Cách chăm sóc cây có múi sau thu hoạch?

Chăm sóc cây có múi (cam, quýt, bưởi, chanh) sau thu hoạch gồm: tỉa cành tạo tán thông thoáng, vệ sinh vườn; bón phân phục hồi (hữu cơ + NPK đạm – lân, vôi nếu đất chua); tưới đủ ẩm hoặc thoát nước tốt tùy mùa; điều khiển cây ra đọt tập trung và phòng rầy chổng cánh, sâu vẽ bùa, nhện, bệnh trên đọt non; bổ sung vi lượng. Giai đoạn này quyết định số lượng và chất lượng cành mẹ cho vụ sau, đồng thời là thời điểm quan trọng để phòng bệnh vàng lá gân xanh (Greening) vì rầy chổng cánh tấn công mạnh khi cây ra đọt.

1. Tỉa cành, tạo tán

Cắt bỏ cành khô, cành sâu bệnh, cành vượt, cành mọc chen chúc trong tán, cành sát đất.
Tạo tán thông thoáng, ánh sáng vào được bên trong.
Cắt bỏ cành mang trái đã thu hoạch nếu yếu.
Quét thuốc hoặc vôi lên vết cắt lớn để hạn chế nấm.

2. Vệ sinh vườn

Gom cành, lá, trái bệnh, trái rụng mang ra khỏi vườn tiêu hủy.
Làm sạch cỏ quanh gốc, giữ thảm cỏ thấp giữa hàng.

3. Bón phân phục hồi

Phân hữu cơ hoai kết hợp Trichoderma để bảo vệ rễ.
NPK nhiều đạm – lân giúp cây ra đọt, rễ mới.
Vôi nếu đất chua (tách thời điểm với phân đạm, phân chuồng).
Rải theo vòng tán, lấp nhẹ, tưới ẩm.
Có thể bón theo từng đợt đọt để đọt ra đều, mập.

4. Quản lý nước

Mùa khô: tưới đủ ẩm giúp cây phục hồi, ra đọt.
Mùa mưa: khơi rãnh thoát nước, cây có múi rất sợ úng (dễ thối rễ, chảy gôm).
Vùng mặn: kiểm tra độ mặn nước trước khi tưới.

5. Điều khiển và bảo vệ đọt non

Sau thu hoạch, cây ra các đợt đọt mới – cũng là lúc rầy chổng cánh (truyền bệnh vàng lá gân xanh), sâu vẽ bùa, sâu ăn lá, nhện, rệp tấn công.
Cố gắng điều khiển cây ra đọt tập trung (bón phân, tưới đồng loạt) để dễ phòng trừ.
Theo dõi đọt non thường xuyên; dùng bẫy dính vàng theo dõi rầy.
Phun phòng khi đọt mới nhú theo khuyến cáo, luân phiên hoạt chất.

6. Bổ sung vi lượng

Phun kẽm, mangan, magie, bo khi cây ra đọt non (cây có múi hay thiếu kẽm, mangan → lá nhỏ, vàng giữa gân).

7. Kiểm tra bệnh

Vàng lá gân xanh (Greening): phát hiện cây bệnh, nhổ bỏ theo khuyến cáo để cắt nguồn lây.
Chảy gôm, thối gốc (Phytophthora): cạo vết bệnh, bôi thuốc theo hướng dẫn, thoát nước.
Ghẻ, loét: cắt bỏ cành lá bệnh.

8. Chuẩn bị cho vụ sau

Khi cành mẹ đã đủ già (thường sau 1–2 đợt đọt), chuẩn bị xử lý ra hoa theo kỹ thuật (nếu làm trái vụ).
Bổ sung lân, kali để phân hóa mầm hoa.

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu sau thu hoạch thì bón phân phục hồi? Nên bón càng sớm càng tốt sau khi thu hoạch và tỉa cành, khi đất đủ ẩm.

Cây có múi ra đọt nhiều đợt có tốt không? Đọt ra lai rai nhiều đợt khó phòng rầy chổng cánh, sâu vẽ bùa. Nên điều khiển để đọt ra tập trung.

Có cần để cây nghỉ sau thu hoạch không? Cây cần thời gian phục hồi, ra đọt mới và tích lũy dinh dưỡng. Ép cây ra hoa liên tục dễ làm cây suy, trái kém chất lượng.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia tại địa phương.