Biến phụ phẩm chăn nuôi thành nguồn lực cho nông nghiệp xanh

Từ đàn heo đến phân hữu cơ

Ở xã Xuyên Mộc, Công ty TNHH Trang Linh tổ chức hoạt động chăn nuôi theo một chuỗi nối tiếp: nuôi heo, thu gom phụ phẩm, xử lý thành phân hữu cơ và đưa sản phẩm trở lại phục vụ trồng trọt. Khi quy mô đàn nuôi tăng, lượng chất thải phát sinh cũng lớn hơn. Với Trang Linh, xử lý nguồn thải ấy trở thành một phần của kế hoạch sản xuất, thay vì chỉ là công việc thực hiện sau cùng để bảo đảm môi trường.

Hiện, Trang Linh đang nuôi gần 50.000 heo thịt và gần 3.500 heo nái trong hệ thống chuồng lạnh khép kín. Một phần nền chuồng được lót bằng vỏ trấu trộn men vi sinh. Lớp đệm hấp thụ, phân hủy chất thải rắn ngay trong quá trình nuôi, giúp chuồng khô hơn và giảm lượng nước dùng để vệ sinh. Sau mỗi lứa heo, đệm lót đã qua sử dụng được thu gom, bổ sung men vi sinh rồi ủ thành nguyên liệu sản xuất phân hữu cơ.

Để lớp đệm hoạt động hiệu quả trên quy mô lớn, doanh nghiệp phải kiểm soát độ ẩm, nhiệt độ, thông gió và mật độ nuôi. Trang Linh thiết kế nền chuồng có hệ thống thu gom nước ở phía dưới, lớp đệm lót ở phía trên và khoảng không cho không khí lưu thông.

Sau khi thu gom, nguyên liệu tiếp tục được xử lý, theo dõi chặt chẽ nhằm bảo đảm chất lượng phân hữu cơ phù hợp với cây trồng. Tuần hoàn trong chăn nuôi tại Trang Linh được thể hiện cả ở đầu tư hạ tầng lẫn năng lực vận hành hằng ngày.

Ông Phạm Trường Giang, Giám đốc điều hành Trang Linh cho biết, mỗi tháng doanh nghiệp sử dụng khoảng 2.300 tấn thức ăn chăn nuôi và thu được khoảng 1.300 tấn nguyên liệu từ phân, đệm lót. Từ nguồn này, công ty sản xuất khoảng 600 tấn phân hữu cơ, cung cấp cho người trồng cây ăn trái và cây công nghiệp. Một dòng phụ phẩm vốn tạo áp lực cho trang trại vì thế trở thành nguồn nguyên liệu ổn định cho hoạt động sản xuất khác.

Nước cũng được tính toán lại trong toàn bộ quy trình. Ở các khu chuồng sử dụng đệm lót sinh học, heo không cần tắm trong suốt quá trình nuôi, qua đó giảm lượng nước cấp và nước thải phát sinh. Đối với phần chất thải lỏng, doanh nghiệp sử dụng công nghệ màng Biogill để xử lý, kiểm soát chất lượng nước trước khi tái sử dụng. Khi áp dụng cho đàn nuôi hàng chục nghìn con, việc giảm nước dùng ở từng chuồng góp phần giảm đáng kể áp lực xử lý của cả trang trại.

Chuỗi tuần hoàn của Trang Linh còn mở rộng ra ngoài phạm vi doanh nghiệp. Công ty chuyển giao công nghệ xử lý chất thải và tiếp nhận phụ phẩm từ các trang trại chăn nuôi để sản xuất phân hữu cơ vi sinh. Ở chiều đầu ra, Trang Linh liên kết, bao tiêu heo thịt cho các hộ nuôi nhỏ lẻ. Riêng năm 2025, theo ông Giang, doanh nghiệp đã hỗ trợ tiêu thụ gần 4.000 con heo thịt của người dân. Như vậy, người chăn nuôi tham gia chuỗi có thêm mối kết nối cho cả sản phẩm chính lẫn phụ phẩm phát sinh trong quá trình nuôi.

