Vĩnh Long chủ động ứng phó nguy cơ hạn, mặn do El Niño

Xâm nhập mặn trong mùa khô 2026-2027 tại Vĩnh Long được dự báo có thể xuất hiện sớm, kéo dài và lấn sâu trên các sông chính. Trước nguy cơ này, tỉnh đang chủ động các giải pháp bảo đảm nguồn nước sinh hoạt, sản xuất và vận hành linh hoạt hệ thống thủy lợi.

Theo ông Trương Hoàng Giang, Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Vĩnh Long, El Niño tiếp tục duy trì trong những tháng cuối năm 2026 và có khả năng kéo dài sang năm 2027, với cường độ dự báo từ mạnh đến rất mạnh.

Diễn biến này có thể làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong mùa khô 2026-2027. Từ tháng 11/2026, ranh mặn 4‰ có khả năng lấn sâu 25-30 km; đến tháng 12, ranh mặn 1‰ có thể xuất hiện cách biển 25-30 km.

Xâm nhập mặn có thể đến sớm, kéo dài

Ông Trương Hoàng Giang cho biết, thời kỳ xâm nhập mặn sâu nhất được dự báo vào tháng 2-3/2027, với cấp độ rủi ro thiên tai cấp 3. Xâm nhập mặn có khả năng kéo dài đến cuối tháng 6 hoặc đầu tháng 7/2027, gây áp lực lên nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt.

Trên các sông chính, ranh mặn 4‰ có thể lấn sâu khoảng 53 km trên sông Cửa Đại, 72 km trên sông Hàm Luông, 58 km trên sông Cổ Chiên và 62 km trên sông Hậu.

Đáng chú ý, so với mùa khô lịch sử 2015-2016, ranh mặn 1‰ trên sông Cửa Đại được dự báo sâu hơn 7,3 km, sông Cổ Chiên sâu hơn 8 km và sông Hậu sâu hơn 3,9 km. Mặn trên sông Hàm Luông còn có khả năng chảy ngược về sông Cửa Đại qua khu vực mũi Tân Phú.

Những dự báo trên đặt ra yêu cầu tăng cường các giải pháp bảo vệ sản xuất. Theo báo cáo tháng 8 của ngành nông nghiệp Vĩnh Long, toàn tỉnh đã gieo trồng 316.724 ha, đạt 69,1% kế hoạch năm; diện tích đã thu hoạch đạt 199.158 ha.

Riêng cây lúa đã xuống giống 235.934 ha, thu hoạch 130.431 ha, sản lượng ước đạt 822.377 tấn. Vụ hè thu 2026 đã thu hoạch 19.740 ha, năng suất bình quân 5,52 tấn/ha; vụ thu đông xuống giống 20.480 ha, đạt 18,69% kế hoạch.

Đối với rau màu, toàn tỉnh đã gieo trồng 80.790 ha, đạt 64,09% kế hoạch; thu hoạch 68.727 ha, sản lượng ước khoảng 1,73 triệu tấn.

Báo cáo 8 tháng năm 2026 của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long đánh giá công tác điều tiết nước, phòng chống xâm nhập mặn thời gian qua được thực hiện tốt, góp phần bảo đảm an toàn sản xuất, chưa xảy ra thiệt hại.

Tuy nhiên, ngành nông nghiệp nhận định diễn biến thời tiết, thiên tai dưới tác động của biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, gây khó khăn cho quản lý nguồn nước, bảo vệ công trình thủy lợi, đê điều và triển khai các giải pháp phòng, chống thiên tai.

Theo ông Lê Quang Răng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, những khu vực cần đặc biệt lưu ý trong mùa khô tới là vùng cây ăn trái nhạy cảm với mặn dọc sông Cổ Chiên, sông Hậu; vùng sản xuất lúa đông xuân, nuôi trồng thủy sản cùng các nhà máy nước, trạm cấp nước nông thôn nằm dọc các nhánh sông chính.

Nếu El Niño kéo dài đến giữa năm 2027, mùa khô có thể kéo dài, lượng nước ngọt trên các lưu vực sông suy giảm, trong khi lượng nước bốc hơi gia tăng. Mực nước tại hồ chứa, kênh rạch nội đồng vì vậy có thể giảm, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản và nguồn nước sinh hoạt.

Chủ động tích trữ nước, ứng phó từ sớm

Ngày 31/8/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long ban hành Công văn 8406/SNNMT-TL về chủ động triển khai các giải pháp ứng phó hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn do tác động của El Niño giai đoạn 2026-2027.

Theo đó, một trong những nhiệm vụ trọng tâm là bảo đảm nguồn nước sinh hoạt và sản xuất. Chính quyền các xã, phường phải theo dõi sát các bản tin dự báo khí tượng thủy văn, xây dựng phương án cấp nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất, y tế và giáo dục.

Các địa phương đồng thời rà soát nhu cầu hỗ trợ dụng cụ trữ nước như bồn, lu, kiệu cho người dân, với yêu cầu không để hộ dân thiếu nước sinh hoạt trong thời gian hạn hán, xâm nhập mặn.

Trong sản xuất nông nghiệp, ngành chuyên môn hướng dẫn nông dân xuống giống đúng lịch thời vụ, chủ động nguồn nước, tăng khả năng trữ nước phân tán bằng ao, hồ nhỏ và mương liếp. Công tác phòng, chống dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi và thủy sản cũng được tăng cường trong thời gian xảy ra hạn, mặn.

Đối với hệ thống thủy lợi, các đơn vị quản lý công trình phối hợp với địa phương theo dõi diễn biến độ mặn, chủ động lấy và tích trữ tối đa nguồn nước ngọt khi xuất hiện các đợt giảm mặn. Việc hoàn thiện hệ thống thủy lợi nội đồng cũng được đẩy nhanh nhằm tăng khả năng dẫn, trữ và phân phối nước.

Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh cùng các cơ quan thông tin, truyền thông được đề nghị tăng tần suất dự báo, cập nhật diễn biến hạn, mặn và phổ biến khuyến cáo chuyên môn để chính quyền, người dân chủ động ứng phó.

Theo khuyến nghị của ngành khí tượng thủy văn, từ tháng 11/2026, các đơn vị quản lý công trình cần chủ động kiểm tra, đo độ mặn tại các cống đầu mối để kịp thời vận hành, tích trữ nước ngọt.

Chi cục Thủy lợi được giao tham mưu xây dựng kịch bản ứng phó El Niño giai đoạn 2026-2027 và kế hoạch phòng, chống hạn hán định kỳ, gắn với kế hoạch sản xuất của toàn tỉnh.

Theo ông Lê Quang Răng, việc tăng cường quan trắc, cập nhật thường xuyên thông tin dự báo khí tượng thủy văn sẽ giúp các địa phương xây dựng phương án ứng phó phù hợp với từng khu vực. Người dân cần theo dõi cảnh báo hạn, mặn, chủ động tích trữ nước ngọt, gia cố đê bao để bảo vệ sản xuất.

Việc chuẩn bị phương án ngay từ đầu mùa khô sẽ góp phần giảm nguy cơ thiếu nước sinh hoạt, hạn chế thiệt hại trong sản xuất và giúp địa phương chủ động hơn trước khả năng hạn, mặn diễn biến gay gắt.