Xuất khẩu sầu riêng tăng 25%, Trung Quốc tiếp tục tăng mạnh nhập khẩu - Tạp chí Kinh tế chứng khoán Việt Nam

Xuất khẩu sầu riêng tăng 25%, Trung Quốc tiếp tục dẫn đầu

Hoạt động xuất khẩu sầu riêng Việt Nam tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực trong 9 tháng đầu năm 2026, bất chấp sự sụt giảm trong tháng 9 do yếu tố mùa vụ. Đáng chú ý, Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ chủ lực, đóng góp gần như toàn bộ kim ngạch xuất khẩu của mặt hàng này.

Theo số liệu của Cục Hải quan, trong tháng 9/2026, Việt Nam xuất khẩu hơn 729 triệu USD sầu riêng các loại, giảm 23,8% so với tháng trước và giảm 25% so với cùng kỳ năm 2025.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ diễn biến mùa vụ. Tháng 8 thường là thời điểm thu hoạch rộ tại các vùng trồng sầu riêng trọng điểm ở Tây Nguyên. Bước sang tháng 9, sản lượng giảm dần khi vụ thu hoạch đi vào giai đoạn cuối, khiến lượng hàng xuất khẩu hạ nhiệt.

Tuy nhiên, tính chung 9 tháng đầu năm, xuất khẩu sầu riêng vẫn đạt 3,45 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước và chiếm khoảng 47% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của cả nước.

Trong cơ cấu thị trường, Trung Quốc tiếp tục giữ vị trí đối tác lớn nhất với kim ngạch đạt 3,3 tỷ USD, tăng 27,6% so với cùng kỳ năm 2025, chiếm 95,6% tổng giá trị xuất khẩu sầu riêng Việt Nam.

Riêng tháng 9, xuất khẩu sang thị trường này đạt 711,3 triệu USD, giảm 24% so với tháng 8 và giảm 25,9% so với cùng kỳ.

Bên cạnh Trung Quốc, sầu riêng Việt Nam cũng từng bước mở rộng hiện diện tại một số thị trường khác. Trong 9 tháng đầu năm, xuất khẩu sang Hàn Quốc tăng tới 129%, Nhật Bản tăng 18,4%, Mỹ tăng 11,5%, Canada tăng 1,4% và Papua New Guinea tăng 26,1%.

Ở chiều ngược lại, xuất khẩu sang Hong Kong, Đài Loan và Australia ghi nhận xu hướng giảm.

Dù một số thị trường có tốc độ tăng trưởng cao, tỷ trọng của các đối tác ngoài Trung Quốc vẫn còn khá nhỏ. Điều này cho thấy hoạt động xuất khẩu sầu riêng Việt Nam tiếp tục phụ thuộc lớn vào nhu cầu và các quy định nhập khẩu của thị trường Trung Quốc.

Sầu riêng đông lạnh tăng trưởng mạnh, giá xuất khẩu cao hơn hàng tươi

Xét theo cơ cấu sản phẩm, sầu riêng tươi vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng kim ngạch xuất khẩu.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu sầu riêng tươi đạt 2,87 tỷ USD, tăng 19,4% so với cùng kỳ và chiếm khoảng 83% tổng giá trị xuất khẩu.

Trong khi đó, sầu riêng đông lạnh đạt 581,8 triệu USD, tăng mạnh 63,2%, chiếm khoảng 16,9% kim ngạch.

Tốc độ tăng trưởng của sầu riêng đông lạnh cao hơn đáng kể so với sản phẩm tươi, cho thấy phân khúc chế biến đang mở ra thêm cơ hội cho doanh nghiệp xuất khẩu. Đáng chú ý, giá xuất khẩu bình quân giữa hai nhóm sản phẩm có sự khác biệt rõ rệt.

Trong 9 tháng đầu năm, giá sầu riêng tươi xuất khẩu bình quân đạt 3.252 USD/tấn, giảm 3,1% so với cùng kỳ năm trước.