Từ phân hữu cơ, doanh nghiệp đang phát triển hướng sử dụng cho vùng trồng dược liệu, trong đó có cây nhàu. Đó là bước nối tiếp giữa chăn nuôi và trồng trọt, song cũng đặt ra yêu cầu giữ ổn định chất lượng phân bón và tìm thị trường cho sản phẩm sau chế biến. Giá trị của mô hình tuần hoàn chỉ bền khi từng khâu có thể vận hành và tiêu thụ được sản phẩm của mình.

Chính sách hỗ trợ giúp mở rộng liên kết

Quá trình mở rộng chuỗi của Trang Linh có sự tiếp sức từ chính sách khuyến khích hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp. Dự án của doanh nghiệp được hỗ trợ theo Nghị quyết số 21/2020/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây. Sau sắp xếp địa giới, Chi cục Phát triển nông thôn TP.HCM tiếp tục triển khai các hạng mục hỗ trợ trên địa bàn xã Xuyên Mộc.

Cuối năm 2025, Chi cục bàn giao cho Trang Linh 217 con heo giống, 500 bao xi măng cùng các loại sắt thép phục vụ mở rộng chuồng trại. Đây là những hạng mục cụ thể trong dự án liên kết chăn nuôi, góp phần tăng năng lực sản xuất của doanh nghiệp khi tham gia tổ chức chuỗi cùng các hộ và trang trại khác.

Theo ông Phạm Trường Giang, trước khi được hỗ trợ, hệ thống trang trại của công ty còn phân tán, quy mô tổng đàn gần 38.000 con. Đến năm thứ ba thực hiện dự án, tổng đàn tăng lên gần 50.000 con. Doanh nghiệp đồng thời mở rộng liên kết với các hộ chăn nuôi và trang trại vừa, nhỏ tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây. Tổng giá trị hỗ trợ Trang Linh nhận trong ba năm đạt gần 3,5 tỉ đồng.

Một mắt xích trong quá trình này là dự án liên kết giữa Trang Linh và các thành viên Hợp tác xã Chăn nuôi Công nghệ cao Bông Trang để nuôi heo an toàn sinh học. Nguồn hỗ trợ con giống, vật tư và hạ tầng chuồng trại tạo điều kiện cho doanh nghiệp tăng quy mô, nhưng hiệu quả của chính sách còn được thể hiện ở khả năng kết nối người nuôi vào quy trình sản xuất và tiêu thụ có tổ chức.

Với nông hộ, đầu ra ổn định là điều kiện để yên tâm đầu tư. Với doanh nghiệp, liên kết giúp phát triển nguồn cung nhưng cũng đòi hỏi kiểm soát chặt chẽ chất lượng và dịch bệnh trong toàn chuỗi.

Ông Vũ Ngọc Đăng, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn TP.HCM đánh giá, việc hỗ trợ máy móc, thiết bị, vật tư và con giống theo Nghị quyết 21 góp phần nâng chất lượng sản phẩm, tạo giá trị gia tăng và việc làm ở nông thôn. Khi nguồn lực hỗ trợ gắn với một dự án liên kết, tác động có thể đi xa hơn phạm vi cơ sở trực tiếp nhận vật tư: thêm hộ nuôi có nơi tiêu thụ heo, thêm phụ phẩm có nơi xử lý và thêm sản phẩm hữu cơ được đưa ra thị trường.

Để tiếp nối chính sách sau sắp xếp địa giới, ngày 10/12/2025, HĐND TP.HCM thông qua Nghị quyết số 496/NQ-HĐND về việc áp dụng Nghị quyết 21/2020/NQ-HĐND trên địa bàn Thành phố. Chính sách tập trung khuyến khích hợp tác, liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ nông sản.

Với Trang Linh, nguồn hỗ trợ được ghi nhận là dành cho dự án liên kết, gồm những hạng mục như con giống và vật tư mở rộng chuồng trại. Còn hệ thống đệm lót sinh học, xử lý nước thải và sản xuất phân hữu cơ phản ánh quá trình doanh nghiệp chủ động đầu tư, đổi mới mô hình sản xuất.