Cách chuẩn bị vườn cây trước mùa mưa bão?

Trước mùa mưa bão, nhà vườn cần làm 5 việc: khơi thông rãnh thoát nước, tỉa bớt cành cho tán nhẹ gió, chằng chống cây và trụ, thu hoạch sớm những gì đã đủ độ, cất giữ phân thuốc và thiết bị ở nơi cao ráo. Làm sớm vài tuần trước cao điểm bão giúp giảm phần lớn thiệt hại, rẻ hơn rất nhiều so với khắc phục sau bão.

1. Thoát nước là việc đầu tiên

• Nạo vét mương, rãnh chính và rãnh phụ, dọn rác, cỏ, bùn lắng làm tắc dòng chảy.
• Kiểm tra cống, ống thoát, cửa xả ra kênh mương chung.
• Vườn đất thấp: gia cố bờ bao, chuẩn bị máy bơm và nhiên liệu để bơm nước ra khi ngập.
• Vườn đồi dốc: làm rãnh chặn nước chạy ngang dốc, để thảm cỏ giữa hàng chống xói mòn, tránh đất bị cuốn trôi khỏi gốc.

Cây lâu năm như sầu riêng, hồ tiêu, cam quýt rất nhạy úng. Chỉ một hai ngày ngập là rễ có thể bị thối, nấm Phytophthora tấn công sau đó.

2. Tỉa cành, giảm sức cản gió

• Tỉa cành sâu bệnh, cành khô, cành vượt mọc cao, cành đan chéo trong tán.
• Tỉa thưa tán cây ăn trái lớn (sầu riêng, mít, bơ, xoài) để gió lùa qua, cây ít bị lật gốc.
• Không tỉa quá mạnh ngay trước bão vì tạo nhiều vết cắt, cây dễ nhiễm bệnh khi mưa ẩm; nếu có thể nên tỉa sớm và quét thuốc gốc đồng hoặc vôi lên vết cắt lớn.

3. Chằng chống cây và trụ

• Cây ăn trái non, cây mới trồng: cắm cọc, buộc dây mềm, không buộc thắt vào thân.
• Cây lớn có trái: chống cây chịu lực ở các cành nặng trái, chằng dây giằng tán về nhiều hướng.
• Hồ tiêu: kiểm tra trụ nghiêng, trụ mục, buộc lại dây tiêu chắc vào trụ.
• Thanh long, chanh dây: gia cố giàn, cột, dây kẽm.
• Nhà màng, nhà lưới: kiểm tra khung, căng lại màng, chuẩn bị phương án hạ màng khi có bão mạnh.

4. Thu hoạch sớm và giảm tải

• Trái đã đủ độ già, lúa đã chín khoảng 85% trở lên thì nên tranh thủ thu hoạch trước khi bão vào.
• Cây đang nặng trái mà chưa thu được thì có thể tỉa bớt trái kém để giảm tải cho cành.

5. Bảo quản vật tư và nông sản

• Đưa phân bón, thuốc bảo vệ thực vật lên kệ cao, bọc kín, tránh nước ngấm làm hỏng phân và rò rỉ thuốc ra môi trường.
• Kê cao bao cà phê, tiêu, lúa đã thu hoạch; che chắn kho.
• Cất máy móc, máy bơm, tủ điện tưới ở nơi khô; ngắt điện hệ thống tưới khi có bão.

Theo dõi dự báo để chủ động

• Theo dõi bản tin thời tiết hằng ngày, đặc biệt lượng mưa dự báo và cảnh báo gió mạnh cho xã mình.
• Không bón phân, phun thuốc trong vài ngày trước bão vì mưa lớn sẽ rửa trôi hết.
• Lên sẵn danh sách việc cần làm và người phụ giúp khi bão sắp đổ bộ.

Sau bão cần làm gì?

• Tháo nước đọng càng nhanh càng tốt, không để rễ ngập kéo dài.
• Dựng lại cây đổ nhẹ, cắt bỏ cành gãy, xử lý vết cắt.
• Chưa bón phân đạm mạnh ngay; đợi đất ráo, rễ hồi phục, bắt đầu bằng phân hữu cơ, phân kích rễ, vi sinh đối kháng.
• Theo dõi bệnh nấm phát sinh sau mưa bão trong 1–2 tuần.

Câu hỏi thường gặp

Có nên phun thuốc phòng bệnh trước bão? Không nên phun sát ngày bão vì mưa lớn rửa trôi gần như toàn bộ. Nên phòng bệnh sớm trong mùa mưa và xử lý sau bão khi trời tạnh ráo.

Cây sầu riêng bị nghiêng sau bão có dựng lại được không? Cây nghiêng nhẹ, rễ chưa đứt nhiều thì có thể dựng lại từ từ, chống đỡ chắc và tỉa bớt tán để giảm tải. Cây bật gốc lớn thì khả năng phục hồi thấp, cần cân nhắc trồng lại.

Vườn ngập bao lâu thì cây chết? Tùy loại cây. Sầu riêng, hồ tiêu rất nhạy, ngập một vài ngày đã có thể thối rễ. Cây có múi, cà phê chịu được lâu hơn nhưng vẫn suy. Nguyên tắc là rút nước càng sớm càng tốt.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông và theo dõi khuyến cáo phòng chống thiên tai của địa phương.