Xuất khẩu cá rô phi Việt Nam sang châu Phi tăng trưởng đột phá

Xuất khẩu cá rô phi Việt Nam sang châu Phi tăng trưởng đột phá
Thị trường mở rộng đáng kể
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), cá rô phi Việt Nam đang từng bước mở rộng hiện diện tại thị trường châu Phi. Trong 9 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam sang các thị trường châu Phi đạt 2,1 triệu USD, tăng 160% so với cùng kỳ năm trước.
Đà tăng trưởng thể hiện rõ từ quý II, sau giai đoạn khởi đầu năm khá trầm lắng. Trong quý I, xuất khẩu cá rô phi sang châu Phi chỉ đạt 115.000 USD, giảm 69% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, bước sang quý II, kim ngạch đã tăng lên 850.000 USD, gấp 3 lần cùng kỳ năm trước. Đến quý III, con số này tiếp tục đạt 1,1 triệu USD, gấp hơn 8 lần cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 9, xuất khẩu sang khu vực đạt 340.000 USD.
Không chỉ gia tăng về kim ngạch, phạm vi thị trường cũng được mở rộng đáng kể. Nếu như 9 tháng đầu năm 2025, cá rô phi Việt Nam mới có mặt tại 5 thị trường châu Phi thì cùng kỳ năm 2026, con số này đã tăng lên 11, gồm Bờ Biển Ngà, Ghana, Congo, Tanzania, Mozambique, Benin, Nigeria, Morocco, Nam Phi, Mauritius và Reunion.
Trong số này, Bờ Biển Ngà nổi lên là thị trường nhập khẩu lớn nhất, với kim ngạch 9 tháng đạt 1,3 triệu USD, tăng mạnh so với mức 81.000 USD cùng kỳ năm trước và chiếm hơn 60% tổng giá trị xuất khẩu cá rô phi Việt Nam sang châu Phi. Đáng chú ý, từ tháng 5, các đơn hàng xuất khẩu sang thị trường này được duy trì tương đối ổn định, với kim ngạch dao động 170.000 - 300.000 USD mỗi tháng. Riêng quý III đạt khoảng 710.000 USD, gấp gần 9 lần cùng kỳ.
Các thị trường còn lại vẫn có quy mô nhập khẩu khiêm tốn, đơn hàng chưa thực sự ổn định. Ghana ghi nhận kim ngạch khoảng 190.000 USD, tập trung toàn bộ trong tháng 7. Congo và Tanzania đạt hơn 100.000 USD mỗi thị trường, còn Mozambique đạt khoảng 70.000 USD. Đáng chú ý, Cameroon, thị trường từng nhập khẩu khoảng 560.000 USD cá rô phi Việt Nam trong 9 tháng đầu năm 2025, chưa ghi nhận đơn hàng trong cùng kỳ năm nay.
Nhu cầu lớn, cạnh tranh ngày càng rõ nét
Dư địa phát triển của cá rô phi Việt Nam tại châu Phi được thể hiện qua nhu cầu tiêu thụ thủy sản lớn, đặc biệt tại khu vực Tây Phi. Tuy nhiên, đây cũng là thị trường có sự cạnh tranh mạnh mẽ từ Trung Quốc, quốc gia đang giữ lợi thế về nguồn cung cá rô phi nguyên con đông lạnh.
Theo Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc (FAO), năm 2025, Trung Quốc xuất khẩu hơn 178.000 tấn cá rô phi nguyên con đông lạnh, tăng 11,7% so với năm trước, chủ yếu nhờ nhu cầu từ các thị trường châu Phi. Riêng Bờ Biển Ngà nhập khẩu gần 87.600 tấn từ Trung Quốc, tăng 38,2%, chiếm gần một nửa tổng lượng xuất khẩu mặt hàng này của Trung Quốc.
Xu hướng trên tiếp tục được duy trì trong năm 2026. Chỉ riêng quý I, lượng cá rô phi nguyên con đông lạnh Trung Quốc xuất sang Bờ Biển Ngà đã đạt 38.900 tấn, tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ. Điều này cho thấy sức mua đáng kể tại thị trường Tây Phi, đồng thời phản ánh áp lực cạnh tranh đối với các nhà cung cấp mới, trong đó có Việt Nam.
Bờ Biển Ngà cũng là một trong những quốc gia có nhu cầu tiêu thụ thủy sản lớn nhưng nguồn cung nội địa chưa đáp ứng đủ. Theo Bộ Tài nguyên Động vật và Thủy sản Bờ Biển Ngà, năm 2023, lượng cá tiêu thụ bình quân đầu người tại quốc gia này đạt 23,5 kg, gần gấp đôi mức tiêu thụ thịt, khoảng 12 kg/người. Cá cũng là nguồn cung cấp protein động vật quan trọng nhất trong khẩu phần ăn của người dân.
Cùng năm, tổng lượng cá tiêu thụ tại Bờ Biển Ngà đạt khoảng 534.000 tấn, trong khi sản lượng trong nước chỉ đạt 92.000 tấn. Như vậy, quốc gia Tây Phi này phải nhập khẩu khoảng 442.000 tấn cá để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng.
Khoảng cách lớn giữa sản xuất và tiêu thụ cho thấy sự phụ thuộc đáng kể của Bờ Biển Ngà vào nguồn cung thủy sản nhập khẩu. Đây cũng là một trong những yếu tố tạo cơ hội cho các quốc gia xuất khẩu cá, trong đó có Việt Nam, tiếp cận và mở rộng thị trường.
Trong bối cảnh Trung Quốc đang chiếm ưu thế tại phân khúc cá rô phi nguyên con đông lạnh, việc doanh nghiệp Việt Nam từng bước thâm nhập và duy trì đơn hàng tương đối ổn định tại Bờ Biển Ngà là tín hiệu tích cực, cho thấy khả năng mở rộng hiện diện tại khu vực Tây Phi.
Theo VASEP, châu Phi là thị trường giàu tiềm năng đối với cá rô phi Việt Nam, nhờ quy mô tiêu thụ lớn và nhu cầu phù hợp với cơ cấu sản phẩm xuất khẩu hiện nay, đặc biệt là cá nguyên con đông lạnh. Tuy nhiên, đây cũng là thị trường nhạy cảm về giá, chủ yếu ưa chuộng cá cỡ nhỏ và trung bình, đòi hỏi doanh nghiệp phải có chiến lược tiếp cận phù hợp.
Để tận dụng dư địa tăng trưởng, doanh nghiệp Việt Nam cần chú trọng lựa chọn quy cách sản phẩm đáp ứng thị hiếu từng thị trường, kiểm soát chi phí vận chuyển và phát triển hệ thống phân phối phù hợp với đặc điểm tiêu dùng địa phương.
Dù kim ngạch xuất khẩu hiện còn khiêm tốn, tốc độ tăng trưởng cao cùng sự mở rộng về số lượng thị trường đang cho thấy những tín hiệu tích cực. Trong một thị trường giàu tiềm năng nhưng cạnh tranh gay gắt như châu Phi, duy trì đơn hàng ổn định, nâng cao khả năng cạnh tranh về giá và từng bước xây dựng mạng lưới phân phối sẽ là chìa khóa để cá rô phi Việt Nam mở rộng chỗ đứng trong thời gian tới.
Theo dõi Nông Dân Việt trên Facebook
Nhận giá cà phê, hồ tiêu, sầu riêng và tin thị trường mới mỗi ngày.