Cà Mau chủ động giữ nước cho sản xuất mùa khô

Chủ động từ sớm

Theo dự báo, mùa khô 2026-2027 tại Cà Mau có nguy cơ xuất hiện những yếu tố bất lợi đối với nguồn nước. Lượng mưa được dự báo thiếu hụt trên 50% so với trung bình nhiều năm, trong khi nguồn nước mặt có thể suy giảm 50-70%.

Đáng lưu ý, ranh mặn 4‰ có khả năng xâm nhập sâu 40-60 km vào nội đồng từ tháng 11/2026. Tình trạng này đặt ra yêu cầu phải chủ động bảo vệ nguồn nước ngay từ đầu mùa khô, nhất là tại các vùng sản xuất lúa - tôm và khu vực có nguy cơ thiếu nước sinh hoạt.

Việc chủ động tính toán nguồn nước trước mùa khô cũng là yêu cầu đặt ra trong Luật Tài nguyên nước năm 2023. Theo Điều 35 và Điều 36 của Luật, điều hòa, phân phối tài nguyên nước phải căn cứ vào kịch bản nguồn nước, hiện trạng, nhu cầu khai thác, sử dụng nước và có tính đến tác động của biến đổi khí hậu. Khi xảy ra hạn hán, thiếu nước, phương án điều hòa, phân phối phải được rà soát, cập nhật theo diễn biến thực tế, trong đó ưu tiên nguồn nước cho sinh hoạt và các nhu cầu thiết yếu.

Theo ngành chức năng, diện tích sản xuất có khả năng chịu tác động của hạn hán, xâm nhập mặn trong mùa khô 2026-2027 khoảng 95.316 ha. Đây chủ yếu là diện tích liên quan đến sản xuất lúa - tôm và lúa đông xuân.

Bà Dương Ngọc Tuyền, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Cà Mau cho biết, trước nguy cơ trên, tỉnh yêu cầu các địa phương rà soát nguồn nước, xác định những khu vực có khả năng thiếu nước, xâm nhập mặn để xây dựng phương án ứng phó phù hợp.

Bên cạnh đó, thiếu nước sinh hoạt cũng là vấn đề được Cà Mau đặc biệt quan tâm trong mùa khô. Qua rà soát, toàn tỉnh Cà Mau có khoảng 13.770 hộ dân có nguy cơ thiếu nước sinh hoạt hoặc cần hỗ trợ công trình cấp nước tập trung trong mùa khô 2026-2027. Trong số này, hơn 2.300 hộ nằm tại những khu vực chưa có công trình cấp nước và hơn 4.600 hộ ở các khu dân cư phân tán.

Những con số này cho thấy áp lực về nước sạch không chỉ xuất hiện tại vùng sản xuất mà còn liên quan trực tiếp đến đời sống người dân, nhất là những khu vực xa trung tâm, dân cư sống phân tán và nguồn nước ngọt tại chỗ hạn chế.

Cùng với đó, hệ thống cấp nước tập trung nông thôn cũng còn những khó khăn. Cà Mau hiện có 370 công trình cấp nước tập trung nông thôn, tuy nhiên 92 công trình đã ngừng hoạt động và 46 công trình được đánh giá kém bền vững.

Trong điều kiện mùa khô được dự báo khắc nghiệt, việc rà soát, sửa chữa, nâng cấp các công trình cấp nước có ý nghĩa quan trọng, nhằm hạn chế tình trạng người dân thiếu nước sinh hoạt khi hạn hán, xâm nhập mặn kéo dài.

Tăng khả năng trữ, điều tiết nước

Một trong những giải pháp được tỉnh Cà Mau đặt ra là nâng cao khả năng trữ và điều tiết nguồn nước. Hệ thống hồ chứa nước ngọt Khánh An cùng hệ thống kênh thủy lợi hiện có khả năng trữ gần 276 triệu m3 nước.

Nguồn nước này có vai trò quan trọng trong việc bổ sung, điều tiết nước phục vụ sản xuất và dân sinh trong những thời điểm nguồn nước tự nhiên suy giảm. Tuy nhiên, để sử dụng hiệu quả, việc vận hành phải gắn với diễn biến thực tế của nguồn nước và nhu cầu từng khu vực.

Ngành chức năng cũng khuyến cáo người dân sử dụng nước tiết kiệm, chủ động trữ nước ngọt tại hộ gia đình, ao, bể chứa; đồng thời không mở rộng sản xuất vượt quá khả năng cung cấp của nguồn nước.

Bà Dương Ngọc Tuyền, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Cà Mau cho biết, đối với vùng nuôi thủy sản, việc quản lý nguồn nước càng cần được chú trọng. Người dân phải kiểm soát chất lượng nước đầu vào, theo dõi độ mặn và các yếu tố môi trường, hạn chế đưa nguồn nước bất lợi vào vuông nuôi. Về lâu dài, Cà Mau cần tăng cường quan trắc, dự báo để thông tin kịp thời đến người dân.

Trong điều kiện nguồn nước mùa khô có thể suy giảm mạnh, vấn đề không chỉ là có bao nhiêu công trình hay bao nhiêu dung tích trữ nước, mà là phải dự báo được khả năng nguồn nước, xác định nhu cầu của từng khu vực để chủ động điều hòa, phân phối. Khi hạn hán, thiếu nước xảy ra, nguồn nước cho sinh hoạt và các nhu cầu thiết yếu phải được ưu tiên theo quy định của Luật Tài nguyên nước.