Xuất khẩu rau quả Việt Nam và bài toán tái cấu trúc, đa dạng hóa thị trường

Nguyệt Hà

13/06/2026, 15:43

Trong giai đoạn 2023 - 2025, xuất khẩu rau quả Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng trung bình 23–24% mỗi năm.Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng trong dài hạn, ngành rau quả cần quyết liệt tháo gỡ hai "điểm nghẽn" là sản xuất nhỏ lẻ thiếu chuẩn hóa và tỷ lệ chế biến sâu còn thấp so với tiềm năng...

Chia sẻ tại Hội thảo về xuất

khẩu nông sản do

Vụ Phát triển Thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương) phối hợp với Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO) tổ chức tại TP.Hồ Chí Minh mới đây, ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng thư

ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nhận định: Xuất khẩu rau củ Việt Nam đang tăng trưởng

mạnh mẽ.

KHAI PHÁ DƯ ĐỊA, TẠO LẬP NHU CẦU

Minh chứng cho nhận

định này, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả đưa

ra chuỗi số liệu phản ánh đà tăng trưởng mạnh mẽ của ngành. Theo đó, kim ngạch xuất khẩu rau quả Việt Nam đã tăng từ 5,6 tỷ USD năm 2023 lên 7,15 tỷ USD năm 2024 và đạt

8,56 tỷ USD năm 2025, tương đương tốc độ tăng trưởng bình quân 23–24% mỗi năm.

Trong đó, chỉ

riêng thặng dư thương mại ngành hàng này đã đóng góp hơn 5,5 tỷ USD cho tổng

xuất siêu hơn 20 tỷ USD của Việt Nam năm 2025. Đà tăng trưởng tiếp tục duy trì trong 5

tháng đầu năm 2026 khi xuất khẩu đạt hơn 2,7 tỷ USD, nhập khẩu gần 1,3 tỷ USD.

Đây là một kết quả đáng tự hào, nhưng để duy trì đà tăng trưởng trong dài hạn, ngành rau quả vẫn đang đối mặt với hai "điểm nghẽn". Những thách thức mang tính cấu trúc này nếu không được giải quyết triệt để sẽ trở thành rào cản, khiến tốc độ tăng trưởng hiện tại khó có thể duy trì lâu dài.

Trong số các thị trường xuất khẩu rau quả trọng điểm, Trung Quốc vẫn là thị trường chi

phối, chiếm 64–65% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam. Thực tế này phản

ánh lợi thế địa lý không thể phủ nhận, vị trí sát cạnh Trung Quốc là yếu tố

quyết định đối với các loại rau quả có thời gian bảo quản ngắn, nơi tốc độ vận

chuyển trực tiếp tác động đến chất lượng và giá trị sản phẩm.

Hoa Kỳ đứng thứ hai

nhưng chỉ chiếm 8,6%, tiếp theo là Hàn Quốc 5,3%, Nhật Bản 3,4%, Malaysia và Hà

Lan cùng khoảng 2,88%, Đức hơn 1,7%. Đáng chú ý, Malaysia nổi lên như một thị trường đang

tăng tốc trong thời gian gần đây.

"Sự tập trung cao vào Trung Quốc không hẳn là điểm yếu tuyệt

đối. Dư địa thị trường này vẫn còn rất lớn", ông Mười nhận định, đồng thời cho biết khi đến thị trường Bắc Kinh, nhiều loại trái cây Việt Nam gần như không có mặt,

người tiêu dùng chỉ biết đến chuối và sầu riêng, trong khi phần lớn các sản

phẩm khác hoàn toàn xa lạ. Điều đó cho thấy việc đa dạng hóa danh mục sản phẩm

ngay trong thị trường lớn nhất không kém phần quan trọng so với việc tìm kiếm

thị trường mới.

Với Ấn Độ, mặc dù nhận định thị trường này đang được nhiều người kỳ vọng khi

sầu riêng Việt Nam chuẩn bị được cấp phép xuất khẩu, nhưng

ông Mười có đánh giá thận trọng hơn: "Không phải dân số nhiều thì người ta

mua nhiều. Khi tiếp cận một thị trường mới phải hiểu văn hóa tiêu dùng của

họ. Ấn Độ có thể tiêu thụ sản phẩm chế biến và đông lạnh, nhưng xuất khẩu

tươi vào thị trường này không đơn giản. Thái Lan đã tiếp cận trước nhưng kết

quả không như kỳ vọng".

