Xuất khẩu thủy sản đạt 10,45 tỷ USD, kỳ vọng mốc 12 tỷ

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tính chung trong 10 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của cả nước đã đạt 10,459 tỷ USD, ghi nhận mức tăng trưởng 12,1% so với cùng kỳ năm trước. Riêng trong tháng 10/2026, kim ngạch xuất khẩu ước đạt khoảng 1,315 tỷ USD, tăng 13,5%.

Kết quả này tiếp tục củng cố niềm tin và tạo cơ sở vững chắc để toàn ngành kỳ vọng cán mốc mục tiêu 12 tỷ USD trong cả năm 2026, khi hai tháng cuối năm chỉ cần đạt bình quân khoảng 770 triệu USD/tháng để hoàn thành kế hoạch - mức áp lực thấp hơn đáng kể so với thực tế thực hiện của tháng 10.

Động lực chính kéo tăng trưởng chung đi lên trong giai đoạn này thuộc về các nhóm cá, nổi bật là cá tra và nhóm cá các loại khác. Trong tháng 10, xuất khẩu nhóm cá khác bất ngờ bứt phá mạnh mẽ đạt khoảng 309 triệu USD, tăng tới 55% so với cùng kỳ (tương đương tăng thêm gần 110 triệu USD) và đóng góp tới khoảng 70% phần kim ngạch tăng thêm của toàn ngành trong tháng.

Bên cạnh đó, xuất khẩu cá tra trong tháng 10 đạt hơn 249 triệu USD (tăng 14,9%), đưa tổng kim ngạch 10 tháng tiến sát mốc 2 tỷ USD với mức tăng 11% so với cùng kỳ. Đóng góp vào đà bứt phá này còn có cá ngừ tăng 13,4% và nhóm mực, bạch tuộc tăng 14,8% trong tháng 10.

Triển vọng của mặt hàng cá tra được hỗ trợ tích cực bởi xu hướng giá các loại cá thịt trắng khai thác tự nhiên trên thế giới (như cá tuyết Đại Tây Dương hay cá minh thái) duy trì ở mức cao do nguồn cung hạn chế, tạo cơ hội để cá tra Việt Nam mở rộng thị phần tại phân khúc cá thịt trắng có mức giá vừa phải.

Trái ngược với đà bứt tốc của các mặt hàng cá, ngành tôm lại đang đối mặt với nhiều thử thách khi tốc độ tăng trưởng có xu hướng chậm lại. Trong tháng 10, xuất khẩu tôm đạt gần 474 triệu USD, giảm 4,9% so với cùng kỳ; riêng tôm chân trắng giảm 8,3%, xuống còn gần 307 triệu USD.

Tính chung 10 tháng, dù tổng kim ngạch xuất khẩu tôm đạt mức tăng trưởng khoảng 9%, sự gia tăng này chủ yếu nhờ lực kéo từ tôm hùm xanh với kim ngạch đạt gần 915 triệu USD, tăng mạnh 31% và đóng góp hơn 216 triệu USD (tương đương 62% phần kim ngạch tăng thêm của toàn nhóm tôm).

Trong khi đó, tôm chân trắng - sản phẩm chủ lực của ngành, chỉ đạt 2,62 tỷ USD sau 10 tháng, với mức tăng khiêm tốn 4%. Diễn biến này thể hiện sự cân bằng mới trên thị trường quốc tế khi lượng nhập khẩu tôm 8 tháng của Mỹ giảm 0,7%, EU giảm 2,3% và nguồn cung từ Ecuador gia tăng tới 19,8%, đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam linh hoạt thích ứng trong bối cảnh nhịp độ phục hồi nhu cầu tại các thị trường lớn có sự biến động trái chiều.

Sự phân hóa sâu sắc cũng diễn ra trên bình diện các thị trường xuất khẩu. Trong khi các thị trường tại châu Á vươn lên thành điểm tựa vững chắc, thì một số khu vực trọng điểm phương Tây lại chứng kiến sự suy giảm hoặc phục hồi chậm.

Cụ thể, thị trường Trung Quốc và Hồng Kông tiếp tục là động lực lớn nhất khi đạt kim ngạch 10 tháng là 2,62 tỷ USD, tăng 30,3% và đóng góp tới 54% (gần 610 triệu USD) phần kim ngạch tăng thêm của toàn ngành. Thị trường ASEAN cũng ghi nhận mức tăng 22,9%, đạt 722 triệu USD.

Tính chung, hai khu vực này đã tạo thêm gần 745 triệu USD, chiếm khoảng hai phần ba tổng mức tăng trưởng kim ngạch của toàn ngành. Tại EU và Nhật Bản, xuất khẩu tháng 10 có tín hiệu phục hồi lần lượt tăng 22,1% và 6,7%, nâng đà tăng lũy kế 10 tháng lên tương ứng 1,1% và 2,8%. Dù vậy, tổng giá trị tăng thêm từ hai thị trường này chỉ khoảng 49 triệu USD, mức đóng góp còn khá khiêm tốn.

Đặc biệt, thị trường Mỹ, một trong những thị trường quan trọng của thủy sản Việt Nam đang có dấu hiệu suy giảm. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang quốc gia này trong tháng 10 giảm 11,8% (còn gần 200 triệu USD), kéo tổng kim ngạch lũy kế 10 tháng giảm 1,2% so với cùng kỳ, xuống mức 1,63 tỷ USD. Sự biến động này gắn liền với đà chững lại của mặt hàng tôm chân trắng và những vướng mắc về thuế quan.

Hiện tại, cộng đồng doanh nghiệp tôm đang dồn sự quan tâm lớn vào kết quả cuối cùng của kỳ rà soát hành chính thuế chống bán phá giá lần thứ 20 (POR20) từ phía Mỹ, dự kiến công bố vào đầu tháng 11/2026. Kết quả chính thức sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc định hình chi phí, tối ưu hóa năng lực cạnh tranh cũng như tác động trực tiếp đến tiến trình đàm phán các đơn hàng giao trong giai đoạn cuối năm 2026 và đầu năm 2027.

Nhìn chung, với kết quả 10,459 tỷ USD đã đạt được sau 10 tháng, việc hoàn thành con số 12 tỷ USD trong năm 2026 được đánh giá là hoàn toàn khả thi. Tuy nhiên, để tạo đà bứt phá bền vững cho giai đoạn tiếp theo, toàn ngành không chỉ cần duy trì sức mua ổn định từ các trụ cột châu Á mà còn phải chủ động thích ứng với biến động tại thị trường Mỹ, đồng thời nâng cao chất lượng và năng lực cạnh tranh cho các sản phẩm chủ lực như tôm nuôi nhằm vượt qua những thách thức ngắn hạn trên trường quốc tế.