Xuất khẩu rau quả hướng tới kỷ lục 10 tỷ USD, sầu riêng tiếp tục dẫn dắt tăng trưởng - Tạp chí Kinh tế chứng khoán Việt Nam

Xuất khẩu rau quả tăng tốc, sầu riêng mang về 3,5 tỷ USD

Xuất khẩu rau quả Việt Nam đang đứng trước cơ hội thiết lập kỷ lục mới khi kim ngạch xuất khẩu duy trì trên 1 tỷ USD trong ba tháng liên tiếp. Với đà tăng trưởng này, mục tiêu đạt 10 tỷ USD trong năm 2026 đang trở thành kỳ vọng lớn của toàn ngành.

Theo thông tin từ ngành nông nghiệp, Việt Nam hiện có khoảng 1,2 triệu ha cây ăn trái, với sản lượng ước đạt 13 triệu tấn mỗi năm. Các sản phẩm trái cây Việt Nam đã hiện diện tại hơn 60 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có nhiều thị trường đặt ra yêu cầu cao về chất lượng và an toàn thực phẩm.

Động lực nổi bật của ngành rau quả trong năm nay tiếp tục đến từ sầu riêng. Mặt hàng này đã mang về khoảng 3,5 tỷ USD, tăng hơn 50% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, riêng thị trường Trung Quốc đóng góp khoảng 3,3 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu sầu riêng, chiếm phần lớn giá trị xuất khẩu của mặt hàng này.

Nhờ nhu cầu tiêu thụ lớn, thị phần sầu riêng Việt Nam tại Trung Quốc đã vượt 21%, qua đó duy trì vị trí nguồn cung lớn thứ hai sau Thái Lan.

Không chỉ riêng sầu riêng, Trung Quốc hiện chiếm khoảng 64% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam. Đây tiếp tục là thị trường có vai trò đặc biệt quan trọng đối với tăng trưởng của toàn ngành.

Tuy nhiên, tỷ trọng xuất khẩu lớn vào một thị trường cũng đặt ra yêu cầu đa dạng hóa đầu ra, nhằm hạn chế rủi ro trước những thay đổi về nhu cầu tiêu dùng, quy định nhập khẩu và tiêu chuẩn kiểm dịch.

Bên cạnh thị trường Trung Quốc, các doanh nghiệp rau quả Việt Nam đang tìm kiếm thêm cơ hội tại Hàn Quốc, Nhật Bản, châu Âu và Mỹ.

Việc mở rộng thị trường không chỉ giúp gia tăng sản lượng tiêu thụ mà còn tạo điều kiện nâng cao giá trị sản phẩm, đặc biệt đối với những loại trái cây đáp ứng tốt yêu cầu về chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Sau mùa sầu riêng, ngành rau quả chuyển hướng sang các mặt hàng khác

Bước vào những tháng cuối năm 2026, ngành rau quả Việt Nam đang có sự chuyển dịch về cơ cấu sản phẩm xuất khẩu.

Khi vụ thu hoạch sầu riêng tại Tây Nguyên kết thúc, nguồn cung mặt hàng chủ lực này giảm theo mùa vụ. Do đó, khả năng duy trì kim ngạch xuất khẩu sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào các loại trái cây khác.

Trong đó, dừa tươi, thanh long, bưởi, xoài và chanh leo được kỳ vọng đóng góp tích cực vào kết quả xuất khẩu những tháng cuối năm. Đây đều là những mặt hàng có tiềm năng phát triển thị trường, đồng thời có thể được chế biến thành nhiều dòng sản phẩm phục vụ nhu cầu tiêu dùng khác nhau.

Tuy nhiên, đặc điểm dễ hư hỏng và thời gian bảo quản ngắn vẫn là thách thức lớn đối với hoạt động xuất khẩu trái cây tươi.

Khi bước vào mùa thu hoạch rộ, sản lượng tăng nhanh có thể tạo áp lực lên hệ thống thu mua, đóng gói, bảo quản và vận chuyển. Nếu không có phương án tiêu thụ phù hợp, doanh nghiệp và người trồng có thể phải đối mặt với tình trạng giá bán biến động, trong khi chi phí logistics và bảo quản vẫn ở mức đáng kể.