Bài học từ cà phê tại Trung Quốc cũng được ông Mười dẫn ra như một minh chứng cho luận điểm thị trường tiềm năng không phải là thị trường đã có nhu cầu sẵn, mà là thị trường có thể được tạo ra nhu cầu thông qua tiếp cận bài bản và cho người tiêu dùng trải nghiệm sản phẩm.

“Trung Quốc là nơi mà khởi điểm là người tiêu dùng nước này hầu như không có thói quen uống cà phê, do văn hóa uống trà chiếm ưu thế tuyệt đối. Tuy nhiên, thói quen này đã bị thay đổi đáng kể trong vài năm gần đây nhờ chiến lược marketing có hệ thống của nhiều hãng cafe Việt Nam như Trung Nguyên, Vina cafe. Đó cũng là chiến lược cần thiết khi doanh nghiệp Việt muốn tiếp cận Ấn Độ với mặt hàng sầu riêng”, ông Mười khuyến nghị.

HAI ĐIỂM NGHẼN CẦN VƯỢT QUA ĐỂ TĂNG

TRƯỞNG BỀN VỮNG

Phía sau đà tăng trưởng ấn tượng là

hai điểm nghẽn mà ông Mười thẳng thắn nhìn nhận là nguyên nhân của những cảnh

báo từ

thị trường và những sự

cố chất lượng xuất hiện từ đầu năm 2026 đối với sầu riêng và mít.

Điểm nghẽn thứ nhất: Sản

xuất nhỏ lẻ, manh mún và thiếu chuẩn hóa quy trình.

Cả nước hiện nay mới chỉ có

chưa đến 5% diện tích sản xuất nông nghiệp đạt tiêu chuẩn VietGAP, tức

là hơn 95% sản xuất không có quy trình chuẩn, dẫn đến chất lượng không ổn định

và không đồng đều. Khi mỗi nông hộ áp dụng một quy trình khác nhau, doanh

nghiệp thu mua gặp khó khăn lớn trong việc đảm bảo chất lượng đồng đều cho từng

lô hàng xuất khẩu.

"Để mở cửa một thị trường, chúng ta phải đàm phán 5–7

năm. Nhưng khi đã mở cửa rồi, giữ được thị trường còn khó hơn nhiều",

ông Mười nhấn mạnh.

Giải pháp căn cơ là thúc đẩy nông

dân tham gia các hợp tác xã và tổ liên kết để tạo quy mô sản xuất đủ lớn, đồng

nhất quy trình và kiểm soát chất lượng tập trung. Đây không chỉ là yêu cầu từ

phía doanh nghiệp xuất khẩu mà còn là điều kiện để Việt Nam giữ được các thị

trường đã mở cửa, điều quan trọng hơn rất nhiều so với việc tiếp tục mở thêm

thị trường mới.

Gắn liền với đó là vấn đề mã số vùng

trồng và truy xuất nguồn gốc, yêu cầu bắt buộc tại hầu hết thị trường

nhập khẩu lớn. Thực trạng hiện nay là phần lớn gánh nặng xin cấp mã số vùng

trồng đang đổ lên vai doanh nghiệp xuất khẩu thay vì thuộc về nông dân và cơ

quan quản lý nhà nước.

"Việc của doanh nghiệp là đi tìm kiếm thị trường,

tìm kiếm khách hàng, không phải đi làm mã số vùng trồng

thay cho nông dân", ông Mười chỉ ra sự lệch vai trách nhiệm này, đồng thời nhấn mạnh: Nhà nước

cần tạo điều kiện và hỗ trợ người dân trực tiếp trong quá trình cấp mã, thay vì

để doanh nghiệp phải kiêm nhiệm thêm việc hành chính này.

Điểm nghẽn thứ hai: Tỷ lệ

chế biến sâu của

nông sản Việt còn thấp. Năm 2025, hàng chế biến

đóng góp khoảng 2 tỷ USD trong tổng kim ngạch xuất khẩu, chiếm khoảng 23%,

nhưng nếu tính trên toàn bộ sản lượng rau quả sản xuất trong nước, tỷ lệ chế

biến sâu mới chỉ đạt 17–18%. So sánh với Đài Loan,

nơi tỷ lệ chế biến chiếm tới 80%, khoảng cách còn rất lớn.

