Cách chăm sóc mắc ca giai đoạn kiến thiết?

Chăm sóc mắc ca giai đoạn kiến thiết (từ khi trồng đến khi cây bắt đầu cho quả ổn định) tập trung vào tạo tán khung cân đối, tưới đủ nước mùa khô, bón phân ít mà nhiều lần, làm cỏ – tủ gốc, chắn gió và phòng sâu bệnh hại đọt non. Giai đoạn này kéo dài nhiều năm, chăm tốt giúp cây có bộ khung khỏe, vào kinh doanh sớm và cho năng suất ổn định lâu dài.

1. Trồng và chăm sóc cây con

• Trồng đầu mùa mưa, cây giống ghép từ dòng đã được công nhận, phù hợp vùng.
• Cắm cọc, buộc dây mềm cho cây đứng vững.
• Che bóng nhẹ cho cây con trong thời gian đầu nếu nắng gắt.
• Tưới đủ ẩm sau trồng, nhất là khi gặp nắng hạn.

2. Tạo hình, tạo tán

Mắc ca có cành giòn, dễ gãy khi gặp gió; tạo tán từ sớm là việc rất quan trọng.

• Giữ một thân chính thẳng, khỏe.
• Chọn cành cấp 1 phân bố đều quanh thân, góc phân cành rộng (cành chĩa ngang tốt hơn cành chĩa đứng, ít bị tách gãy).
• Tỉa bỏ cành mọc quá thấp, cành yếu, cành tranh ngọn.
• Không để cây quá cao trong giai đoạn đầu; tán thấp, rộng giúp chống gió tốt và dễ thu hoạch sau này.
• Tỉa nhẹ, nhiều lần, tránh tỉa mạnh một lần làm cây sốc.

3. Tưới nước

• Mùa khô cần tưới đều để cây sinh trưởng liên tục.
• Không để đọng nước quanh gốc; mắc ca rất kỵ úng.
• Tưới nhỏ giọt hoặc tưới gốc vào sáng sớm, chiều mát.

4. Bón phân

• Phân hữu cơ: bón mỗi năm, kết hợp tủ gốc, giúp đất tơi, giữ ẩm.
• Phân NPK: bón ít, chia nhiều lần trong mùa mưa; tăng dần lượng theo tuổi cây.
• Giai đoạn đầu ưu tiên đạm, lân để ra rễ, phát triển tán; về sau tăng dần kali khi cây chuẩn bị cho quả.
• Lưu ý về lân: mắc ca thuộc nhóm cây nhạy cảm với lân cao (dễ biểu hiện ngộ độc lân, vàng lá). Nên dùng phân có tỷ lệ lân vừa phải theo khuyến cáo cho mắc ca, không bón lân quá nhiều.
• Rải phân theo vòng tán, không bón sát gốc.

5. Làm cỏ và tủ gốc

• Làm sạch cỏ quanh gốc theo vòng tán, giữa hàng giữ thảm cỏ thấp hoặc trồng cây phủ đất để chống xói mòn.
• Tủ gốc bằng rơm rạ, cỏ khô, chừa khoảng trống quanh cổ rễ.

6. Trồng cây chắn gió

• Vùng có gió mạnh nên trồng đai cây chắn gió quanh vườn.
• Mắc ca trồng xen trong vườn cà phê thường được che chắn tốt hơn.

7. Trồng xen trong giai đoạn kiến thiết

• Có thể trồng xen cây ngắn ngày, cây họ đậu giữa hàng để tận dụng đất, tăng thu nhập, cải tạo đất.
• Hoặc trồng mắc ca xen cà phê; cần bố trí khoảng cách để cả hai cây đủ ánh sáng.

8. Phòng sâu bệnh

• Sâu hại đọt non, rệp, bọ xít khi cây ra lộc.
• Bệnh nấm hại thân, rễ nếu đất úng nước.
• Thăm vườn thường xuyên, xử lý sớm, ưu tiên biện pháp an toàn.

Câu hỏi thường gặp

Mắc ca kiến thiết bao lâu thì cho quả? Cây ghép thường bắt đầu cho quả bói sau vài năm trồng và cần thêm thời gian để đạt năng suất ổn định. Đây là cây đầu tư dài hạn.

Có nên để cây mắc ca non ra quả sớm? Nên hạn chế để cây tập trung phát triển khung tán. Cây ra quả quá sớm khi tán còn nhỏ dễ suy, chậm lớn.

Vì sao mắc ca non hay bị gãy cành? Do cành có góc phân cành hẹp, tán cao, gió mạnh. Tạo tán đúng từ sớm và trồng cây chắn gió giúp hạn chế gãy cành.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia tại địa phương để có quy trình phù hợp vùng mình.