Từ hỗ trợ cây giống đến nguồn thu từ kén tằm

Ở xóm Lũng Súng, xã Ca Thành, tỉnh Cao Bằng, cây dâu tằm đang mở ra hướng sản xuất mới cho một số hộ dân. Từ những diện tích trồng dâu ban đầu, người dân từng bước làm quen với kỹ thuật chăm sóc cây, tổ chức nuôi tằm và thu hoạch kén. Mô hình mang đến cơ hội đa dạng hóa sinh kế, giúp các hộ nghèo, cận nghèo khai thác hiệu quả hơn diện tích đất sản xuất hiện có.

Triển khai trong năm 2025, mô hình hỗ trợ phát triển sản xuất trồng dâu tằm tại Lũng Súng có 20 hộ tham gia, gồm 4 hộ nghèo, 10 hộ cận nghèo và 6 hộ mới thoát nghèo trong vòng 36 tháng. Các hộ được hỗ trợ 436.800 cây dâu giống, hơn 6,3 tấn phân supe lân, hơn 3,1 tấn phân đạm urê, 10,4 tấn phân hữu cơ vi sinh và 2,6 tấn phân kali. Cùng với vật tư sản xuất, người dân được tập huấn kỹ thuật trồng và chăm sóc cây dâu.

Với những hộ còn hạn chế về vốn và kinh nghiệm sản xuất, nguồn hỗ trợ giúp giảm chi phí đầu vào, tạo điều kiện tiếp cận hướng sản xuất mới. Tuy nhiên, cây giống mới chỉ là bước khởi đầu. Để có thu nhập, người dân phải chăm sóc vườn dâu, bảo đảm nguồn lá và nắm vững kỹ thuật nuôi tằm ở từng giai đoạn sinh trưởng.

Gia đình chị Triệu Mùi Pham ở xóm Lũng Súng là một trong những hộ tham gia mô hình. Trên diện tích khoảng 0,5 ha, gia đình chị từng bước phát triển vườn dâu làm nguồn thức ăn cho tằm.

Mỗi lứa, sản lượng kén bình quân đạt khoảng 100-115 kg. Giá bán dao động từ 180.000-220.000 đồng/kg, tùy thời điểm. Theo ước tính, doanh thu từ nuôi tằm của gia đình chị đến nay đạt khoảng 115 triệu đồng. Đây là nguồn thu đáng kể từ mô hình sản xuất mới. Tuy nhiên, để xác định hiệu quả kinh tế thực tế, cần tính đến chi phí vật tư, đầu tư và công lao động trong quá trình trồng dâu, nuôi tằm.

Điều đáng chú ý là từ chỗ trồng dâu, gia đình chị Pham đã từng bước chuyển sang nuôi tằm, tạo ra sản phẩm có giá trị thương mại. Quá trình này đòi hỏi sự kiên trì, bởi người nuôi phải chủ động nguồn lá dâu, theo dõi quá trình sinh trưởng của tằm và bảo đảm điều kiện chăm sóc phù hợp. Kết quả qua những lứa nuôi đầu tiên cũng tạo thêm động lực để gia đình tích lũy kinh nghiệm, duy trì sản xuất.

Nếu trường hợp chị Pham cho thấy khả năng tạo nguồn thu từ kén tằm, câu chuyện của anh Triệu Chiều Chòi lại phản ánh ý nghĩa của mô hình. Trước đây, gia đình anh chủ yếu trồng ngô, khoai, nguồn thu phụ thuộc vào mùa vụ và điều kiện sản xuất. Sau khi được hỗ trợ tham gia mô hình trồng dâu, nuôi tằm, gia đình có thêm lựa chọn để phát triển kinh tế.

Theo chia sẻ của anh Chòi nguồn thu từ mô hình giúp gia đình có thêm điều kiện trang trải sinh hoạt, mua sắm những vật dụng cần thiết và chăm lo việc học hành của con. Với những hộ nghèo, sự thay đổi không nhất thiết bắt đầu từ một khoản thu lớn, mà có thể từ việc từng bước có thêm nguồn tiền, giảm bớt khó khăn trong chi tiêu và chủ động hơn trước những nhu cầu thường ngày.

Trao đổi về mô hình, ông Hà Hữu Thìn, Chủ tịch UBND xã Ca Thành cho biết, hiện nay, tỷ lệ hộ nghèo của xã Ca Thành vẫn tới 54,4%, đời sống của một bộ phận người dân còn nhiều khó khăn, sinh kế chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp quy mô nhỏ. Vì vậy, địa phương xác định hỗ trợ sinh kế, tạo việc làm và nâng cao thu nhập là những giải pháp quan trọng để giảm nghèo bền vững.

Từ bước đầu triển khai mô hình trồng dâu, nuôi tằm tại xóm Lũng Súng, xã sẽ tiếp tục đánh giá hiệu quả thực tế, nhất là năng suất, thu nhập của các hộ tham gia và khả năng tiêu thụ kén tằm. Trên cơ sở đó, năm 2026, địa phương sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình tại những khu vực có điều kiện phù hợp cho các hộ nghèo, hộ cận nghèo có đất sản xuất và nhu cầu tham gia.

Tuy nhiên, nhân rộng mô hình không chỉ dừng ở việc hỗ trợ cây giống, phân bón mà cần đồng hành với người dân trong suốt quá trình sản xuất. Xã sẽ chú trọng hướng dẫn kỹ thuật trồng dâu, chăm sóc cây, nuôi tằm; đồng thời tìm kiếm, kết nối đầu ra cho sản phẩm kén tằm để người dân yên tâm sản xuất. Mục tiêu là giúp các hộ từng bước có nguồn thu ổn định, giảm phụ thuộc vào những cây trồng truyền thống có giá trị kinh tế thấp, qua đó cải thiện đời sống và từng bước thoát nghèo.

Từ vườn dâu của gia đình chị Triệu Mùi Pham đến những thay đổi trong đời sống của gia đình anh Triệu Chiều Chòi, mô hình tại Lũng Súng đang tạo thêm kỳ vọng về một hướng sinh kế mới. Nhưng để cây dâu tằm thực sự trở thành nguồn thu bền vững, người dân cần được đồng hành từ khâu trồng, chăm sóc đến nuôi tằm và tiêu thụ sản phẩm. Khi hỗ trợ ban đầu được nối tiếp bằng kỹ thuật phù hợp, đầu ra ổn định và khả năng chủ động sản xuất, mô hình mới có thể phát huy giá trị lâu dài đối với các hộ dân miền núi.