Ngược lại, giá xuất khẩu bình quân sầu riêng đông lạnh đạt 4.651 USD/tấn, tăng 5,8%.

Như vậy, giá xuất khẩu bình quân của sầu riêng đông lạnh cao hơn khoảng 43% so với sầu riêng tươi. Tuy nhiên, mức chênh lệch này còn liên quan đến đặc điểm sản phẩm, quy trình chế biến và cơ cấu hàng hóa, không đồng nghĩa lợi nhuận của doanh nghiệp chế biến luôn cao hơn.

Sự phát triển của sản phẩm đông lạnh có thể giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong bảo quản, vận chuyển và phân phối, đồng thời giảm bớt áp lực tiêu thụ ngay trong thời điểm thu hoạch rộ.

Trung Quốc mở rộng trồng sầu riêng, cơ hội nào cho hàng Việt?

Không chỉ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, Trung Quốc còn là quốc gia có nhu cầu nhập khẩu sầu riêng rất lớn.

Theo số liệu được dẫn từ The Star, trong 9 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc nhập khẩu khoảng 2,04 triệu tấn sầu riêng, tăng 34,8% so với cùng kỳ năm trước.

Thái Lan tiếp tục là nhà cung cấp lớn nhất với 1,2 triệu tấn, chiếm 59,1% thị phần. Việt Nam đứng thứ hai với 816.212 tấn, tương đương khoảng 40%.

Trong những năm gần đây, Trung Quốc cũng đẩy mạnh phát triển vùng trồng sầu riêng trong nước, tập trung tại Hải Nam và Vân Nam.

Hải Nam ghi nhận vụ thu hoạch thương mại đầu tiên vào năm 2023, trong khi một số vùng trồng tại Vân Nam bắt đầu mở rộng quy mô thu hoạch trong năm 2026. Tuy nhiên, sản lượng sầu riêng nội địa Trung Quốc hiện vẫn còn khá nhỏ so với nhu cầu tiêu thụ.

Theo bà Ooi Shir May, giảng viên cao cấp ngành Kinh doanh quốc tế tại Đại học Utara Malaysia, sản lượng sầu riêng tại Hải Nam năm 2025 đạt khoảng 2.000 tấn, chưa bằng 0,1% lượng sầu riêng tươi nhập khẩu hằng năm của Trung Quốc.

Ngay cả khi diện tích trồng được mở rộng lên khoảng 6.600 ha vào năm 2028, nguồn cung nội địa cũng chỉ được dự báo đáp ứng khoảng 2–3% nhu cầu tiêu thụ.

Việc phát triển vùng trồng sầu riêng tại Trung Quốc vẫn đối mặt với nhiều thách thức về khí hậu, bao gồm nguy cơ bão tại Hải Nam và các đợt rét mùa đông ở Vân Nam.

Ngoài ra, chi phí đất đai, nhân công cùng yêu cầu đầu tư hệ thống tưới tiêu và bảo vệ cây trồng cũng khiến giá thành sản xuất ở mức cao.

Hiện sầu riêng trồng tại Hải Nam được bán lẻ với giá khoảng 11–17 USD/kg, cao gấp 2–3 lần so với một số giống sầu riêng nhập khẩu từ Thái Lan và Việt Nam.

Với Việt Nam, nhu cầu tiêu thụ sầu riêng tại Trung Quốc tiếp tục là yếu tố hỗ trợ quan trọng đối với hoạt động xuất khẩu. Tuy nhiên, việc thị trường này chiếm gần 96% kim ngạch cũng đặt ra yêu cầu đa dạng hóa đầu ra và nâng cao khả năng đáp ứng tiêu chuẩn nhập khẩu.

Trong thời gian tới, cùng với việc duy trì chất lượng sầu riêng tươi, phát triển sản phẩm đông lạnh và chế biến sâu có thể giúp ngành hàng mở rộng thị trường, gia tăng giá trị xuất khẩu và giảm bớt sự phụ thuộc vào một kênh tiêu thụ chủ lực.