Ông Mười phân tích, chế biến sâu không chỉ là hướng đi để nâng giá trị gia tăng

mà còn là giải pháp thiết yếu để giải bài toán mùa vụ. Rau quả Việt Nam thường

thu hoạch rộ tập trung từ tháng 4 đến tháng 9 với sản lượng lớn,

không thể tiêu thụ hết dưới dạng tươi trong khoảng thời gian ngắn. Chế biến

chính là cơ chế điều tiết cung cầu hiệu quả nhất để tránh tình trạng "được mùa

mất giá" tái diễn mỗi năm. Đây cũng là con đường mở ra các thị trường như Ấn Độ,

nơi sản phẩm chế biến và đông lạnh có triển vọng tốt hơn trái cây tươi.

"Dù

5 tháng đầu năm 2026 lĩnh vực chế biến ghi nhận tốc độ tăng trưởng khoảng 25%,

cao hơn mức 23% của năm 2020, nhưng để thu hẹp khoảng cách với

các nước đi trước, cần đầu tư có hệ thống vào công nghệ chế biến, không chỉ ở

quy mô doanh nghiệp mà còn ở cấp độ chính sách hỗ trợ ngành", ông Mười nhấn mạnh.

Ngành hàng rau quả Việt Nam có nền

tảng tốt và đà tăng trưởng mạnh. Tuy nhiên, để duy trì quỹ đạo tăng trưởng

trong 5–10 năm tới, cần giải quyết dứt điểm hai điểm nghẽn căn bản: chuẩn hóa

sản xuất từ gốc và nâng tỷ lệ chế biến sâu lên mức tương xứng với tiềm năng. Đó

là cơ sở để ngành hàng này không chỉ tăng trưởng về lượng mà còn tăng trưởng về

chất, điều mà bất kỳ thị trường xuất khẩu nào cũng đòi hỏi trong

dài hạn.

Ngành rau quả Việt nam: Tăng mạnh xuất khẩu, mở rộng thị trường, chuẩn hóa vùng trồng

11:04, 12/06/2026

Xuất khẩu rau quả hướng tới mục tiêu 10 tỷ USD

07:17, 20/04/2026

Xuất khẩu rau quả tăng trưởng mạnh, sầu riêng tiếp tục dẫn dắt

TP.Hồ Chí Minh siết chặt quản lý truy xuất nguồn gốc thịt gia súc, gia cầm

Từ khâu chăn nuôi, giết mổ, vận chuyển đến tiêu thụ, thịt gia cầm lưu thông trên toàn địa bàn TP.Hồ Chí Minh sẽ từng bước được nhận diện và truy xuất nguồn gốc bằng công nghệ số. Mục tiêu nhằm xây dựng hệ thống dữ liệu truy xuất minh bạch, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý an toàn thực phẩm và kiểm soát chất lượng sản phẩm...

Tiết kiệm điện: Từ hành vi đến công nghệ để bảo đảm an ninh năng lượng

Trong bối cảnh nguồn cung ứng và hạ tầng truyền tải phải vận hành chạm ngưỡng giới hạn, tiết kiệm điện không còn là khẩu hiệu mang tính phong trào hay giải pháp ứng phó tạm thời, mà đã trở thành một yêu cầu cấp bách, một "nguồn năng lượng" đặc biệt cần được khai thác một cách thường xuyên và đồng bộ để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia...

Bộ Công Thương ban hành quy định mới về truy xuất nguồn gốc

Theo lộ trình triển khai, từ ngày 1/7/2026, thương nhân thực hiện đăng ký tài khoản, nhận mã định danh và xác thực thông tin sản phẩm trên hệ thống. Từ ngày 1/1/2027, việc truy xuất nguồn gốc phải được thực hiện đầy đủ trước khi các sản phẩm, hàng hóa thuộc diện áp dụng được đưa ra lưu thông trên thị trường...

Cảnh báo mưa lớn diện rộng, nguy cơ lũ và sạt lở đất

Chiều 12/6/2026, Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia ban hành Công văn số 22-BCĐ-BNNMT, yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố khu vực Bắc Bộ cùng hai tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An chủ động triển khai các biện pháp ứng phó với mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất, lốc, sét, mưa đá và ngập lụt...

Ngành rau quả Việt nam: Tăng mạnh xuất khẩu, mở rộng thị trường, chuẩn hóa vùng trồng

Trong 5 tháng đầu năm 2026, ngành rau quả Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng tích cực khi kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 2,69 tỷ USD, tăng 16,8% so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này đạt được trong bối cảnh thương mại nông sản toàn cầu còn nhiều biến động, đồng thời phản ánh xu hướng chuyển dịch tích cực trong cơ cấu xuất khẩu khi tỷ trọng sản phẩm chế biến ngày càng gia tăng.

Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hoá tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).

Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định...

VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.

Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.

Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghê để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...

Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?

Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),

có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).

Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính: