Cách xây dựng kế hoạch kinh doanh nông sản?

Một kế hoạch kinh doanh nông sản đơn giản, đủ dùng gồm 7 phần: (1) mô tả sản phẩm – bán gì, quy cách, điểm khác biệt; (2) khách hàng và thị trường – ai mua, mua ở đâu, nhu cầu bao nhiêu, đối thủ là ai; (3) kế hoạch sản xuất/ nguồn hàng – diện tích, sản lượng,…

Một kế hoạch kinh doanh nông sản đơn giản, đủ dùng gồm 7 phần: (1) mô tả sản phẩm – bán gì, quy cách, điểm khác biệt; (2) khách hàng và thị trường – ai mua, mua ở đâu, nhu cầu bao nhiêu, đối thủ là ai; (3) kế hoạch sản xuất/ nguồn hàng – diện tích, sản lượng, thời vụ, tiêu chuẩn chất lượng; (4) kế hoạch bán hàng và tiếp thị – kênh bán, giá bán, cách quảng bá; (5) tổ chức, nhân lực – ai làm việc gì; (6) kế hoạch tài chính – vốn đầu tư, chi phí, doanh thu dự kiến, dòng tiền, điểm hòa vốn; (7) rủi ro và cách ứng phó. Kế hoạch không cần dài, nhưng phải dựa trên số liệu thật, được cập nhật định kỳ, và dùng được khi xin vay vốn, gọi hợp tác, xin hỗ trợ.

1. Mô tả sản phẩm

Sản phẩm là gì (cà phê nhân, cà phê rang xay, sầu riêng tươi, tiêu sạch…), quy cách đóng gói.
Điểm khác biệt: vùng trồng, quy trình (VietGAP, hữu cơ), chất lượng, câu chuyện.

2. Khách hàng và thị trường

Khách hàng mục tiêu: thương lái, doanh nghiệp, siêu thị, người tiêu dùng online, khách du lịch.
Nhu cầu, giá thị trường, mùa vụ tiêu thụ.
Đối thủ: họ bán giá bao nhiêu, mạnh yếu ở đâu.

3. Kế hoạch sản xuất/ nguồn hàng

Diện tích, sản lượng dự kiến theo tháng/ vụ.
Nguồn nguyên liệu (tự trồng, thu mua thành viên).
Tiêu chuẩn chất lượng, quy trình kiểm soát (xem cách xây dựng quy trình kiểm soát chất lượng nông sản).

4. Bán hàng và tiếp thị

Kênh bán: trực tiếp, đại lý, siêu thị, sàn thương mại điện tử (xem bán nông sản qua sàn thương mại điện tử cần chuẩn bị gì).
Giá bán cho từng kênh, chính sách chiết khấu.
Quảng bá: mạng xã hội, hội chợ, nhãn mác, thương hiệu.

5. Tổ chức, nhân lực

Ai sản xuất, ai bán hàng, ai lo sổ sách.
Cần thuê thêm lao động khi nào.

6. Kế hoạch tài chính

Hạng mục	Nội dung
Vốn đầu tư	Đất, nhà xưởng, máy móc, bao bì ban đầu
Chi phí hoạt động	Nguyên liệu, nhân công, điện nước, vận chuyển, tiếp thị
Doanh thu dự kiến	Sản lượng bán × giá bán theo từng kênh
Lợi nhuận	Doanh thu − Chi phí
Dòng tiền	Tiền vào – ra theo tháng (xem lập kế hoạch dòng tiền cho trang trại)
Điểm hòa vốn	Cần bán bao nhiêu để không lỗ
Nguồn vốn	Vốn tự có, vay, góp vốn

7. Rủi ro và ứng phó

Giá biến động (xem làm sao giảm rủi ro khi giá nông sản biến động).
Mất mùa, thời tiết.
Không bán được hàng, tồn kho.
Thay đổi quy định, tiêu chuẩn thị trường.

Mẹo viết kế hoạch

Ngắn gọn, vài trang là đủ với hộ, hợp tác xã nhỏ.
Số liệu thực tế từ sổ thu chi, giá thị trường.
Tính kịch bản xấu (giá thấp, sản lượng giảm).
Xem lại mỗi vụ/ mỗi năm để điều chỉnh.

Câu hỏi thường gặp

Hộ nông dân có cần kế hoạch kinh doanh không? Nên có, dù đơn giản, nhất là khi muốn mở rộng, vay vốn, chuyển sang chế biến hoặc bán trực tiếp.

Ngân hàng có yêu cầu kế hoạch kinh doanh khi vay không? Với khoản vay sản xuất kinh doanh, ngân hàng thường yêu cầu phương án sử dụng vốn và khả năng trả nợ – kế hoạch kinh doanh giúp chuẩn bị tốt nội dung này.

Có mẫu kế hoạch kinh doanh nông nghiệp không? Có thể tham khảo mẫu từ ngân hàng, trung tâm khuyến nông, Hội Nông dân, chương trình khởi nghiệp; điều chỉnh theo sản phẩm của mình.

Thông tin mang tính tham khảo; bà con nên điều chỉnh theo quy mô và sản phẩm cụ thể.