Để giải quyết bài toán này, nhiều ý kiến trong ngành cho rằng cần đẩy mạnh chế biến sâu, từng bước giảm sự phụ thuộc vào xuất khẩu trái cây tươi.

Các sản phẩm như trái cây cấp đông, thịt quả xay nhuyễn, trái cây sấy thăng hoa và nguyên liệu chiết xuất từ vỏ cam, chanh, quýt đang mở ra hướng phát triển mới. Tùy công nghệ chế biến và điều kiện bảo quản, một số dòng sản phẩm có thể kéo dài thời hạn sử dụng lên 1–2 năm, qua đó giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch xuất khẩu.

Chế biến sâu còn tạo cơ hội tận dụng những phần nguyên liệu chưa được khai thác hiệu quả, đồng thời mở rộng khả năng cung ứng cho ngành thực phẩm, đồ uống và mỹ phẩm.

Đặc biệt, nhu cầu tiêu dùng và mua sắm dịp cuối năm tại các thị trường lớn được kỳ vọng tạo thêm cơ hội cho nhóm sản phẩm rau quả chế biến.

Tuy nhiên, để tận dụng được xu hướng này, doanh nghiệp cần đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, bao bì, nhãn mác và tiêu chuẩn kỹ thuật tại từng thị trường nhập khẩu.

Mục tiêu xuất khẩu rau quả 10 tỷ USD cần những điều kiện gì?

Dù triển vọng tăng trưởng tích cực, mục tiêu xuất khẩu rau quả đạt 10 tỷ USD trong năm 2026 vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ nguồn cung nguyên liệu đến khả năng duy trì đơn hàng quốc tế.

Một trong những yêu cầu quan trọng là xây dựng vùng trồng đáp ứng tiêu chuẩn, gắn sản xuất với nhu cầu thực tế của thị trường. Việc quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật cần được thực hiện xuyên suốt từ khâu canh tác đến thu hoạch, bảo quản và vận chuyển.

Đây là điều kiện cần thiết để rau quả Việt Nam duy trì khả năng tiếp cận các thị trường có yêu cầu kiểm dịch và an toàn thực phẩm nghiêm ngặt.

Bên cạnh đó, liên kết giữa doanh nghiệp xuất khẩu, hợp tác xã và nông dân cần được tăng cường nhằm bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định cả về sản lượng lẫn chất lượng.

Khi vùng trồng được tổ chức theo kế hoạch, doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong việc ký kết hợp đồng, điều tiết nguồn hàng và đầu tư công nghệ sau thu hoạch.

Đối với những thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc, EU và Mỹ, việc nâng cao tiêu chuẩn sản xuất còn là cơ sở để gia tăng giá trị xuất khẩu thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá bán.

Theo định hướng của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mục tiêu 10 tỷ USD không đơn thuần là một cột mốc kim ngạch mà còn gắn với yêu cầu chuyển đổi phương thức sản xuất và xuất khẩu của ngành rau quả.

Trong đó, nâng cao chất lượng, phát triển chế biến sâu và minh bạch nguồn gốc sản phẩm được xem là những yếu tố quan trọng để duy trì tăng trưởng bền vững.

Dự báo trong những tháng cuối năm 2026, xuất khẩu rau quả Việt Nam có thể tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực nếu nhu cầu tại Trung Quốc và các thị trường lớn duy trì ổn định, đồng thời nhóm trái cây ngoài sầu riêng tăng được lượng xuất khẩu.

Ngược lại, nếu nguồn cung sầu riêng giảm mạnh theo mùa vụ mà các mặt hàng khác chưa bù đắp kịp, tốc độ tăng kim ngạch có thể chậm lại.

Ngoài ra, những thay đổi về kiểm dịch, chi phí logistics và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn nhập khẩu cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả xuất khẩu.