Bón phân khi đất khô có hiệu quả không?

Bón phân khi đất khô thường kém hiệu quả, vì phân cần nước để hòa tan và di chuyển đến rễ; rễ cũng hoạt động yếu khi đất thiếu ẩm. Phân nằm trên mặt đất khô dễ bị bay hơi (đạm), vón cục, bị gió cuốn, hoặc gây xót rễ khi gặp ẩm trở lại với nồng độ cao. Cách làm đúng là bón khi đất đủ ẩm (sau mưa vừa), hoặc tưới nước trước/sau khi bón với vườn có tưới; trong mùa khô không tưới, nên tạm hoãn bón gốc và dùng phân bón lá nếu cây thật sự cần.

Vì sao đất khô làm giảm hiệu quả phân?

1. Phân không tan

• Phân hóa học phải tan trong nước đất mới đến được rễ.
• Đất khô, phân nằm nguyên hạt trên mặt đất nhiều ngày.

2. Đạm bị bay hơi

• Urê rải trên mặt đất khô, nóng chuyển hóa thành khí amoniac bay đi.
• Thất thoát có thể đáng kể, nhất là khi không lấp đất.

3. Rễ hoạt động kém

• Khi đất khô, rễ tơ hoạt động yếu, ít hút dinh dưỡng.
• Cây đang stress hạn, nhu cầu dinh dưỡng thấp hơn bình thường.

4. Nguy cơ xót rễ

• Phân tập trung trên đất khô, khi gặp ít nước có thể tạo dung dịch đặc, gây cháy rễ tơ, cháy lá.

Cách bón phân hiệu quả trong mùa khô

Vườn có tưới

• Tưới ẩm đất trước, sau đó rải phân và tưới tiếp lượng vừa phải để phân tan vào vùng rễ.
• Hoặc hòa phân vào nước tưới (tưới nhỏ giọt, tưới gốc) với liều chia nhỏ.
• Bón ít, chia nhiều lần.

Vườn không có tưới

• Tạm hoãn bón gốc cho đến khi có mưa đủ ẩm.
• Nếu cây có dấu hiệu thiếu chất hoặc đang ở giai đoạn quan trọng, có thể phun phân bón lá liều nhẹ vào sáng sớm, chiều mát.
• Tủ gốc giữ ẩm để chuẩn bị cho đợt bón tiếp theo.

Lấp phân

• Sau khi rải, lấp một lớp đất mỏng hoặc phủ hữu cơ để giảm bay hơi.

Đầu mùa mưa: chờ đất đủ ẩm

• Không bón ngay sau trận mưa đầu tiên nếu đất mới ướt bề mặt.
• Đợi 2–3 trận mưa thấm đất (đất ẩm ở độ sâu vùng rễ) rồi mới bón.
• Theo dõi dự báo thời tiết để chọn ngày bón phân thuận lợi.

Loại phân nào ít bị ảnh hưởng khi đất khô?

• Phân hữu cơ: ít bị bay hơi, phân hủy dần khi có ẩm, có thể bón trước mùa mưa kết hợp tủ gốc.
• Phân chậm tan, phân có lớp bọc: giải phóng dần, ít thất thoát hơn.
• Phân lân nung chảy, vôi: ít mất nhưng cũng chỉ phát huy khi có ẩm.

Câu hỏi thường gặp

Rải phân rồi mới tưới hay tưới rồi mới rải? Tốt nhất là tưới ẩm trước, rải phân rồi tưới thêm một lượng vừa đủ để phân tan, không tưới quá nhiều gây trôi phân.

Mùa khô có cần bón phân cho cà phê không? Vườn có tưới thường bón một lượng nhỏ kết hợp các đợt tưới ra hoa. Vườn không tưới nên tập trung bón trong mùa mưa.

Bón phân trước mùa mưa vài ngày có được không? Có thể nếu dự báo chắc chắn có mưa vừa trong vài ngày tới và phân được lấp. Nếu mưa đến trễ, phân dễ bị thất thoát.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia tại địa phương.