hơn 400.000 hecta lúa đã áp dụng một phần hoặc toàn bộ quy trình canh tác phát thải thấp.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang định hướng mở rộng mô hình này ra toàn bộ diện tích lúa chuyên canh của vùng, khoảng 1,6-1,7 triệu hecta, nhằm nâng cao giá trị hạt gạo và phát triển ngành hàng lúa gạo bền vững. Thông tin trên được nêu ra tại hội nghị Ngày Lương thực thế giới năm 2026, tổ chức ngày 15/10, tại TPHCM.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hương, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đến nay, diện tích áp dụng đầy đủ quy trình canh tác bền vững, phát thải thấp trong khuôn khổ đề án đạt hơn 60.000ha, với hơn 300 mô hình được triển khai tại các địa phương trong vùng.

Hầu hết các địa phương đã thành lập ban chỉ đạo, xây dựng kế hoạch hành động; các bộ, ngành liên quan cũng phân công nhiệm vụ cụ thể để phối hợp triển khai đề án.

Qua thực tiễn sản xuất, các mô hình bước đầu cho thấy hiệu quả trong giảm chi phí đầu vào, từ lượng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đến nước tưới. Đây là cơ sở quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi phương thức sản xuất lúa theo hướng tiết kiệm tài nguyên, giảm tác động đến môi trường, nâng cao hiệu quả kinh tế và thu nhập cho nông dân.

“Tôi tương đối tự tin khi cho rằng Việt Nam là một trong những quốc gia tiên phong trong việc xây dựng thương hiệu lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp. Đây không chỉ là hướng đi thể hiện trách nhiệm đối với môi trường và các thế hệ tương lai, mà còn khẳng định tính minh bạch trong quá trình sản xuất. Việc số hóa quy trình, tuân thủ các tiêu chuẩn canh tác và giảm vật tư đầu vào sẽ góp phần bảo đảm chất lượng, nâng cao giá trị sản phẩm và tăng khả năng cạnh tranh của gạo Việt Nam”, bà Nguyễn Thị Thu Hương, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật nói.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hương, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, một kết quả đáng chú ý là việc xây dựng thương hiệu “Gạo Việt xanh phát thải thấp”. Những lô gạo đầu tiên mang thương hiệu này đã được xuất khẩu, mở ra hướng tiếp cận thị trường quốc tế bằng các sản phẩm có chất lượng cao, quy trình sản xuất minh bạch và trách nhiệm với môi trường.

Bà Nguyễn Thị Thu Hương cho biết, đề án nhận được sự quan tâm, đồng hành của nhiều tổ chức quốc tế, tạo điều kiện hình thành mạng lưới hợp tác thúc đẩy sản xuất phát thải thấp. Thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt, điều phối các hoạt động triển khai đề án, đồng thời phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và đối tác phát triển để huy động nguồn lực.

Đáng chú ý, định hướng của đề án không chỉ dừng ở mục tiêu 1 triệu héc-ta mà hướng đến mở rộng quy trình canh tác chất lượng cao, phát thải thấp trên toàn bộ diện tích lúa chuyên canh của ĐBSCL, ước khoảng 1,6-1,7 triệu hecta.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đang trình Chính phủ văn bản sửa đổi quyết định ban hành đề án, đồng thời định hướng các chương trình đầu tư, nhất là đầu tư hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp bền vững tại vùng.

Việc mở rộng mô hình được kỳ vọng góp phần xây dựng thương hiệu lúa gạo riêng cho ĐBSCL và Việt Nam, dựa trên các tiêu chí chất lượng cao, phát thải thấp và phát triển bền vững.